Майнинг

Рувики-с

Майнинг, талданар — «олз» (от анг. mining — «һазрин малтмр олз») — криптомөңгнә давцң үүлддг арһ теткхин төлә шин хамцлт — блокчейн бүрдәлһнә керг. Шин хамцлт бүрдәлһнә кергиг мөңгәр теткдг йоста, терүг шин (эмитирован) криптомөңгнәс эс гиҗ комиссин алвас авна. Йириндән майнинг хеш мөңгиг олдг онц медәнә тоолврмудас тогтна. Криптомөгн болһн эврәһәрн тоолвр кенә, зуг тер йовдл шулун болхш, зөвәр уданар хәәгднә, олсгдсна хөөн дарунь шалһгдна. Тиим тоолврмуд криптомөгнә тооцаһар күцәгдәд, нег һаруһан бичә давттха, гиҗәх йовдл. Зуг шаңнлнь авчах улс тоолврмудан һарһхан хәәнә, тер мет сүлҗәг мел көндәһәд бәәдм.   Майнинг — эмиссин болн шин хамцлт бүрдәдг һанцхн арһ болҗахш. Терүнәс нань форжинг, эс гиҗ минтинг болн ICO (криптомөгн) бәәнә. Йириндән нег арһ олзлдг йоста, зуг зәрмнь тедниг холькад бас олзлна.

HashCoins OÜ бүрдәцин цутхлңгд бәәх Ares256 майнингин хамцанмудта таг

 

Тууҗнь

1983-гч җилд америкин криптограф күн Дэвид Чаум ecash нертә криптографин электронн мөңг һарһсмн. 1995-гч җилд терүгән Digicash арһар йовулҗ үзәд[1], электронн тооцаһар хулд кенә. Банкас мөңг тәәлҗ авад, талдан күүнд йовулх онц нувчин түлкүр тодлхин төлә Digicash арһд программин онц кегдл кергтә болв. Тер мет цифрин мөңгиг хаҗуһас кен чигн үзҗ чадшго болв.    1996-гч җилд Үндсни аюлго бәәдлин агентств  (рус.) (хал. криптомөгнә туск «Яһҗ мөңг һарһдг бүрдәц секдм: бүтү электронн мөңнә криптографий» гидг бичг бәрмт барлсмн. Тернь Массачусетин технологийн ик сурһульд  (рус.) (хал. түрүн болҗ тархагдсмн, дарунь[2], 1997-гч җилд The American Law Review.[3]   1998-гч җилд Вей Дай «b-money» гидг бүтүһәр тархагддг электронн мөңнә тускар келҗ өгсмн. Дарунь Ник Сабо «bit-gold» туск цәәлһвр кесмн. Хөөннь һарсн биткойн  (рус.) (хал. болн талдан криптомөңнтә әдл, бит-алтн болхла эдләчнрәсн күцәсн кергүдин йовудыг үзүлхнь некәд, терүгән баглулҗ барлтха, гивв.   2009-гч җилин январь сарла Сатоши Накамото нертә күн биткойн һарһсмн. Тер SHA-256, хеш-арһиг көдлмшин шалһлһна кергт олзлсмн. 2011-гч җилин апрель сарла Namecoin һарсмн. 2011-гч җилин октябрь сарла Litecoin һарсмн, терүг scrypt SHA-256-н ормд хеш-арһар олзлла. 2012-гч җилин август сарла Peercoin — Proof-of-Work болн Proof-of-Stake арһсиг холькҗ һарһгдла[4]   2024-гч җилин август сарин 1-д саңшлын болн мөңнә базрмудын кергүдин Әрәсән Федерацин Хүүв Әрәсән һазрт криптомөңгиг олдг үүлдвриг йосар батлҗ эдлврт орултха, гисн седвәриг парламентин деед палатд орулсмн[5].  

Тооллһн

Тоолхин төлә хеш-мөңгн олзлгдна, бас тиигҗ Биткойн тоолгдна, терүнд майнингин йовудыг Nonce арһар тодлад, хеш һарһҗ авна. Терүнә то — Difficulty Target тодлата тооһас давшго зөвтә.   Хешин үлгүрмүд авад хәләхлә, негхн зәңг давтхла, даңгин талдан немр ашта болҗана. Сүл зәңг хэшин хамгин бичкн ашта.     «Hello, world!0» => 1312af178c253f84028d480a6adc1e25e81caa44c749ec81976192e2ec934c64  «Hello, world!1» => e9afc424b79e4f6ab42d99c81156d3a17228d6e1eef4139be78e948a9332a7d8  «Hello, world!2» => ae37343a357a8297591625e7134cbea22f5928be8ca2a32aa475cf05fd4266b7  …  «Hello, world!4248» => 6e110d98b388e77e9c6f042ac6b497cec46660deef75a55ebc7cfdf65cc0b965  «Hello, world!4249» => c004190b822f1669cac8dc37e761cb73652e7832fb814565702245cf26ebb9e6  «Hello, world!4250» => 0000c3af42fc31103f1fdc0151fa747ff87349a4714df7cc52ea464e12dcd4e9   «Биткойна» тогтацт 2016 хамцан болһнд тоолгдна (хойр долан хонгин нег). 20160 минутас (2016 * 10) иштә хамца болһна тогталһна йилһлтәс эн иктүлгднә, эс гиҗ хасгдна. Тиим йовудт дундурлад, цуг майнермудын негдүлсн арһар 10 минутын алднд шин хамцан һарна. Талдан криптомөңгнә хэшин тоолврмуд тас талданар тоолгддг чигн бол. Зәрм альткойнмудт  (рус.) (хал. дундурлад хәләсн цагнь зөвәр баһ болна, цөөкн секунд күрнә.  

