Наадн

Рувики-с

Наадн («наадх үүл-аҗллһн») — әмдрлднь шуд аюл учрдг уга цагт күн эс гиҗ әмтн ур-чадвр эзмшәд, көгҗүлх сергцтә арһ[1]. Әмдрлин чухл рефлексмүдиг давтн[2] көгҗүлх хандлһар тодрхалгдна[1].

Бас «наадн» гисн нер-томьяг деер келгдсн үүл-аҗллһнд зөрүлгдсн эдин зүүлин багц эс гихлә программиг нерлхд ашглдг. Ямаран болв чигн нег мергҗлин үүл-йовцд учрҗах нөкцл бәәдлиг нәәрүлҗ йовулад, үүнә йовудт һарч ирсн асудлмудын шиидвр олхнь һардлһна онл болн цергин кергт ик ашглгдна. Җишәнь: 1). бизнесин наадд - мергҗлин чадвриг көгҗүлхин төлә үүлдврллин нөкцл бәәдлиг загврчлад, хамгин ик олз-туста шиидвр олх; 2). дәәнә наадд - бәәр-зүүһин зургиг ашглҗ, һазр деер практик асудлыг шиидврлх.

Наадн болхла биолог, физиолог гих мет янз бүрин шинҗлх ухана судлх седв бәәҗ болна. «Наадн» гисн өөлһлт ик олн учр-утх аһулдг болад, түүрвәч болһн энүг эврәһәрн цәәлһдг. Янз бүрин түүрвәчнр «наадн» гисн нер-томьяг әдл бишәр цәәлһдг болв чигн, эннь үрглҗ күмнә седкцин үүл-аҗллһаг көгҗүләд, йиртмҗиг җиңкн таньн медх арһ бәәсәрн ирсмн[3].

Тодрхаллт

Париждк Тутанхамона эрдньсин һәәхүлин эртин Египетин заана ясар кегдсн наадгна самбр (2019)
Наадна ширә, өөрлцәһәр 1735-гч җил, модн болн заана ясн маркетри, ниит кемҗән: 78.7 x 94 x 54.6 см, Кливлендын урлгин музей (Кливленд, Огайо, АНУ)
Ширәһин наадн
Видеонаадна үүл-йовц
Ахлгч Питер Брюгелин «Күүкдин наадн», 1560, урлгин түүкин музей (Вена)
Поль Сезанна 1895-гч җилин көзрин наад дүрслсн «Көзр наадачнр» гидг зург, Курто урлгин күрәлң, Лондон

Зөвллтин ик невтркә толь бичг

Наадн болхла зөрлһнь аштнь биш, хәрн үүл-йовцднь оршдг учр-утхта бүтәмҗ уга үүл-аҗллһна нег зүүл[4][5].

Йирңкә седкл-зү

Наадн - шинҗлх ухан болн сойлын седвәр объектив үүлдлмүдиг кергҗүлх ниигмд тогтсн арһ-замар тогтсн ниигмин туршлһиг сергән шиңгәхд зөрүлсн ямаран чигн нег нөкцл бәәдлин үүл-аҗллһна кев-янз[6].

Нааддын онл

Нааддын онлд наадыг хойр эс гиҗ түүнәс олн талмуд орлцҗ, ашг-соньрхлан кергҗүлхин төлә темцҗәх үүл-йовц гиҗ өөлһдг. Тал болһн эврә зөрлһтә болдмн, тегәд бусд наадачнрин заң-бәәдләс хамьялҗ, диилхд эс гиҗ диилгдхд күргх стратег ашглдг.

Нааддын түүк

Аңхна наадд күн төрлктн үүсхәс өмн адусн дунд һарч ирҗ. Мөчд хослх ульрл мет мел тодрха заң-үүлтә холвата нааддыг ашглдг биш, бас күмсин зәрм нааддла әдлхн нааддыг чигн ашглдг. Күмн төрлктн болхла, эрт урд цагас авн наадҗ эклсмн - йосллын нааддас[7] экләд (җишәлхлә, авшг авх йослл), сойл иргншл көгҗхин кирәр наадд улм олн элемент болн дүрм аһулдг болҗ, дән, хәәр-дурлл, урн зөгнл, түүк зерг ямаран болвчн седвтә болҗ чадна.

