Деед Эзиг үзүллһн

Рувики-с
Деед Эзиг үзүллһн
Sretenie.jpg
Зүүл Христианск байр
Бәәһүлгдснь Нилх Исус Христосиг эк-эцкнь Ерусалимин чонҗд авч ирснә санлд нерәдсн
Җил-өдр православие — 2 (15) февраль
католик шаҗн — февраль сарин 2
Холвгддгнь Христосин төрлһн
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Деед Эзиг үзүллһн (орс. Сре́тение Госпо́дне; греч. συνάντησις «встреча»[1]), Чонҗд авч ирлһн (греч. Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου; лат. Praesentatio Domini «Деед Эзиг үзүллһн»") — христианск байр, тууҗин чонҗд болн эсргү зәрм чигллмүдт темдглгднә.[2]. Эр киистә ууһн үрдүдән Бурхнд нерәдх керг гигч Йоснла ирлцәтәһәр, Төрәд, дөчн хонгта Исусиг Ерусалимин чонҗд авч ирснә туск Сән зәңгин үүл-йовдлын тодлврт нерәдгдсмн. Үнн алдртын шаҗнд арвн хойр сән өдрмүдин тоод орна. Альк-нег ниицән эс гиҗ бәәрн чонҗ ямр лит олзлдгас иштә «Деед Эзиг үзүллһнә» байриг лу сарин 2 (15)-ла темдглнә. Католик шаҗнд григорианск литәр лу сарин 2-ла темдглнә, Эрмәл улсин апостольск чонҗ — лу сарин 14-лә.

Сән зәңгин үүл-йовдл

Сән зәңгд Лк. 2:22—39, келгдсәр, Иосип Мирьям хойр дөчн хонгта Исусиг Ерусалимин чонҗд авч ирсмн, тегәд, заканд бичгдсиг күцәһәд, «хойр көглҗрһ эс гиҗ көглҗрһнә хойр һууҗа» 2:24; ср.: Лев. 12:8). гисәр, бәрц бәрсмн. Тиигҗ, эр киистә ууһн үрн Бурхнд нерәдгдх зөвтә гигч йосн күцәгдсмн. Славян келн улсинәр «сретение» (харһлт) нерән авсн байр Әрүн Өрк-бүл чонҗд  (рус.) (хал. хутгт Шимонла харһсн йовдлла туслцна. Өдгә христианствд «Ода тәвҗәнәв» нертә ном болгсн үгмүдиг Шимон келсмн:[3]:

«Деед Эзн! Тана зарциг ода Эврә үгәрн тәвәд йовулҗанат, юңгад гихлә, цуг күмн-төрлктнд илгәсн Тана Аврачиг би нүдәрн үзүв, буру номта улст энтн герл-гегән болх, Израилин келн-улсан туурулх».

— Лк. 2:29—32

Тиигҗ келснднь Йосип Мирьям хойр өврсмн. Мирьям тал хәләһәд Шимон:

«Эн кевтсн көвүнәс көлтә Израилин кесгнь буурх, кесгнь деегшлх. Чини чигн өрчәр мес орх, – энүнә өмн кесгнь седклиннь нуувчан секх».

— Лк. 2:34—35

гиҗ, әәлдхллсмн. Эн үгмүднь «Керцгә зүркдин тогтнулл» нертә Бурхни Экин көргин сүүринь тогтасмн"[4].

Тенд чигн Исусиг әәлдәч Анна харһсмн, тиигснәннь дару Бурхиг магтҗ, иргчин аврллын тускар келдг болсмн.

Чонҗин домгар, Птолемей II Филадельфин залҗ йовсн цагт Шимон Әрүн бичгиг грек келнд буулһсн «далн хойр» Септуагинта орчулачнрин тоод йовсмн; тер домгт Шимон Исаиин Дегтрт Нойхнас Мессия төрснә тускар болн мөн сиит зәрлг күцтл үкшго гиҗ келгдсн әәлдхиг итксн уга.

  • Дуччо. «Чонҗд авч ирлһн». «Маэста», фрагмент, 1308—1311. Музей Опера-дель-Дуомо, Сиена.
    Дуччо. «Чонҗд авч ирлһн». «Маэста», фрагмент, 1308—1311. Музей Опера-дель-Дуомо, Сиена.
  • Деед Эзиг үзүллһн. Рогир ван дер Вейден.

    Деед Эзиг үзүллһн. Рогир ван дер Вейден.