Биткойнмудын майнинг

Биткойна тогтац немр эмиссийин негхн арһта болна — шин хамцлт тогтасн күн шин биткойнар шаңнлһгдна. Авсн шаңнлнь 120 зөвлт авсна хөөн эдлҗ болна, тернь 20 час давхла.    Нег майнер арвн минутын алднд шаңнл авхин төлә сүлҗәнә тоолврин күчн энүнә компьютерин тоолврин күчнтә әдл болна. Зуг эс ирлцхлә, кедү цаг эс давв чигн, шаңнл ирх арһнь бас баһрна. Зәрм улс икәр шаңнл авхин төлә олн тоолврин күч олзлна. Түрүн эв-арһст «Шин биткойн бүрдәх» гидг дарцта бәәсмн[6]. Майнингин онцллһна янзар тоолврин зерглциг салһад эдлх арһ өглә. Терүнә төлә GPGPU графическ процессор немр эв-арһар күч өгәд, олзлсмн[7](CPU-с зу дәкҗ даву күцәмҗтә[8]) болн хаҗуһас күслгддг вентильн күчтә матрицта компьютерин платыг олзлсмн. Терүнә күчнь видеокартта ирлцәтә, зуг энергокүчнь земго даву болна. Аштнь, урднь көдлҗәсн майнинг эврә Төв процессорин күчнь баһ болснас керг уга болад, хооран һарһгдла. Дарунь Биткойна төлә хеш тоолдг шин онц ASIC процессормудыг һарһв, тернь GPU болн FPGA, нег үлү CPU-һас даву күчтә болсн деерән, энерго-һарунь баһ болҗана. 2012-2013-гч җилмүдәс авн[9] олнд таньл бәәсн майнингмуд оруһан гееһәд бәәвв — олзлҗах шамин үнн дегд ик болв. Үлгүрлхд, 2015 җилд олнд хамгин таньл Bitcoin криптомөңгнә майнингин кавҗрнь 10 миңһ дәкҗ өсв[10].   Арвад шинәс эклҗәх эдл-ахус эврә ASIC-майнеран бүрдәлә, тер мет чипмудын шин үй өрәл җилин эргц болһн һарх болв (йириндән 2 җилин эргцд болдг бәәсмн)[10].   Майнинг ASIC эв-арһар көдлдг болснас авн, зәрм бүрдәцс промышленн кемҗәһәр көдлхин төлә өргн кевәр үүлддг, ик күчтә майнинган кимд шамта болн серүн һазрт тәвцхәв, тер дунд Өвөр Моңһлд  (рус.) (хал. (Китд  (рус.) (хал.)[10]. Теднә дундас зәрмнь «үүлнд үүлддг» нер авад, талдан бүрдәцсд орман нәәмәдлһнд өгдг болла[10].   Зәрм шинҗллтәр, Әрәсәд 2023-гч җилд $3,5 җува арслң күрсн (2024-гч җилин май сарин курсар) 54 миңһн биткойн татад һарһҗ авсмн. Шинҗләчнрин тоолврар, Әрәсәд майнингин бүрдәцс сән таалд бәәнә[11].  

Пулмуд

Таалад мөңг олдган уурулхин төлә, кесн кергт ирлцңгү дигтә мөңг олхин төлә майнер улс тоолврин күчән негдүләд, пул эв-арһс бүрдәцхәв[12] (от анг. pool — хамцу саң). Тиим тоолврин онц темдг болҗахнь — тоолврин зерглциг салһад эдлх арһ  (рус.) (хал. өглә. Пулын орлцач болһн хаҗудан көдлҗәх улсас салу, эврә тоолвр күцәҗ чадна, терүнә төлә давхр тоолвр уга кех арһар көдлх шиидвр авх кергтә болҗана. Майнерт өгх мөңгнә кирцәг тер күн пулд йовулсн шиидврмүдәс (shares) тоолгдна. Тер саамд хамгин олзта, орута шиидврин то ода олзлҗах күчнлә әдл болх зөвтә.