Адусна наадн

Наадҗах мисин кичг

Деед зергллин адусн наснд күрәд уга тодрха үйтә бәәдг болад, эн хуһцанд тедн наадна заң-үүлән үзүлдмн. Адусна наадна мөн чинрнь теднә төрлин шинҗ чинрәр тодрхалгддг болад, әмдрлин кевәс ик шилтәлнә. Учрнь нааднд наснд күрсн әмтсин заң үүлин репертуарын элементмүд илрҗ сәәҗрнә. Тедн хол-күмс белдх, ханьцх, ниигмшх, үүрлхиг чигн дасна. Җишәлхлә, үнгнә кичгүдин нааднд нуугдад, өсрх үүл-йовц орна - энүг тедн җиҗг мергч әмтсиг аңнхд ашглдг.

Эдин ямр чигн нег зүүл ашглсн наадд (манипуляцин наадд) нурһлҗ аҗглгдна. Иим наадд олн көктн адусн дунд аҗглгддг болвч мөчн дунд йилңһуя көгҗсн, нәрн төвгтә бәәдмн. Наадднь теднд арсна медрмҗ болн хараһинь ашглҗ, нәрн көдлһәг сәәҗрүлх болмҗ өгнә. Зәрмдә мөчд нег һазрт удан сууҗ, нег юм бәрҗәһәд, энүгән уга кехәр зөрдг.

Нааднд олн адусн хамтрҗ орлцхнь наадыг шиб шин түвшнд һарһдг. Хамтрсан наадна үйдк адусдын хәрлцәнь бөлгин заң-үүлиг бүрдүлхд чухл үүрг күцәдг. Хамтрсн наадднь нурһлҗ бәрлдән эс гиҗ урлданла холвата болвчн, янз бүрин зүүлиг ашглх, тер дундан юмна төлә ноолдхиг аһулҗ болна. Үлрүрнь - аюһин кичгүдин нааднд урлдх, нуугдх, нег-негән дәврх зерг үүл орна.

Күмнә әмдрлдк наадна үүрг

Наадн болхла, күмнә әмдрлин салшго, хамгин чухл кесгиг төләлдг болад, эннь бий даасн үүл-аҗллһна кевәр, аҗл, болвсрл, урн бүтәл, гер бүл гих мет әмдрлин янз-бүрин күрәнә бүрлдл кесгүдин кевәр чигн кергҗдг. Наадн - баһ наста күүкдин үндсн үүл-аҗллһн. С. Л. Рубинштейн (1976) нааднь күүкдт күүкдин седклһиг хадһлҗ, көгҗүлдг болад, эннь теднә әмдрлин сурһуль, көгҗлин дадлһҗлт болна гиҗ темдглҗ. Д.Б. Эльконинә (1978) келсәр, «наадн бий даасн оюна үүл-аҗллһ көгҗүлсн деерән түүнә эргн төөрәндк йиртмҗлә хәрцх күүкдийн бәәр-сүүр тас хүврҗ, бәәр-сүүрән хүврүлх, эврә үзл-бодлан бусд болмҗта үзл-бодлла әдлцүлх механизм бүрддг». Мелвин Коннер наадн - «мана тәркиг көгҗүлх бәәһлин һол кергсл бәәҗ маһдго» гиҗ үздг[8].

Иргчин үүлдәчин болвсрлнь хамгин түрүнд нааднд йовдмн.

A. С. Макаренко, «Күүкдиг сурһмҗлх лекцс»[9].

Наадд, түүн дотр компьютерин наадднь седкцин оншлһна кергсл болҗ чаддг; наадна дурта нөкцл бәәдл, наадна хурдна кемҗән болн күндрлтә холвата дүңнлтиг һарһҗ болна[10]. Күүкдтә хәрлцхдән наадһас бәәхнь токрмҗта уур-әмсхлиг бәәдг болһх замар эмчлһнә, түүн дотр оншлһна үүл-йовцд хүв-немр орулдг[11].

