Ноха көтләчин өдр

День кинолога
Зүүл	Неофициальный
Чинрнь	выражение признательности за труд и повышение престижа профессии
Җил-өдр	Июнь сарин 21
Кедгнь	отмечается с 2004 года, приурочен к формированию первого в России питомника полицейских собак 21 июня 1909

Ноха көтләчин өдр (орс. День кинолога; ОХУ-ин Дотад кергин министерствин кинологин цергллтин өдр) — җил болһн июнь сарин 21-нд темдглдг цуг ноха көтләчнрин мергҗлин байр болна. 1909 җилин июнь сарин 21-нд Әрәсәд түрүңк цагдаһин ноха бәрдг һазр бәәһүлгдсн үйлә давхцҗ бәәһә өдр. 2004 җиләс хооран темдглгдҗ бәәнә.

Эн байриг үндснә бәрмт бичгт орулад уга болв чигн, ноха бәрдг әңгтә хууль сәкгч бәәһүллһсин зәрлгүдт дурдгдҗ бәәдг. Иргнә бәәһүллһс чигн җил болһн эн байрт негдәд нииләд ирнә.

Түүкнь

1909 җилин июнь сарин 21-нд Пиитр балһсна цагдаһин (полицин) һазрин мөшкәч салврин ахлач Владимир Лебедевин санаһар Орсин хаата улсин алвна цагдаһин нохан сурлһ-үрҗүлһин (питомникин) түрүңк бәәриг Черная Речка гидг дүүрг деер секгдв.

В. Лебедев алвн йосна кергиг шиидхин төлә ноха ашглх санаг Бельги улсин цагдаһин ноха асрх һазрт одад үзҗ, Әрәсәд авч ирҗ. Тер цагт Европт нохасиг кесг җилдин турш әрүн-цеврин цергллтд (санитарн службад), поштд, сүлҗә-холвана цергт, цагдад чигн өргнәр ашглдг бәәҗ.

Пиитр балһсна цагдаһин нохан үрҗүлһин һазр, сурһулиг эклсн түрүңк һурвн җилин хуһцанд 300 сурһгч, 400 һару илрүлгч ноха белдәд авч. Самым известным выпускником этой школы стал служивший в Москве доберман-пинчер Треф, на счету которого более полутора тысяч раскрытых преступлений. Эн сурһулин хамгин нертә төгсәчнь Москвад церглҗ бәәсн доберман пинчер Треф бәәҗ, эннь нег миңһн үлү буру керг илрүләд авсн ноха бәәҗ.

1912 җилд Измайловск лейб-гвардин харулын бух-цергин кеерин нохасин түрүңк үржүлһин һазриг бәәһүлҗ, сүлҗән хәрлцә-холван, таңнулын алвнд сурһҗ.

1912 җилин декабрь сарас авн нохас Әрәсән 50 һару муҗд цагдаһин алвнд көдлҗ бәәһәд, 1915 җиләс авн тедн мөшкәч цагдаһин алвн йосна эрк биш ашглх юмн болҗ. Нохасиг ашглх күрәнь чигн өргҗәд делгрв: тедн деермч-ялтнириг бәрҗ, эргүл кеҗ, түүрмиг манҗ, бомб хәәҗ, Орс хаана орд-харшин «харул» болҗ бәәцхәв.

1920 җилд, хүвсхлин дару Дотад Кергин Улсин Комиссариат (НКВД) буру кергин мөшкн бәәх салврмудт алв хаах тусха ноха көтләчнриг, үнршгч нохасиг белддг бәәриг бәәһүлҗ эклв. Әдлхн бәәһүлһсин әңгүдиг меҗән цергт, Төмр хаалһин Улсин комиссариат, цергин бәәдлтә харулын хамһаллтд чигн бәәһүлгдҗ.

Төрскән Хасгч Алдр Дәәнә экн өдрмүдәс нохан көтләчнр нохастаһан хамдан фронтд церглҗ эклв. Белдсн нохас шавтсн цергнриг илрүләд зөөҗ, фашистнрин танксиг хаһрулҗ, мин хәәҗ, сүлҗән болн таңнулын көдләчнрт туслҗ, ардк бүсиг манҗ, таңнул болн хортыг көөҗ, аца зөөҗ бәәцхәв.

2004 җилин июнь сарин 18-нд Орсин Холвана Улсин Дотад кергин министерствин зәрлгәр ОХУ-д түрүңк цагдаһин мөрдгч нохан үрҗүлгин һазр бәәһүлгдсн өдриг тус кесгүдин нохан көтләчнрин салврмудын өдр болһҗ, алвн йосар темдглдг болв.

Онцха Бәәдлин министерствин ноха көләчнрин өдр

Онцха бәәдлин министерств оңдан нохан әңгүдәс йилһврнь нохан көтләчин өдриг нег өдрин өмн эс гиҗ июнь сарин 20-нд темдглдг. Эн байриг Әрәсән нохан алвна өдр гиҗ нерлнә. 1996 җилд Онцха бәәдлин министерствин түрүңк нохан әңгүд бәәһүлгдсн өдриг тохалдулҗ бәәһүлгдсн.

Улмҗллнь

Оңдан мергҗлтә нохан көтләчнр чигн мөн әдләр эн байриг эврә байр гиҗ үздг болв. Эннь ноха көтләчнрин салвр бәәдг кесгүдт темдглгдҗ бәәдг өдр. Тендә тооднь цагда, Онцха бәәдлин министерств, церг, Әрәсән харул, Орсин Холвана Улсин меҗән алв, Холвана эрүһин алв.

Ноха көтләчнрин өдрт зөрүлҗ, мергҗлтнрин дунд урлдан-марһан зокагдҗ бәәһүлгддг. Кетрсн көдләчнрт өргмҗлл, медаль бәрүлҗ, хүвин кергтнь талрхлын бичг кеҗ, зергсинь девшүлҗ бәәдг. Нохастнь амтта хотар шаңнл бәрүлҗ идүлнә.

Делкән болн Әрәсән ноха көтләчнрин холвас, балһсдын ноха үрҗүлһин ниигмлгүд, баһчудын нохачнрин клубмуд мөн байрт зөрүлсн урлдан-марһа, үзсклң чигн зокан бәәһүлҗ бәәнә.

Немҗ үзтн

• Делкән нохасин өдр
• Нохан кишгин өдр
• Ноха

Темдглл

Ном-зү

Кинологическая тематика в специализированной прессе: автореферат дис. на соиск. уч. степ. кандидата филологических наук: специальность / Кубышко Ольга Владимировна; [Место защиты: Юж. федер. ун-т]. — Ростов-на-Дону, 2018. −23 с.; 21.- Библиогр.: с.22-23 (5 назв.).

Административный вестник: ежемесячный журнал: орган Народного комиссариата внутренних дел. - Москва : "Заготохоз" милиции Республики, 1922-1930, стр. 41-43

Звягинцева К.М. Использование служебных собак во время Великой Отечественной войны // Вестник науки. — 2022. — № 12 (57).

Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».

Холвас

• Гимн кинологам России