Криптомөгнә тогтацин талас авад хәләхлә, пул гисн — һанцхарн йовх догшн майнер болв чигн, цугтата әдл мөңг авчах болҗ медгднә. Зуг олн күчиг бийдән негдүлҗәх болснас, энүнд орлцсн күн болһн олзд күртҗәнә. Эртәснь батлсн йосар, эдн ору-олзан хоорндан хувадг болҗана. Шаңнлиг нерәддг һурвн төр бәәнә[13]:

  • Proportional — хамцан олгдсна дару олз орлцачнр хоорнд әдләр тархагдна.
  • PPS — орҗ ирсн олзиг өгүлсн хамцан болһиг ода олзлҗах күчнд йилһнә.
  • Score — шаңнлһна тогтацар тоолад, пулын бүрдәһәч олзиг йилһлҗ өгнә.

  Тер тоолврмудын бәәдлд эврә дигтә эв-арһс бәәнә:

  • SMPPS — эн PPS-та әдл, зуг пул орлцачнртан бийәсн үлү шаңнл өгхш. Пулын болн орлцачин авсн шаңнлын йилһвр тооһнь бичк-бичкнәр хөөннь өгнә. 
  • ESMPPS — бас SMPPS-та әдл, зуг урднь бәәсн орлцачнрин болн шин орсн орлцачнрин күчиг әдлүлнә.
  • RSMPPS — бас SMPPS-та әдл, зуг шин орҗ ирсн орлцачнр түрүнд шаңнл авна. 
  • PPLNS — Proportional-та әдл, зуг шаңнлнь хувасн цагт пулд сүл N әңгд орулсн олз тоолад, терүнлә ирлцәтә мөңг йилһнә. Энүнд N давхр күчиг дааҗана.

  2016-гч җилд Биткойна хамгин өөдән майнингин пулмуд КНР-д бәәнә: 2016-гч җилин март сарла сүлҗәнә өрәл шаху күчиг китдин һурвн пул хуваһад авчкла[14][15][16][17][18], дөрвдгч ормд BitFury бүрдәцин пул эзлҗәнә[19]эн — Орсин холвана нутгин  (рус.) (хал. улс тогтасн, хамгин түрүнд майнингин чип һарһдг бүрдәц болна[20].

Эмиссь

Криптовалютын шин һарһц эртәс диглсн зураһар болна, деерәс заадг, шинҗлдг бүрдәц уга (2033-гч җил күртл тогтасн зуруль хәлә). Блокчейнд шин хамцан белдсн күн шин тоотар шаңнл авдг йоста. Майнингд орлцачин шаңнл орулҗах компьютерин күчнә кемҗән болн цуг майнермудын орулҗах күчнә кемҗән оньгт авгдна, ашнь болхла санмһр угаһар учрна.

Цагин йовудт биткойна өслт (2009-гч җиләс авн 2033 җил күртл)

Шаңнлын йирин тодлсн кирцә даңгин нег кевтән үлднә. Зуг зәрм криптомөңгнә эмиссин кемҗән баһрҗ йовна. Үлгүрлхд, биткойна шаңнл урднь нег хамцанд 50 биткойн күрдг билә, зуг нег 210 000 хамцан бүрдснә хөөн (4 җилд нег) хойр дәкҗ баһрна[21], келхд, геомертин шунмһаһар  (рус.) (хал. баһрдг йоста. Тер цагт эмиссин хамцу кемҗән цуг орлцачнрин һаруһас тоолгдна, зуг 21 сай биткойнас давхш. 2014-гч җилин май сарла эдлврт 12,7 сай биткойн бәәсмн[6]. 2012-гч җилин ноябрь сарин 28-д эмиссин шаңнл 50-с авн 25 биткойн күрәд түрүн болҗ баһрла. Дарани хойр давхр баһрлт 2016-гч җилин июль сарин 9-д болла. 2031-гч җилд эмиссин баһрлт тас уга болх (шаңнлын кемҗән: 50 → 25 → 12,5 → … → 0).[21][22] Хамцанмуд цаараннь чигн бүрдәгдәд бәәх, зуг шаңнл эмиссин әңг уга болх, тер мел эврә дурар хурсн комиссин тооһас тогтагдх[23].  Авсн шаңнлан майнер улс дарунь олзлҗ чадшго, зуг шин хамцанмудын то диглхлә, тер цагт олзлҗ чадх (үлгүрлхд, биткойна тоолврар эн 120 хамцан болх, шаңнлан маңһдуртнь эдлҗ болх). 