2005-гч җилин Эдин засгин Альфред Нобелин шаңнлтн Томас Шеллинг «Мөрглдәнә стратег» гисн бүтәлдән мөрглдәнд орлцачнрин заң-үүлин янз-бүрин «стратегмүдиг» авч үздг. Эн стратегмүднь зөрчл судлл (седкл зүүһин салвр) болн бәәһүллһин зөрчлдәниг зокцуллһндк (менеҗментин онл) зөрчлдәниг зокцулх тактик, зөрчлдәниг шинҗлх зарчмта ирлцдг. Седкл судлл болн бусд шинҗлх уханд «наадн» гидг үгиг математикәс оңдан утхар ашглдг. Зәрм седкл-зүүч болн математикчнр эн нер-томъяг урднь тогтсн бусд утхарн керглхд эрглздг. Наадна сойлын үзл бәрмтллиг Йохан Хейзингаһин «Homo Ludens» (сойлын түүкин ниитлл) бүтәлд өгсн болна: түүрвәч наадыг шудрһ йосн, сойл, йосн-зүүд ашглх талар келдг; адусн бас наадг учрас наадн гидг юмн күмн төрлктнәс үлү эртин юмн. Наадна өөлһлтнь Эрик Бернин «Күмсин нааддг наадн - наад нааддг күмс» гисн үзл бәрмтллд бәәдг. Эннь гүүлгәнә шинҗллһнд сүүрлсн цевр седкл-зүүһин наадд. Й.Хейзингаһин наадна туск өөлһлтнь зөрчлдәнә онл болн математикин наадна онлдк наадна тәәлврәс йилһәтә. Наадыг бас зокан бәәһүллтин үүл-аҗллһна хандлһиг үндслгч Г.П.Щедровицкийин бизнесин токалдл, семинарт сурһлт йовулхд ашглдг. ЗХУ-ин «перестройкин» үйәр Г.П.Щедровицкий зөвллтин менеҗермүдиг олн наад наадулсн. Седкл-зүүһин эрчмин хүвд бәәһүллһин үүл-аҗллһна наадднь маш күчтә бәәсн учрас ЗХУ-т хүврлт орулсн күчркг катализатор болҗ бәәв. Одә Әрәсәд бәәһүллһин үүл-аҗллһна нааддын бүкл бүтн көдлһән тогтсн бәәнә. Шалһачнр бәәһүллһин үүл-аҗллһна нааддын зокамл өврмҗтә бәәдлиг темдглҗ бәәнә. Бәәһүллһин үүл-аҗллһна нааддын сүүрнь Москваһин арһ-зүйн дуһулң (MMK) болв.

Бизнесин наадн болхла, өдгә цагин ик сурһуль болн ик сурһулин дарук болвсрлын нег кевнь. Шинлг болн бәәр-сүүрин наадд бәәдмн (A.A.Tюков); зокан бәәһүллтин болн болвсрлын наадд (Неверкович, Сергей Дмитриевич // Большая русская биографическая энциклопедия (электронное издание). — Версия 3.0. — М.: Бизнессофт, ИДДК, 2007.); сурһдг наадд (B.C.Лазарев, В.С.Лазарев «Национальная энциклопедическая служба» сайтд); зокан бәәһүллтин седкцин наадд (О. С. Анисимов); зокан бәәһүллтин үүл-аҗллһна наадд (Г. П. Щедровицкий) болн нань чигн[12].

Наадна онлын күрәнд - янз-бүрин нөкцл бәәдлиг дурах болмҗиг олһдг математикин онлд - наадыг хойр наадач тодрха дүрмиг дахҗ диилвр бәрхәр чирмәдг зөрчлдәнлә әдлцүлдг[13].

Бодьта үүл-аҗллһиг наадар сольхд күргдг хүв күүнә эмгг күртл кил-кизәртә көгҗлин саатл болмҗта: күмс некмгтә наадн эс гиҗ компьютерин нааднд донтад, эннь тоглогчийг ниигмәс салхд күргдг.

Күүкдин наадд

Күүкдин наадднь тәмрин ур-чадвр, логик болн седкн бодх чадвриг ашглхиг шаарддг. Күүкдин наадднь күүкдин бий-цогц болн оюн-санана көгҗлтд туста гисн санан бәәдмн.