Келврин түрүн үгд евангелист Бурхна Эк болн Иосиф, сүҗгтә иудей болсндан, нилхин төрлһнә туст Моисейин йосиг күчлҗ күцәдгнь темдглҗ. Тер мет, Хуучн Герәсиг бурушасн уга болҗана(ср.: Мф. 5:17). Бас тер саамд келвртнь тогтун бәәдл темдглгдәнә: Бурхна Эк, цевр чик ухаһан дахад, йовсн хаалһан бурушлго, сүзгчнрт үлгүр үзүлҗ йовхнь лавта[5]. Христос — Йос зокагч — «йосар» үүлән күцәҗ, седклиннь сул бәәдлиг хадһлн бәәҗ йосан гетлҗ бәәхш[6].

«Йосн» гидг үгиг эклц шүлгт һурв дәкҗ давтсн йовдл төв әңгд келгдҗәх Теңгрин Гегәнлә ирлцүлҗәх йовдл (Гегән бас һурв дәкҗ заагдҗана) тер учрар, «йосна цагас» «сәәһин цагт» орҗах темдг болна[7]. Деед Эзиг үзүллһн Евагелийин талдан келврин туҗд бас бәәнә — Ионна Предтечин керчлһн, нер өглһн болн чонҗд авч ирлһн(Лк. 1:59—80).

Бурхиг тосҗ авсн Шимон болн әәлдәч Анна (барун талднь)

Байрин мөргүл

Байр тогталһн

Деед Эзиг үзүллһнә байр Ерусалимд төрәд, христианск шаҗна мөргүлин литд IV зун җилд орсмн. Түрүн авгтан Бурхн ирснә дарук 40-гч өдрин темдг болад, эн өдрлә евангелин кергүд тодлна — Христос төрлһн, Кирст оруллһн[8].

Эн байрин хальмгин хуучна тодлврнь IV-гч зун җилин «Эгериин даянчлһнд»:

Эпифанин дөчдгч өдр энүнд онц чинртәһәр темдглгднә. Эн өдрлә Анастасис тал (Бурхна Оршаврин Чонҗ) йовлһн болна, цуһар диг-даратаһар, ик байртаһар йовад, Пасха өдрлә әдл болна. Пресвитер болһн үг келәд, дарунь епископ Евангелин эн ормд келгдҗәх тодлвр йилһҗ цәәлһнә, дөчдгч өдрлә Иосиф, Мария хойр Исусиг чонҗд авч ирәд, Терүг Шимон , әәлдәч, Фануилан күүкн Анна үзсмн. Бурхиг үзсн кемд теднә келсн үгиг зааҗ бәәнә. Терүнә дару йосна дараһар Литургий йовулад, тәвсиг болна.

Иисус һазр деерк цагин бәәдлин тускар 451 җилин Халкидонскин соборин дару өргнәр медүлх керг болсмн. Римин чонҗд Марияг цеврлҗ байриг V-гч зун җилд, Константинопольскин чонҗд Чонҗд авч ирснә байр гиҗ — VI зун җилин хойрдгч әңгд[8].

Үнн алдрта шаҗн

Орсин үнн алдрта шаҗна Ерусалимскин йосар, Деед Эзиг үзүллһн Деед Эзнә байрт орна[9], зуг кесг тоотнь Бурхна төрллһнә байрта ирлцнә. Деед Эзиг үзүллһн урдк нег өдртә болн мөргүлин 7 өдртә[10].

Menologion of Basil 037.jpg

Асхни мөргүлд Хуучна герәснә  (рус.) (хал. һурвн паремийта: түрүнкднь ууһн үрдүдин хулдҗ авлһна Тавн дегтрин тасрхаста таарна (Исх. 12:51— 13:3, 11—12, 14—16, 22—29; Лев. 12:2—4, 6—8; Числ. 8:14—18), хойрдгч Ис. 6:1—12, болн һурвдгч — Ис. 19:1, 3—5, 12, 16, 19—21 Египтын туск. Гимнографическин үүдәврмүдин дунд Косма Маюмскомин канон орна, болн «Богородице Дево, упование христианом» 9-гч дууна ик хөөткин давтрмуд орна. Эдн салу дуд болна. Байрин дууллһна шүлгүд Иоанн Дамаскин, Андрей Критский болн талдан нертә частр бичәчнр үүдәсмн. Литургийд зурлһна антифонмуд, мөрин шүлгүд орна, тропарь болн кондак дуулгдна. Библейскин умшлһн: Евр. 7:7—17. Лк 2:22—40[10].

Львовскин хуралд (1946) Орсин Үнн Алдр чонҗд грек болн католик орулсна дару Деед Эзиг үзүллһнә өдрт тәклин зулыг латынь заңшлар күцәдг болҗ[10].