Бүтү майнинг

Бүтү майнинг гисн — хәр эв-арһс олзлсн майнинг болна, үлгүрлхд, корпоративн сервермудт көдләчнр тогтасн болхла, эс гиҗ майнингин темдгиг компьютерин вируста янзд орулад олзлсн цагт. 2011-гч җилин июнь сарла Symantec бүрдәц майнингиг ботнетмудт тогтаҗ болх, гиҗ зәңгллә. 2011-гч җилин хойрдгч кварталын тооцанд Касперскин лабораторь  (рус.) (хал. бүтү майнинг күцәҗәх трояна модуль олҗ авсан зәңглв[24]. 2013-гч җилин апрель сарла Skype эв-арһар бичмр зәңгллһнә арһар тархагдсн вируста өргн киҗг тодлгдсмн. Трояна бүтү эв-арһсар файлмуд болн криптомөңгнә түңгрцгүд хулха кех саната керг болҗана (wallet.dat) болн CPU-н бүтү майнинг бас болсмн[25][26].   2011—2013 җил күртл биткойна майнингин бүтү үүлдврмүд харһад бәәсмн (GPU-н болн онц ASIC-та әдл онц процессормуд һарсн цаг иртл). Хөөннь бүтү майнинг бас талдан криптомөңгиг авхин төлә олзлгдсмн.   Торрент-олзлач μTorrent эдлврт орулсн цагт (3.4.2 build 28913 болн хөөтк янзсин) немр EpicScale эв-арһ орулҗ тогтаҗ авх кергтә. Тернь компьютер зогссн цагт тоолвран давулна. μTorrent бүрдәцин мергҗлтнр цәәлһсәр, ода цагт EpicScale сүлҗән криптомөңгнә майнингин кергт олзлгдна, (нерәдлһнь тодлсн уга), оруһин мөңнә нег әңгнь бүрдәцин кергүдт орна, бас нег әңгнь — әрүн седклин кергүдт орна[27]. Зәрм зәңгсәр, EpicScale биткойна майнинг күцәнә[28][29]. Талдан зәңгсәр, Litecoin майнингин тускар келгдҗәнә[30][31][32][33] [34] 2017-гч җилд кесг сайтмуд һарсн зәңг ирлә[35], терүнд JavaScript бүтү майнингин зәрм криптомөңгнә тускар келгдҗәнә (Әрәсәд тедниг «браузерин майнинг» гиҗ нерәднә, англь келәр болхла — «криптоджекинг»[36]). Теднә бәәдлтә эв-арһс браузермудын зәрм немр керглүрмүдт бас олгдсмн[37].  IBM X-Force бүрдәцин сентябрь сарин тооцанд 2017-гч җилин 8 сарин туршт майнинг күцәдг компьютермуд дунд вирусар хальдсна то 6 дәкҗ өсв[38].  

Эртинк болн хөөтк майнермудын әдл биш бәәдл

Биткойна эмиссин дараһар, майнингиг сүлҗәнә баахн күчәр олзлсн улс сән таалд туссмн. 2013-гч җилд нег хамцаг тогтахин төлә кергтә көдлмш сүлҗән бүрдәхәс 500 дәкҗ үлү болҗана. Майнермудын йирңкү тоолһна хамцу күчиг өскхлә, бүрдәлһнд шамин болн аппаратын дегд ик күчн кергтә болна. Тернь эртәснь зуралад авчксн шиидврәр, шаңнлһна кемҗәг хасна. Серджио Лернер (Sergio Demian Lerner) түрүн мөңг йовулдг хамцана шинҗлтәр кесн аш: 2009-гч җилин январь сарин 3-с авн 2010-гч җилин январь сарин 25 күртл майнингар һанцхн нег күн үүлддг бәәсмн. Тер күн нег сай биткойн олад, кесгнь һарһлго бәәсмн[39].  

Майнингин шаңһа көтлврмүд

2017-гч җилд Әрәсән Йирңкәлгчин ханьд үүлддг интернет-омбудсмен [Мариничев, Дмитрий Николаевич|Дмитрий Мариничев]] зәңглсәр, шамин эләд районмудт 20 мегаватт күчнтә майнингин ферм тосххин төлә 100 сай доллар олзлгдх[40][41][42]. 2017-гч җиләс авн Корейин  (рус.) (хал. криптомөңгнә майнингиг үндсни мөңгән дөңнүлҗ эдлнә[43][44].  Арменин  (рус.) (хал. Правительств Раздан балһснд  (рус.) (хал. 2018-гч җилд Эдшлин онц сул бүсләвр  (рус.) (хал. тогтасмн[45]. СЭЗ-ин бүрдәһәчнь ECOS болҗ. СЭЗ дотрнь сурһулин, шинҗллтин, төсвмүд, лабораторь болн электронн давцңгуд көдлҗәнә[46][47].  

Видеокартмудт кедг майнинг

Олн-зүсн криптомөңгнә майнинг олн-зүсн эв-арһар күцәсн көдлмшән тожлна. Кесг криптомөңгнә төлә, тер дунд Биткойна төлә, ASIC бүрдәц онц процессормуд һарһсмн, теднь йир күцәмҗтә болснас талдан майнингин эв-арһсиг дииләд авла. 2017-гч җилин чилгчәр кесг криптомөңгнә майнинг, тер дунд Ethereum, видеокартар көдлдг процессормуд олзлҗ сән таал үзүлнә. Криптомөгнә үнн өсәд, майнингин эв-арһс икәр керглгдҗәнә, тер дунд видеокартмуд бас[48]. Эн йовдл Sapphire Technology|Sapphire]] болн Asus майнингин кергт олзлгддг эв-арһст кергтә тоот һарһдг эдл-ахус бүрдәвв[49][50].  