Нааддг күүкд

Сурһулин өмнк наста күүкдүдин хүвд наадн һол үүл аҗллһн болна. Сурһулин өмнк наста күүкдүдин зарм наадднь адусна нааднла әдл болвчн, бәрҗ авх, бөк бәрлдх, нуугдх зерг эңгин наадд чигн ик кемҗәһәр күмнә сойлар көгҗсн бәәдг. Нааднд бичкдүд наснд күрсн күмсин көдлмрин үүл-аҗллһиг дураҗ, ниигмин янз-бүрин үүргиг күцәдг. Эн үй-шатд киисәр йилһрх йовдл негт һарч бәәнә. Шишлңдҗ зокан бүтәсн көгҗлтин болн эмчлһнә наадд ончта орм эзлдг.

Наадднь күүкдин хүв күүнә болн насна онцлгиг үзүлдг. 2-3 настадан тедн бодьта бәәдлин логик дүрсллиг эзмшҗ эклдг. Наадҗ бәәхдән күүкдүд наадх зүүлстән контекстәр тодрхалгдсн төсәллин шинҗ-чинриг өгч, бодьта зүүлиг түүгәр сольҗ эклдг (итклин наадн).

Наадна көгҗлтин хойр һол үй-шат бәәдмн. Теднә түрүнь (3-5 насн) - бодьта күмсин үүлдлин логикиг хуулврлх замар тодрхалгддг; тодрха үүлдлмүднь - наадна аһулһ болдмн. Хойрдгч үй-шатд (5-7 насн) йирңкә логикиг хуулврлхин ормд күмсин хоорндк бодьта хәрлцәг загврчлсн, оңданар келхлә, эн үй шатд наадна аһулһнь - ниигмин хәрлцән[14].

Сурһн күмҗүлх ач холвгдл

Эрт деер үйәс наадыг болвсрлын нег кевнь, бодьта нөкцл бәәдлиг хуулврлад, түүниг эзмшх баһ сурһуль болһн ашглҗ ирсн. Түүкин талар авч үзхлә, наадна нег зөрлһнь - күүнә шаардлһта шинҗ-чинр, ур-чадвр, дадл-зуршлыг көгҗүлх йовдл болна.

«Ямаран болвчн кергт онцлхан күсдг күн баһасн авн дадлһҗх йоста гиҗ келҗ, батлнав... Җишәнь, сән тәрәч эс гиҗ гер тосхач болх күслтә күн болхла, наадндан чигн һазр ясх эс гиҗ ямаран чигн күүкдин бәрлһ бәрх йоста»

Платон (МЭӨ 427 - 347)

«Бичкдүд наадхдан ямр бәәдг болхла, ик болад, көдлмштән тиим бәәх болна. Тегәд иргчин үүлдәчиг болвсрулхнь хамгин түрүнд нааднас эклдмн. Хүв күүнә бүкл бүтн түүкиг үүлдәч болн көдләчин хүвд наадна көгҗлт баһ-баһар аҗлд шилҗхд төләлҗ болна...»[15]

А.С. Макаренко (1888 − 1939)

Заах арһ болсн наадн

Күүкдин тевчҗ болшго наадх күслиг сурһн күмҗүлхд күцәмҗтәһәр ашглдг. Әдл биш насна күүкдүдт зөрүлсн шинҗлх ухана үндсллтә наадлһна техник болн технолог бәәдг юмн. Наадна заах арһин һол йилһврнь - тодрха зөрлһтә бәәдгнь. Наадна тодрха аһулһ болн кевнь маш олн янз болад, олн күчн зүүләр тодрхалгдна.

Күүкдин әмдрлдк наадна утх-чинрнь һанцхн түүнә зуһа-цеңглин чадврар кизәрлгдхш. Наадна утх-чинрнь эмчллһн, бүтәлч бәәдл, сурлцлһн, әмдрлин нөкцл бәәдлиг загврлх, амрх гих мет үүлиг аһулдмн.