Байрин һол дуулһн
Чонҗин славян келәр Орс келәр Грек келәр[11]
Тропарь, глас 1[12] Радуйся, Благодатная Богородице Дево, из Тебе бо возсия Солнце Правды — Христос, Бог наш, просвещаяй сущия во тьме. Веселися и ты, старче праведный, приемый во объятия Свободителя душ наших, дарующаго нам воскресение Бурхна Эк болсн цевр нойхн, байрлыч, дотрасчн унн итклин Нарн мандлв, харңһуд төөрсн манд герл өгчәх Бурхн. Һартан тосад теврсн көгшә, бас байрлыч, мана сәкүсиг сулдхсн, хәрү төрлһиг белглсн Бурхиг тоссн Χαῖρε κεχαριτωμένη Θεοτόκε Παρθένε• ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, φωτίζων τοὺς ἐν σκότει. Εὐφραίνου καὶ σὺ Πρεσβύτα δίκαιε, δεξάμενος ἐν ἀγκάλαις τὸν ἐλευθερωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν, χαριζόμενος ἡμῖν καὶ τὴν Ἀνάστασιν
Кондак, глас 1[12] Утробу Девичу освятивый Рождеством Твоим и руце Шимон е благословивый, якоже подобаше, предварив, и ныне спасл еси нас, Христе Боже, но умири во бранех жительство и укрепи люди, ихже возлюбил еси, Едине Человеколюбче Цевр Нойхна омад Төрсн, Шимона көгшән һарт бууҗ ирсн, мана хамгин әм аврхар ирсн Бурхн. Дәәнә түүмрәс харсад авад, үрдүдән батл, Әмнтнә Һанцхн дурлгч. Ὁ μήτραν παρθενικὴν ἁγιάσας τῷ τόκῳ σου, καὶ χεῖρας τοῦ Συμεὼν εὐλογήσας ὡς ἔπρεπε, προφθάσας καὶ νῦν ἔσωσας ἡμᾶς Χριστὲ ὁ Θεός. Ἀλλ' εἰρήνευσον ἐν πολέμοις τὸ πολίτευμα, καὶ κραταίωσον Βασιλεῖς οὓς ἠγάπησας, ὁ μόνος φιλάνθρωπος
Задостойник Давтр: Богородице Дево, упование христианом, покрый, соблюди и спаси на Тя уповающих.

Ирмос 9 дун, глас 3

В законе сени и писаний образ видим, вернии, всяк мужеский пол, ложесна разверзая, свят Богу. Тем Перворожденное Слово, Отца Безначальна, Сына, Первородящася Материю неискусомужно, величаем

Давтр: Бурхна Эк, Нойхн, кирстин улсин нәәлмҗ, Тандан хәәртә иткмҗтә маниг харсад, хадһлыч.

Ирмос 9 дун, глас 3

Йосна, Бичгин сүүдрт дүр үзнәвдн, иткҗ: цуг эр әмтә, экин ома дотр төрсн, Бурхнд нерәдсн болна. Тер учрар Булг уга Эцкин Турүн төрсн үг, цевр Эк болсн нойхнд бидн дүмбрлт нерәдвдн

Давтр: <...>

Ирмос 9-гч дууна канонас: Ἐν νόμῳ, σκιᾷ καὶ γράμματι, τύπον κατίδωμεν οἱ πιστοί, πᾶν ἄρσεν τὸ τὴν μήτραν διανοῖγον, ἅγιον Θεῷ• διὸ πρωτότοκον Λόγον, Πατρὸς ἀνάρχου Υἱόν, πρωτοτοκούμενον Μητρί, ἀπειράνδρῳ, μεγαλύνομεν

Дүмбрлт Величаем Тя, Живодавче Христе, и чтем Пречистую Матерь Твою, Еюже по закону ныне принеслся еси в храм Господень Магтҗанавидн Таниг, Әмдрл өгдг Христос, Цевр Экитн, Тер Таниг эндр йосар Бурхна чонҗд авч ирснд <…>

Деед Эзиг үзүллһнә өдр хая болв чигн, Алдр мацгин долана Сарң өдрт туссн цагт, Йосар өмн өдрлә давна — февраль сарин 1, Гем тәвдг Нарн өдр.

Католик шаҗн

Католическин чонҗд Деед Эзиг үзүллһнә өдр (лат. Praesentatio Domini, Деед Эзниг чонҗд оруллһн) байрин чинртә болв чигн, (festum), «байсхлтас» дор болҗ тоолгдна; февраль сарин 2-т темдглгднә. XX зун җилд VI Павла  (рус.) (хал. цаг күртл эн байр Мариян цеврллһнә өдр нерәдлһтә бәәсмн. Олн әмтнә нерәдлһн: «тәклин зулын өдр», VI зун җиләс авн эн өдрлә олн әмтн тәклин зул бәрәд Чонҗ эргәд йовдг йоста[13][10].

Деед Эзиг үзүллһнә өдрт гелңгүдин литургическин хувцн — цаһан, иим зүстә хувциг Деедин Эзнә болн Бурхна Экин байрмудт өмсдг авъяс бәәнә.