SSD-д болн хату дискд кедг майнинг

2021-гч җилин май сарла 2—3 дәкҗ[51]) SSD болн HDD эв-арһсин тоотс улм керглгддг болв[52], терүг шинҗләчнр криптомөңг һарсн йовдлта залһлҗнана Chia  (рус.) (хал.[53]. BitTorrent-иг тогтасн Брэмом Коэн Chia Network сүлҗән олзлад, Proof-of-Space болн Proof-of-Time тогтацсин эв-арһс эдлврт орулсмн[54].  

Майнинг болн энергетик

Мөңг йовуллһна күцәмҗ уга энергетик

Майнингин тогтацсар дөңнҗ көдлмш күцәсн бәрмт дегд үнтә болсмн.

  • 2013-гч җилд Bitcoin сүлҗән олзлдг компьютерин тоолврин күчн Нарт-Делкән хамгин сән гисн 500 компьютермудыг күцәд, 256 дәкҗ давсмн[55]
  • 2015-гч җилин эклцәр Биткойна майнер
  • 2015-гч җилин эклцәр Биткойна майнермудын эдлҗәх шамин кемҗән җилдән 1,46 ТВт·ч күрсмн[10], тер 160 МВт-та ирлцҗәнә.
  • 2017-гч җилд Bitcoin-а мөңг йовуллһнд тогтацд 163 Киловатт-час|кВт⋅ч шамин күчн кергтә бәәсмн. Тиим күчәр нег давхр герт бәәх һурвн күүнтә нег өрк-бүлин тавн өдрин бәәдлиг теткҗ болхмн. Bitcoin болн Ethereum криптомөңгнә майнингд хамцу эдлсн күчнә кемҗәг авад хәләхлә, тер Сирийин  (рус.) (хал., на Киприн  (рус.) (хал., в Камбоджин  (рус.) (хал. эс гиҗ Брунейин  (рус.) (хал. эдлснәс ик болҗана[56][57][58].
  • Нидерландын экономист Алекс де Вриc тоолсар, 2018-гч җилин май сарла биткойна болн талдан криптомөңнә майнинг Нарт-Делкән энергетикин 0,5 % эдлҗәнә, тер кирцә Европин нег орн-нутгин кирцәтә ирлцҗәнә[59][60].
  • Зәрм номтнр тодлсар, майнингин тоолдг тогтацсин өслт цаараннь делгрхлә, эднә эдлжәх энергокүчн улм өсәд, Биткойныг 30 җилин алднд олзлсн цагт Нарт-Делкән йиртмҗин дулана кемҗән Цельсийин 2 градусар өсх[61][62][63][64].
  • Майнингин һарһҗах халуг гермүд дулалх төсвмүд һарҗана[65].
  • 2021-гч җилин хаврас авн Китдин һазрар  (рус.) (хал. майнингин цутхлң бүрдәлһн йосар хаагдсмн. 2021-гч җилин июль сарла Китдин майнингин бүрдәцсин 90 % хаагдсмн[66]. Биткойна арһнь тер мет 2021-гч җилин майин бәәдләс 45 % күрч баһрсмн[67].
  • 2018-гч җилин апрель сарин 20-д Әрәсән МЧС  (рус.) (хал. онц бичг бәрмт һарһсмн, терүнд майнингас көлтә Әрәсән энергийин эдл-ахусин көдлмш эвдрх, гиҗ келгдҗәнә[68]. 
  • 2024-гч җилин июль сарин 17-д эдшлин төрәр болсн селвлцәнд Владимир Путин майнингас көлтә Иркутск муҗд, Бурятьд болн Забайкальск муҗд шамин күчн күцц күртҗәхн уга, гиҗ темдглв. Тер мет ЖКХ-н болн эгл улсин бәәдлд му бәәдл тогтжахнь лавта[69]. 
  • 2024-гч җилин октябрь сарин 30-д Әрәсән Минэнергон министрин дарук Евгений Грабчак шамин күчн Зөвәр болснас көлтә Хол Дорд үзгин, Сиврин өмн үзгт майнинг хаагдх, гиҗ келлә. Эртәр Владимир Путин  (рус.) (хал. цифрин мөңгнә йовудын бүрткмҗин туск Закаг батлсмн. Тер Закаһар 2024-гч җилин ноябрь сарин 1-с авн Әрәсән Правительств Әрәсән бус-нутгудт бәәх криптомөңгнә майнингиг хааҗ чадҗана а[70]. 
  • 2024-гч җилин ноябрь сарин 13-д Әрәсән Йирңкәлгчин администрацин толһачин дарук Максим Орешкин  (рус.) (хал. майнингиг эс зогсахла, ирх 5-10 җилин алднд Әрәсән эдшлд электроэнергийин дефицит болх, гиҗ темдглв[71]. 
  • Әрәсән Правительств криптомөңгнә майнингиг Иркутск муҗд, Бурятьд болн Забайкальск муҗд намрин болн үвлин цагт 2031-гч җил күртл хаасмн[72].
  • 2024-гч җилин декабрь сарла Абхазин парламент орн-нутгин энергокүчн хойр болснас криптомөңгнә майнингиг бас хаасмн[73]. Абхазин йирңкәлгчин үүл дааҗ йовсн Бадра Гунба  (рус.) (хал. МВД- ханьд криптомөңгнә майнингас харсдг онц әңг бүрдәх заавр батлсмн[74].
  • 2025-гч җилин январь сарин 1 шинәс авн майнинг Әрәсән 10 бус-нутгсд хаагдла (Дагестан, Ингушетий, Кабардино-Балкарий, Карачаево-Черкесь, Ар Осеть, Чечня, Донецк болн Луганск улсин республикс, Запорожская болн Херсонская муҗд), болн Бурятииэн, Иркутск мужин болн Забайкальск муҗин зәрм ормсар — намрин болн үвлин цагт. 2025-гч җилин февраль сарла Әрәсән Минэнергон барин цергллт зәңглсәр, биткоина майнингиг Әрәсәд зогсасна хөөн Сиврин энергокүчн 300 МВт өсв, тер учрар энергокүнә кемҗән хәрү һоорв[75]. 
  • 2025-гч җилин март сарла П. А. Столыпина нертә эдшлин Институтын шинҗләчнр цәәлһсәр, нуувчар көдлдг манермудин эдлҗәх энергокүчин геелһн Әрәсән эдшлд җил болһн 10 җува арслң һару өгчәнә. «Шаңһа зөвллт угаһар, бултад көдлҗәх майнермуд энергетикд болн экологийд ик һару күргҗәнә»[76]. 