Наадыг заах, дамшлтарн сольлцх арһмудын негнь болһад ашглхнь эрт деер үйәс керглгдҗ ирсмн. Өдгә цагин болвсрлын бәәһүллһмүдт болвсрлын үүл-йовциг эрчмҗүлх, идвкҗүлхд ик оньгиг хандулдг учрас наадыг сурһлтын үр дүңтә арһ болһад ашглхнь җил ирвәс улм немгдәд бәәнә. Наадлһиг иим кевәр ашглдг:

  • Кичәл-седвин тодрха өөлһлтиг эс гиҗ седвиг эзмшхд туслх зөрлһтә бий даасн технолог.
  • Йирңкә технологин нег элементин хүвд.
  • Кичәлин нег кесг эс гиҗ бүкл бүтн кичәл болһна. Җишәлхлә, седвин талар таньлцулһ кенә.
  • Кичәләс һадурк эс гиҗ сурһлтын һадурк аҗлын технолог болһна.

Тегәд чигн наадн күүкдин хүвин шинҗ-чинриг көгҗүлхд икәр нөләлдг. Үүниг заах арһмудын негн болһад ашглхнь болвсрлын үүл-йовциг сәәҗрүләд, сурһлтын өндр күцәмҗд күрх болмҗиг олһдг.

Көгҗүлдг наадд

Көгҗүлдг наадд - оньг, ө-санмҗ, седклһн гих метиг көгҗүлх наадд. Наадд онцха болн соньрхлта болх йоста болад, күүкдин шиидврлх шаардлһта даалһвр, асулт, асудлыг аһулсан болх йоста, һанцхн эн токалдлд теднь зөрлһән күцәдмн. Көгҗүлдг нааддын нег төрл болхла, ширәһин наадд. Эннь соньрхлта, өңглг кев-янзар күүкдт бий даасн бәәдл, оюн-ухан, бүтәлч седклһиг зааҗ өгдмн.

Җишәлхлә, фишк деерән геометрин дүрстә күүкдин доминонь күүкдиг багар аҗллхд сурһдг болад, (төгрг, дөрвлҗн, һурвлҗн, тегш өнцгт гих мет) һол кев-дүрсмүдиг заадг болна.

Сурһулин өмнк насна күүкдүүдт зөрүлсн дидактик наадыг медрлһнә сурһмҗллтын һол кергсл гиҗ үздг[16]. Күүкдин медрлһнә чадвриг көгҗүлх аҗлыг бүклднь гилтә даатхдг: кев, кемҗән, өңг, орн-зә, ду-чимәнлә таньлцх. Кичәлин болвсрлын мөн чинрәс йилһәтәнь: дидактик нааднд болвсрлын таньн медлһн болна наадна зуһа-цеңгл гисн хойр зарчм негн зерг аҗллдг.

Эмчллһнә наадд

Наадна урлгин эмчллһнә нег төрл-зүүл болдг элснә седкл ясврин эмчллһн

. «Эмчллһнә наадн» гисн нер-томъяг Эрик Берн таньлцулсн өөлһлт болһҗ медҗ авч болна: урдчлн таамглх болмҗта үр дүңд күргдг эмчин күләлһнә өрәд немлтин далд хәрлцх үүлчллин даралсн цуврл[17][18].

Наадна седкл-зүүһин эмчллһнь - наад ашглҗ, күүкд болн наснд күрсн улст седкл-зүүһин нөлә үзүлх арһ[19].

Бас «наадна эмчллһн» (үлү йирңкә нер-томъя) болн наадна седкл-зүүһин эмчлһиг хоорнднь йилһх кергтә. Негдгчнь седкл-зүүһин эмчллһнә талыг тооцхш. Эннь тодрха ур-чадврт сурһх, җишәлхлә, физик эмчллһнә кичәлд ашглх, шикрин шиҗң өвчтә күүкдүдт яһҗ туслхиг заах гих мет бәаҗ болна.[20].

Тегәд, барун орнмудт «наадна эмчллһн» (play therapy) гисн нер-томъя болн манад даңгин керглгддг «наадна седкл ясвр» гисн нер-томъя хаңһлтта онвчта биш гиҗ келҗ болна.

Немәд келхд, наадна седкл-зүүһин эмчллһнә олн һол чигллмүд бәәдг болвчн, нурһлҗ удрдмҗ уга наадна седкл ясврин эмчллһиг йирңкәднь наадна седкл-зүүһин эмчллһнлә негдүлҗ үздг. Бас эннь зөвкн күүкдүдт зөрүлгдсн гиҗ боддг[20].

