Дорҗин Оҗакан Саңһҗ-Һәрә

Дорҗин Саңһҗ-Һәрә
Дорҗин Саңһҗ-Һәрә
Һол зәңгллһ
Бүрн нернь	Дорҗин Оҗакан Саңһҗ-Һәрә
Төрсн җил-өдрнь	1908 май сарин 21
Төрсн һазрнь	Астрахань балһсн, Орс хаата улс[d];
Нас барсн җил-өдрнь	1946 сентябрь сарин 30 (38 лет)
Нас барсн һазрнь	Абакан[d], Хакасская автономная область[d], Красноярин зах улс, РСФСР[d], СССР[d];
Орн-нутгнь	Орс хаата улс[d]; СССР[d];
Мергҗлнь	көгҗм нәәрүләч, дирижёрч (көгҗм нәәрүләч, дирижёр)

Дорҗин Оҗакан Саңһҗ-Һәрә (орс. Сангаджи́-Гаря́ Оджака́евич Дорджи́н; 1908 май сарин 21, Астрахань балһсн — 1946 сентябрь сарин 30, Абакан^[d], Хакасская автономная область^[d], Красноярин зах улс, РСФСР^[d], СССР^[d]) — Хальмгин түрүн көгҗм нәәрүләч, Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч.

Намтрнь

Дорҗин Саңһҗ-Һәрә 1908-гч җилин май сарин 21-д олн үртә өрк-бүлд төрсмн. Эцкнь заһсч, экнь герин күүкд күн бәәҗ. Кезәңк хальмгин авъясар нәәмтә Саңһҗ-Һәрәг хурлд манҗар орулна, тенд нег хол элгнь лам бәәҗ. Хурлд эн шар шаҗна кидин көгҗм соңсад соньмсна, тер йовдл цааранк җирһлин үүдәлтин хаалһднь зөрүлт болна. жизни. Тавн җилин сурһуль төгсәчксн цагтнь тер хурл хаагдна. 1925-гч җилд улусин школыг төгсәснә. Дарунь Совпартшкол төгсәһәд, төрскн селәндән умшлһна гериг һардна^[1].

1930-гч җилд Москван орн-нутгин лингвистикин Ик сурһульд орад парнцс кел дасна, зуг эцкнь күндәр гемтснәс иштә 3-гч курсас һарад хәрнә. 1933—1937-гч җилмүдт Приволжскин улусин күцәгч комитетын көдләч болсмн, эрдм-сурһулин муҗин профсоюзин дааврта көдләч, Хар Һазрин комсомолын улускомин сегләтр, — цуг тер көдлсн ормдан тоомсрта, күцц көдләч болҗ темдглгдсмн^[1].

1933—1937 җҗ. эрдм-сурһулин муҗин профсоюзин дааврта көдләч. 1937-гч җилд шин бүрдәгдсн ду-бииһин шаңһа хамтлагд художественн ахлачин дөңнәчәр дуудулад орулна, келн-улсин көгҗмин зевсгүдин оркестрин дирижёрч болна. Бас тер цагтан Саратовин көгҗмин эчнән сурһульд орад, дирижёрчин мергҗл авад, оркестровкин эв-арһ медҗ авсмн^[1].

1940-гч җилд Җаңһр (Баатрльг дуулвр)ин 500 җилин өөнд нерәдсн керг-үүлдврмүд Москвад давсмн. Тер җилд Дорҗин Саңһҗ-Һәрә "Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч"инер зүүсмн^[1].

1941-гч җилд Хальмг ду-бииһин хамтлагин художественн ахлач, Басңга Баатрин нертә Хальмг үндсни драмин театрин көгҗмин ахлач болна. Дән экләд, эврә дурар цергт мордад, 110-гч Мөртә дивизьд церглнә. Зуг дарунь энүг дуудулад, хамтлгас үлдсн көгҗмчнриг цуглулад тогтасн концертын бригад һардулсмн. 1943-гч җилд театртан хувц-хунр болн зевсгүд сурҗ авхин төлә Бурядур һарад йовсмн. Хәрү хаалһднь энүг Москвад бәрҗ авад цуг хальмг улста цүллһнд Сиврүр йовулсмн^[1].

Сиврт Хакасин А. М. Топанован нертә үндсни драмин театрт (рус.) (хал. болн бәәрн көгҗмин школд көдлсмн. 1946-гч җилин сентябрь сарин 30-д Дорҗин Саңһҗ-Һәрә Абаканд генткн өңгрҗ.

Үүдәлтнь

Дорҗин Саңһҗ-Һәрә «Бумбин орн» («Страна Бумбы») гидг нерәдлһтә көгҗмин нәәрүлмҗиг хальмг келәр үүдәсмн. 17 дуд һарһсмн: «Саглр», «Торһа» болн нань чигн.

Санл

Дорҗин Саңһҗ-Һәрән нериг Элстин № 1-гч тойгта көгҗмин школ зүүнә.

Нәәрүллһснь

«Бумбин орн», фортепьянон дахуляр нәәрл дууһин болн дуучин дун/сул немр кеснь М. Грачев, орс келнд орчулснь М. Лапиров. — Элиста, НПП «Джангар», 1998. — 61 стр. — ISBN 5-7102-0195-2.

Темдглл

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Судьба человека (неопр.). web.archive.org. Дата обращения: 2 Туула сарин 2026.

Утх-зокъял

Кулькова М. К. Сангаджи-Гаря Дорджин: жизнь и творчество. — Элиста, НПП «Джангар», 2008 г. — 143 стр.

Холвас

Международный мемориал. Списки жертв (неопр.). Дорджин Сангаджи-Гаря Оджакаевич. Списки жертв.

[autogenerated1-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ Судьба человека (неопр.). web.archive.org. Дата обращения: 2 Туула сарин 2026.

[1]