 

Органическ богиг майнингд олзллһн

2024-гч җилин июль сарла Әрәсән селәнә эдл-ахусин болн орн-нутгин цергллтин Академин  (рус.) (хал. номтнр асрҗах малынЖивотноводство богар энергокүчиг олх төсв тогтасмн. Терүнд тогтагдсн газ электрокүчнд хүврәҗ болҗана. Терүг кергтә эдл-ахуд олзлад, үлдснь майнингин фермд орулҗ болҗана[77][78].  

Шалһлт

 

Темдглл

  1. ↑ Julie Pitta. Requiem for a Bright Idea (англ.). Forbes. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  2. ↑ How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash. groups.csail.mit.edu. Дата обращения: 12 Лу сарин 2023.
  3. ↑ Laurie Law, Susan Sabett, Jerry Solinas. How to Make a Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash // American University Law Review. — 1997-04-01. — Т. 46, вып. 4.
  4. ↑ Wired UK. Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies (англ.). Ars Technica (11 Хөн сарин 2013). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  5. ↑ Профильный комитет СФ поддержал закон о легализации майнинга криптовалют в РФ, TACC. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  6. ↑ 1 2 Сергей Козловский. Никто не знает, но стоит дорого (рус.). lenta.ru. Lenta.ru (3 Мөрн сарин 2013). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  7. ↑ Dan Goodin. «the idea of GPGPU extremely attractive for the purpose of bitcoin mining» (16 Ноха сарин 2011). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  8. ↑ Еще одно вредоносное ПО для Bitcoin: оно использует вашу видеокарту для майнинга.
  9. ↑ the economist. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 30 Үкр сарин 2013 года.
  10. ↑ 1 2 3 4 5 The magic of mining (англ.), The Economist (10 January 2015). Архивировано 12 Туула сарин 2015 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  11. ↑ Домайнить и перемайнить. Коммерсант (17 Хөн сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  12. ↑ Лучшие пулы для майнинга в 2025 году: обзор, сравнение и рейтинг.
  13. ↑ Mining pool reward FAQ. Bitcoin wiki. Дата обращения: 3 Һаха сарин 2025. Архивная копия от 24 Бар сарин 2016 на Wayback Machine
  14. ↑ Bitcoin Hashrate Distribution — Blockchain.info. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано из оригинала 21 Мөрн сарин 2020 года.
  15. ↑ Список крупнейших пулов для майнинга Bitcoin. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 24 Лу сарин 2021 года.
  16. ↑ 帮助与支持 — 蚂蚁矿池. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 3 Мөрн сарин 2016 года.
  17. ↑ F2Pool — 比特币矿池. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 21 март сарин 2016 года.
  18. ↑ BTCC矿池 — 保护比特币网络. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано из оригинала 7 Мөрн сарин 2016 года.
  19. ↑ Получены фотографии кристалла специализированного Bitcoin-процессора Bitfury / Блог компании Zeptobars / Хабрахабр. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 2 Мөрн сарин 2016 года.
  20. ↑ CEO Bitfury: я верю в Bitcoin! — Bit•Новости. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 20 март сарин 2016 года.
  21. ↑ 1 2 Bitcoin Clock, прогноз моментов изменения сложности и уменьшения вознаграждения. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 6 Мөрн сарин 2016 года.
  22. ↑ Протокол. en.bitcoin.it. Дата обращения: 26 Ноха сарин 2025.Архивная копия от 28 март сарин 2017 на Wayback Machine (англ.)
  23. ↑ Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. https://web.archive.org/. Дата обращения: 26 Ноха сарин 2025.Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System на Wayback Machine (от 8 Бар сарин 2017)
  24. ↑ Развитие информационных угроз во втором квартале 2011. kaspersky.ru. Дата обращения: 26 Ноха сарин 2025.Архивная копия от 1 Ноха сарин 2013 на Wayback Machine // Лаборатория Касперского
  25. ↑ Троян в Skype использует компьютер жертвы для генерирования Bitcoin. Информационный портал по безопасности (8 Мөрн сарин 2013). Дата обращения: 18 Бар сарин 2015. Архивировано 22 Бар сарин 2015 года.
  26. ↑ Новый skype-троян превращает компьютер в раба, добывающего Bitcoin. Хабрахабр (7 Мөрн сарин 2013). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 18 Мөрн сарин 2013 года.
  27. ↑ Что такое эпический масштаб? на Wayback Machine (от 2 Мөрн сарин 2015) (англ.)