Сурһн күмҗүлх ухан болн седкл-зүүһин наадна үзл бәрмтлл

Наадна көгҗүлх үүрг деер сүүрлсн Гросын онл («бәәһлин зөңгин онл») маш ик алдрта болсмн. Эн онлыг дахҗ үзхлә, наадн болхла, хөөтк үүл-аҗллһна белдкл болна. Наадхдан күүкд шин дүрмүд эзмшәд, ур-чадвран көгҗүләд, әмдрлин дамшлтан өргҗүлдмн. Наснд күрсн улсин хүвд нааднь уга болдго, хәрн әмдрлин немлт зүүл болх зуһа-цеңглин үүл-аҗллһн болҗ хүврдг.

Карл Бюлерин функционал бахин онлнь наадна йовцас шуд олҗ авсн бахиг һол урмд гиҗ үздг.

Фридрих Шиллерин сананмудын нөләһәр Спенсер Гербертин (нөкн олһврин онл) болвсрулсн наадна үзл барәмтллин дахҗ үзхлә, наадн - кергләд уга күчиг әрлһх кергсл[21].

Фрейдин дахгчнр, тер дунд Адлерин дахгчнрин онлар болхла, наадн әмдрләс зулҗ, әмдрлән давн туулҗ чадсн уга субъектин дуту бәәдл илчлдг. Нааднь бүтәлин үүл-аҗллһна илрл болвас әмдрләс келмгдсн зүүлсин хогин цег болҗ хүврдг; бүтәгдл болн көгҗлтин күчн зүүләс эннь әмдрлин белдкләс дуту бәәдл, дора бәәдлин илркәлл болҗ, түүнәс зулх йовдал болҗ хүврдг.

Холлын онлар («recapitulation theory»), наадн болхла, күүкд күмн төрлктнә көгҗлтин нег үй-шатас дарук үй-шатд шилҗх механизм[22].

Орс келәр һарһсн дегтрмүдт наадна онлан өгх орлдлһиг Д.Н.Узнадзе болн Л.С.Выготский кецхәв.

Күүкд наадҗ бәәхдән бодьта бәәдлин ормд эврә төсәлсн нөкцл бәәдлиг бәәдг болһҗ, түүн дотр үүлдҗ, нөкцл бәәдлин шилтәллһнәс бийән сулдхҗ, эргн төөрәнә объектмудт хавсрһсн дүрсллин утхиг дахҗ, тодрха үүрг күцәдг гиҗ Лев Выготский онцлн темдглв. Үүнә зергцә тернь эврә бахан наадна үндсн шилтән гиҗ үздго, наадыг күүкдин үүл-аҗллһна һол төрл гиҗ үздго, хәрн үүниг көгҗлтин элемент гиҗ үздг (Наадн болн көгҗлтин хәрлцәнь иим бәәх йоста: өөрин көгҗлтин бүсин онлыг дахҗ сурлцхнь көгҗлтин хәрлцәтә хәрцүлх)[23].

Наадна урмдыг онцха соньрхдг бәәсн Дмитрий Узнадзеһин онлар, нааднь бодьта үүл-аҗллһта харахн холвгдад уга бәәһә көгҗҗ бәәх функцмудыг ашглх функционал кергцәг хаңһҗ өгдг; эннь мөн наадна аһулһиг тодрхалдг[24].

Наадна төрл-зүүлс

  • Ширәһин наадн
  • Некмгтә наадн
  • Көдлх болмҗта наадн
  • Тәмрин наадн
  • Дүртә наадн
  • Күүкдин наадн
  • Компьютерин наадн
  • Седкл-зүүһин наадн
  • Хүврлтин шинж-чинртә наадн
  • Челленҗ

Наадна шинҗ-темдг

Наадна һол бүрлдлин кесгнь төсәллин нөкцл бәәдл, үүрг, түүниг кергҗүлх наадна үүлдлмүд, түүнчлн наадачнрин күцәсн үүрг; эн үүргиг кергҗүлх арһ-кергсл болсн наадна үүлдлмүднь; объектын наадна керглән, оңданар келхлә, бодьта объектыг наадна зүүләр сольхнь; наадачнрин хоорндк бодьта хәрлцән[25].