Деед Эзиг үзүллһнә өдрин өмн тәклин зулыг цеврлдг болна, эн мөргүлд ирсн улс хорһн шаман шатаһад, дуулна. Гелң үг келәд, кирстә йовуд, чонҗ эргәд, хорһн шам бәрәд зогсҗах улсиг әрүн усар цацад йовад, иигҗ келнә: «Деедин Эзән тосад, амулң-менд йовий». Кирстә йовудт Шимона ду дуулна. Кирстә йовудын хөөн әмтн чонҗд хәрү орҗ ирәд, тәклин шам унтрачкад, мөргүл цаараннь давна[14].

Иконографий

Эрт христианскин сойлд Деед Эзиг үзүллһнәдиг-даран Рим балһсна Санта-Мария-Маджоре триумфалин аркин эрсд зурата (432—440), тенд Исусин бичкндк цагин тууҗд бәәнә, Марияг Бурхни Эк гиҗ хәәрлнә. Төв дүрмүдәс нань (Мария Нилхтә, Иосиф, Шимон , әәлдәч Анна) сәкүсд, гелңгүд болн хойр көглҗрһн[15].

IX-гч зун җилин дундас авн Деед Эзиг үзүллһнә иконд Исусыг Шимон теврҗәхәр үзүлҗәнә, эс гиҗ Нилхиг Мария Шимон д өгчәх кем. XI—XII зун җилд Арвн хойрдгч байрин өдрмүдт нерәднә (Осиос-Лукас, Неа-Мони, Дафни). Сербскин һазрт бәәх зургт чонҗин үүднә хоорнд харһлт үзүлгдҗәнә, тер зург греческин хуучна сойлд тархагдад, XVI—XVII зун җилмүдин чилгчәр немр авсмн. Тер немр Четьих-Миней болн дуудас ирсмн. Деед үзгин заңшалд XII зун җиләс авн «тәклин зулта йовлһн», гисн нерлһтә зург зәрмдән готикин урн-бәрмтлин кевәр кегднә[16].

Темдглл

  1. ↑ Дьяченко Г. М. Полный церковнославянский словарь. — 1899. — С. 655.
  2. ↑ Сретение Господне в протестантской церкви (рус.). ria.ru. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.
  3. ↑ «Ныне отпущаеши». Православная энциклопедия. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.
  4. ↑ Икона Божьей Матери Умягчение злых сердец, Православный Церковный календарь. Дата обращения: 22 Лу сарин 2025.
  5. ↑ Bede the Venerable. Homilies on the Gospels. Book One: Advent to Lent (англ.). — USA: Gorgias Press, 2010. — P. 179–180.
  6. ↑ Исихий Ерусалимский. Две проповеди на Праздник Сретения Господня святого Исихия Ерусалимского // Восток Свыше (духовный, литературно-исторический журнал). — Ташкент, 2019. — Вып. 50, № 2. — С. 62–73.
  7. ↑ Bovon, François. A Commentary on the Gospel of Luke 1:1–9:50 // Luke. — Minneapolis: Fortress Press, 2002. — 96–107 с.
  8. ↑ 1 2 Рубан Ю. И. Сретение Господне. (Опыт историко-литургического исследования). СПб. (рус.). azbyka.ru (1994). Дата обращения: 24 Лу сарин 2026.Архивная копия от 26 Лу сарин 2011 на Wayback Machine
  9. ↑ Лукашевич А. А. Господские праздники // Православная энциклопедия. — М., 2006. — Т. XII : «Гомельская и Жлобинская епархия — Григорий Пакуриан». — С. 173—178. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-017-X.
  10. ↑ 1 2 3 4 Петров А.Е., Желтов М., иер., Квливидзе Н. В. Сретение Господне // Православная энциклопедия. — Т. 65. — С. 643—656.
  11. ↑ Τῌ Β' ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΗΝΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ (рус.). azbyka.ru. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.
  12. ↑ 1 2 Православный календарь. Февраль, день 2. (рус.). days.pravoslavie.ru. Дата обращения: 24 Лу сарин 2026.Архивная копия от 17 Лу сарин 2011 на Wayback Machine Православие.ru
  13. ↑ Праздники Римско-католической церкви. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026. Архивировано 12 Хөн сарин 2012 года.
  14. ↑ 2 февраля. Литургическая Тетрадка (рус.). claret.ru. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.
  15. ↑ Сретение Господне • Большая российская энциклопедия - электронная версия. bigenc.ru. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.
  16. ↑ Сретение Господне. azbyka.ru. Дата обращения: 22 Лу сарин 2026.

Холвас

Ном-зү

"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Деед_Эзиг_үзүллһн&oldid=310949" халхас авсн