  28. ↑ Последняя версия uTorrent поставляет биткоин-майнер. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 15 март сарин 2015 года.
  29. ↑ beware-torrent-silently-installing.html.Beware! μTorrent Silently Installing Bitcoin Mining Software на Wayback Machine (от 29 Мөрн сарин 2017)
  30. ↑ Shaun Nichols, Архивная копия от 7 Хулһн сарин 2017 на Wayback Machine // The Register, 7 Mar 2015: «But it mostly mines Litecoin.»
  31. ↑ Russell Brandom uTorrent’s latest update installs a cryptocurrency miner.
  32. ↑ The Verge, 2015-03-16: «uses the computer’s processor to mine a bitcoin variant called Litecoin». The Verge, 2015-03-16: «uses the computer’s processor to mine a bitcoin variant called Litecoin» на Wayback Machine
  33. ↑ Chris Merriman,Архивная копия от 2 Мөрн сарин 2015 на Wayback Machine // The Inquirer, Mar 09 2015: «However, it’s also mining litecoin digital currency for the owners»
  34. ↑ воровство ключей от облаков aws? значимо ли: или майнинг на тестовых аккаунтах. — new cloud-based botnet was mining the cryptocurrency Litecoin-->.
  35. ↑ Новая вредоносная реклама майнит криптовалюту в вашем браузере. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 25 Һаха сарин 2017 года.
  36. ↑ The Pirate Bay использовал «скрытый код» для майнинга криптовалюты.
  37. ↑ First Chrome extension with JavaScript Crypto Miner detected — gHacks Tech News. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 25 Һаха сарин 2017 года.
  38. ↑ Два миллиона компьютеров по всему миру заражены вредоносным ПО для майнинга (рус.), CoinMarket.News (24 сентября 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  39. ↑ Анатолий Ализар  Заслуженное богатство Сатоси Накамото.Архивная копия от 9 Һаха сарин 2017 на Wayback Machine
  40. ↑ Биткойномания: Советник Путина намерен привлечь 100 млн долларов в ходе ICO (рус.), CoinMarket.News (9 августа 2017). Архивировано 28 Хулһн сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  41. ↑ Интернет-омбудсмен с партнерами привлечет $100 млн на добычу криптовалюты, РБК. Архивировано 6 март сарин 2021 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  42. ↑ Холдинг интернет-омбудсмена привлек на ICO рекордные для России $43 млн, РБК. Архивировано 30 Ноха сарин 2020 года. Дата обращения: 1 Үкр сарин 2017.
  43. ↑ Chen, Qin. Bitcoin 'mining': A new way for North Korea to generate funds for the regime, CNBC (13 Һаха сарин 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  44. ↑ Bitcoin May Be North Korea’s Solution to Financial Isolation - Cryptovest (англ.), Cryptovest (3 October 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  45. ↑ Тигран Хачатрян подписал соглашение с компанией ECOS относительно свободной экономической зоны в Раздане (англ.). mineconomy.am. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 28 Һаха сарин 2020 года.
  46. ↑ Армения создает свободную экономическую зону для стартапов (рус.). vesti.ru. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 31 Хулһн сарин 2020 года.
  47. ↑ В Армении появится свободная экономическая зона с дата-центром для майнинга (англ.). ForkLog (30 Ноха сарин 2018). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 16 Мөчн сарин 2020 года.
  48. ↑ Повальное увлечение майнингом опустошило запасы видеокарт AMD в США (рус.), CoinMarket.News (7 июня 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  49. ↑ Asus представила специализированную материнскую плату для майнеров (рус.), CoinMarket.News (22 августа 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  50. ↑ Sapphire и ASUS представили новые видеокарты для майнинга (рус.), CoinMarket.News (28 июня 2017). Архивировано 7 Үкр сарин 2017 года. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  51. ↑ Ксения Мурашева. В России в 2-3 раза выросли цены на жёсткие диски (рус.). ferra.ru (11 Хөн сарин 2021). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 2 Мөчн сарин 2021 года.
  52. ↑ Валерий Кодачигов. Новая криптовалюта спровоцировала двукратный рост цен на жесткие диски // Ведомости : газета. — 2021. — 10 мая.
  53. ↑ Стартовали торги новой криптовалютой Chia, которая добывается при помощи SSD и HDD (рус.). 3dnews.ru (5 Хөн сарин 2021). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 4 Хөн сарин 2021 года.