С.А.Шмаковын келсәр, дарук зүүлиг йилһҗ үздг: материаллг үр дүң бәәдго (юм ашглҗ авхин ормд бахан хаңһах), аһулһ (наадн юуг үзүлҗ бәәнә), наадна өрнл, төсәлсн нөкцл бәәдл (наадна дизайн, зокал), наадна дүрм (түүнә бүк бүрлдлин кесгүдин шилтәллһн), наадна үүлдл, наадна һазак үүрг, наадна кергсл, эрсдл болн ашг[26].

Нааддын төрл-зү

Наадн тәмрин дөрлдәнәс экләд ширәһин болн компьютерин наадн күртл олн төрлтә болдмн.

Наадна үндсн тогтлцанчлл нурһлҗ аһулһинь дахҗ йовгдна (таньн медлһн, көгҗм, бизнес, тәмр болн цергин наадн гих мет)[27].

Некмгтә наадн

Лас-Вегасын нег казинод покер наадхнь

Некмгтә наадн болхла, диилвр бәрхнь наадачнрин ур-чадврас бүрн эс гиҗ икәр шилтәлдг уга наадн. Диилвр бәрхнь санмсрго болмҗас шилтәлнә.

Эн нер-томъя одаһар эдин засгин дарук тодрхаллтта бәәнә: ашг, материаллг үн-цениг олх үндсн зөрлһтәһәр тодрха уга үр дүңтә үүл-йовдлд мөңг эс гиҗ материаллг үн-центә зүүлиг мөрә болһҗ тәвх. Мөрәтә нааднь наадачнрин ур-чадврас үлү аз-токалдлас шилтәлдг болад, мөрәһин кемҗәг тедн дурарн тогтадг болад хүврүлдг. Һол соньрхл - наадна үүл-йовцд биш, хәрн түүнә үр дүңд аһулгдна[28].

Зәрмдән тернь наадна донтлтыг үүскдг - мөрәтә тоглх эмггин хандлһ; күүнә әмдрлд хамгин һол юмн болҗ, ниигм, мергҗл, материаллг болн гер-бүлин үн-цениг буурулхд күргдг мөрәтә нааднд дангин давтгддг токалдлмудас бүрддг: иим күн эн чигллмүдәр үүрг-даавртан оньган өгдг уга. ICD-10 өвчнә кодчллын тогтлцана коднь - F63.0.

Нааднас әәхнь

Нааднас әәх өвчн болхла, нааднас әәх йовдл болна. Нурһлҗ наадна донтлтын эсрг юмн болҗ өөлһгднә. Наадна донтлтла әдлцүлхлә, эн әәдс маш ховр болдмн.