  54. ↑ Из-за популярности Chia продажи жестких дисков в РФ выросли вдвое (рус.). forklog.com. forklog.com (4 Хөн сарин 2021). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 5 Хөн сарин 2021 года.
  55. ↑ Reuven Cohen. Bitcoin Computing Power Now 256 Times Faster Than Top 500 Supercomputers, Combined! (англ.) (28 Үкр сарин 2013). Дата обращения: 9 Һаха сарин 2025. Архивная копия от 8 Мөчн сарин 2017 на Wayback Machine
  56. ↑ Energy Consumption Index. Архивная копия от 25 Туула сарин 2022 на Wayback Machine (англ.)
  57. ↑ Energy Consumption Index (beta). Архивная копия от 11 Хулһн сарин 2017 на Wayback Machine (англ.)
  58. ↑ Майнинг эфириума расходует больше энергии, чем Кипр, Камбоджа или Бруней (рус.). CoinMarket.News (30 Мөчн сарин 2017). Дата обращения: 1 Үкр сарин 2017. Архивировано из оригинала 7 Үкр сарин 2017 года.
  59. ↑ Добыча биткоина «съедает» 0,5 % электричества на Земле, выяснили ученые.Архивная копия от 19 Хөн сарин 2018 на Wayback Machine // РИА Новости, 16.05.2018
  60. ↑ Alex de Vries Bitcoin’s Growing Energy Problem. Архивная копия от 28 Һаха сарин 2020 на Wayback Machine // Joule Volume 2, Issue 5, 16 May 2018, Pages 801—805
  61. ↑ Bitcoin emissions alone could push global warming above 2°C // Nature Climate Change volume 8, pages931–933 (2018). Архивировано 9 Үкр сарин 2018 года.
  62. ↑ Producing bitcoin currency could void climate change efforts — scientists | Reuters. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 5 Үкр сарин 2018 года.
  63. ↑ Bitcoin Predicted To Be The Nail In The Coffin Of Climate Change. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 5 Үкр сарин 2018 года.
  64. ↑ Градус биткойна: как майнинг влияет на климат Земли — РТ на русском. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивировано 5 Үкр сарин 2018 года.
  65. ↑ Елизавета Серьгина. Российский стартап разработал прибор для майнинга криптовалют и обогрева дома // Ведомости. — 2017. — 11 Хулһн сарин. Архивировано 15 Лу сарин 2020 года.
  66. ↑ Михаил Теткин. Биткоин подешевел после нового запрета майнинга в Китае // rbc.ru. — 2021. — 14 Така сарин. Архивировано 22 Така сарин 2021 года.
  67. ↑ Михаил Теткин. Курс биткоина резко вырос после падения ниже $30 тыс. // rbc.ru. — 2021. — 21 Така сарин. Архивировано 22 Така сарин 2021 года.
  68. ↑ В МЧС предупредили о риске пожаров из-за майнинга криптовалют (20 Мөрн сарин 2018). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025. Архивная копия от 21 Мөрн сарин 2018 на Wayback Machine // softodrom.ru
  69. ↑ Путин обвинил майнеров в нехватке электроэнергии в ряде регионов. РБК (17 Така сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  70. ↑ Майнинг скоро запретят в некоторых регионах РФ. ТАСС (30 Хулһн сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  71. ↑ Максим Орешкин заявил о скором дефиците электроэнергии из-за майнинга | Эксперт (рус.). Эксперт. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  72. ↑ В РФ могут ограничить майнинг в трех регионах до 2031 года, TACC. Дата обращения: 19 Үкр сарин 2024.
  73. ↑ В Абхазии запретят майнинг. Какое наказание будет грозить майнерам :: РБК.Крипто, РБК Крипто (17 Бар сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  74. ↑ В МВД Абхазии создадут подразделение по борьбе с майнингом криптовалюты, РБК (24 Бар сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  75. ↑ Зачем нужен запрет майнинга. Комментарий Минэнерго :: РБК.Крипто, РБК Крипто (20 Лу сарин 2025). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  76. ↑ Эксперты оценили ущерб российской экономике от «серого» майнинга | Эксперт (рус.). Эксперт. Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  77. ↑ В России предложили майнить криптовалюту с помощью навоза, mk.ru (24 Така сарин 2024). Дата обращения: 24 Така сарин 2024.
  78. ↑ В России хотят использовать органические отходы для майнинга криптовалют - Газета.Ru | Новости, Газета.Ru (24 Така сарин 2024). Дата обращения: 2 Һаха сарин 2025.
  79. ↑ Аналитики: Криптовалютная индустрия находится на пороге краха (рус.). Coinspot. Дата обращения: 12 Лу сарин 2023.
  80. ↑ Билл Гейтс связал криптовалюты и NFT с теорией «большего дурака» (рус.). РБК. Дата обращения: 12 Лу сарин 2023.

 

Холвас

 

 

"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Майнинг&oldid=319648" халхас авсн