Темдглл

  1. ↑ 1 2 Lee Alan Dugatkin, Sarina Rodrigues. Games Animals Play (англ.). Greater Good: The Science of a Meaningful Life. Greater Good Science Center (1 март сарин 2008). Дата обращения: 17 Хөн сарин 2021. Архивировано 17 Хөн сарин 2021 года.
  2. ↑ Психология игры
  3. ↑ Понятие игры и игровой деятельности
  4. ↑ В.Д. Шадриков ПСИХОЛОГИЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ И СПОСОБНОСТИ ЧЕЛОВЕКА
  5. ↑ Игра. БОЛЬШАЯ СОВЕТСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ
  6. ↑ [Общая психология. Учебно-методическое пособие / Под общ. ред. М. В. Гамезо. — М.: Ось-89, 2008 — 352с]
  7. ↑ Гавров С.Н. Игра в пространстве культуры // Вестник МГУКИ, 2004, № 1. — С.139-141.
  8. ↑ Источник. Дата обращения: 24 Бар сарин 2022. Архивировано 24 Бар сарин 2022 года.
  9. ↑ А.С.МАКАРЕНКО. ЛЕКЦИИ О ВОСПИТАНИИ ДЕТЕЙ (рус.). Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 12 Хөн сарин 2013 года.
  10. ↑ [Основы психодиагностики. Учебное пособие для студентов педвузов / под общ. редакцией А.Г. Шмелева. — Москва, Ростов-на-Дону: Феникс, 1996. — 544 с.]
  11. ↑ [О. Н. Александрова, О. Н. Боголюбова, Н. Л. Васильева и др.; Под общей ред. М. А. Гулиной. Психология социальной работы. — СПб.: Питер, 2002. — 352 с. — (Учебник нового века). — ISBN 5-94723-339-8.]
  12. ↑ [И. А. Зимняя. Основные направления современного обучения // ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ ПСИХОЛОГИЯ. — М.: Логос, 2000. Архивировано 11 октября 2018 года.]
  13. ↑ [Душков Б.А., Ломов Б.Ф., Рубахин В.Ф., Смирнов Б.А. 8.4. Математическое моделирование деятельности оператора: модели оператора // Основы инженерной психологии. — 1977. — 336 с.]
  14. ↑ Кураев Г.А., Пожарская Е.Н. ЛЕКЦИЯ 6. ДОШКОЛЬНЫЙ ВОЗРАСТ (ОТ 3 ДО 7 ЛЕТ) (рус.). — Возрастная психология: Курс лекций. Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 3 Така сарин 2013 года.
  15. ↑ Макаренко А.С. Соч. Т. 4. - М.: АПН РСФСР, 1957. - С. 373
  16. ↑ Разумовская Гульнара Радиковна. Сенсорное воспитание детей младшего дошкольного возраста посредством дидактических игр (рус.). Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 26 Така сарин 2014 года.
  17. ↑ Эрик Берн. Игры, в которые играют люди. Глава 5. Игры. (рус.). Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 12 Хөн сарин 2013 года.
  18. ↑ Эрик Берн. Игры, в которые играют люди. Глава 11. Игры в приемной врача. (рус.). Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 12 Хөн сарин 2013 года.
  19. ↑ Е. В. Фадеева, Б. М. Коган статья: «Использование методов игровой терапии для коррекции личностных нарушений у детей с церебральным параличом.», журнал «Детская и подростковая реабилитация» № 1 (2) 2004 Архивная копия от 14 Мөчн сарин 2009 на Wayback Machine  (недоступная ссылка с 23-05-2013 [4879 дней] — история, копия)
  20. ↑ 1 2 И. В. Добряков: — Игра в семейной психотерапии, глава из книги «Системная семейная психотерапия» Под ред. Э. Г. Эйдемиллера Архивная копия от 17 Така сарин 2014 на Wayback Machine
  21. ↑ [Рубенштейн С. Л. Основы общей психологии. — Санкт-Петербург: издательство «Питер», 2000.]
  22. ↑ [Психология развития. Словарь / Под ред. А. Л. Венгера, М., «Пер’сэ», 2005 г., с. 41.]
  23. ↑ Л.С.ВЫГОТСКИЙ. Игра и её роль в психическом развитии ребёнка (рус.). — Стенограмма лекции, прочитанной в 1933 г. в ЛГПИ им. А.И. Герцена. Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 12 Хөн сарин 2013 года.
  24. ↑ Узнадзе Д.Н. Игра. Теория функциональной тенденции (рус.). Дата обращения: 12 Хөн сарин 2013. Архивировано 4 март сарин 2016 года.
  25. ↑ [Азаров Ю.П. Искусство любить детей. — М., 1987. — С. 72.]
  26. ↑ [Шмаков С.А. ГЛАВА III ПРИРОДА И СТРУКТУРА ИГРЫ // Игры учащихся – феномен культуры. — М.: Новая школа, 1994. — 240 с. — ISBN 5-7301-0064-7.]
  27. ↑ [Шмаков С.А. ГЛАВА III ПРИРОДА И СТРУКТУРА ИГРЫ // Игры учащихся – феномен культуры. — М.: Новая школа, 1994. — 240 с. — ISBN 5-7301-0064-7.]
  28. ↑ П. И. Люблинский «Азартная игра» // Большая советская энциклопедия, 1 издание, — М.: Советская энциклопедия, 1926, Т. 1, С. 635—638
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Наадн&oldid=307469" халхас авсн