Филологин өдр
| Филологин өдр | |
|---|---|
 МГУн Һол герин өмн зогсҗах М.В.Ломоносовин көшг 2016 | |
| Зүүл | Эрдмчнрин байрин өдр |
| Чинрнь | филолог улс келиг болн сойлыг өргҗүләд, хадһлад, үйнртән чик-цевр кевәр күргҗәх тәвцин темдг |
| Темдглгднә |
 Әрәсә, Орсин Холвана Улс Цаһан Орс |
| Җил-өдр | май сарин 25 |
| Холвгддгнь | филологий |
Фило́логин өдр — филологийд, улсин кел шинҗллһнә эрдмтә улсин сән өдр. Әрәсәд Славян улсин бичгин болн сойлын байрин өдрин дару, май сарин 25-д темдглгднә.
Эн байриг лингвист улс, литературовед улс, литературин болн кел дасхдг багшнр, дегтрин саңгин көдләчнр, [орчулачнр болн нань чигн, филологин сурһульта әмтн темдглнә.
Филология ном гисн (др-греч. φιλολογία —"үгд седкән өгсн") — нег келн-улин лингвистика, литературоведение, текстология эрдмсиг хамцулад, келнә бичгиг стилистикин, туужин, шаҗна халхар шинҗлҗәх ном болна.
Филологин байрин өдриг Беларусьд бас темдглнә. |Белоруссии]]. Талдан орн-нутгуд ЮНЕСКО бүрдәсн Кел чик медлһнә өдриг сентябрь сарин 8-д темдглцхәнә[1].
Тууҗ
Филологийин тууҗ
Филологийин ном XVII зун җилд Европд тогтсмн. Урднь тууҗиг, сойлыг, философийиг шинҗлҗ йовсн номиг Филологин нерлһд орулсмн III зун җилд Грецин болн Эндкгин Хуучн цага бичгт келнә шинҗллтин туск келгднә[2].
.jpg)
Әрәсәд орс келнә шинҗллтин керг XVIII зун җилд күцәһәд, номд орулсн күн Михаил Васильевич Ломоносов болна. «Филология» гидг үг Ломоносовин номин үүдәврмүдт болн В. К. Тредиаковскта давулсн күүндврт харһна:
…үдин нарна герл мет, ил медгдҗәхнь — филологий гиснь элоквенция болҗана", залад, зааһад, батлад йовн.. герләрн наадк хамг номиг, медрлиг хамцулҗах юмн, юнгад гихлә цуг теднтн элоквенцин арһар келгдҗәнә[3].
"Үгмүдин туск ном" XIX зун җилд «филологийин» нерәдлһтә болсмн. Түрүләд Санкт-Петербургин Университетд Тууҗин болн филологийин факультет тогдасмн (тер 1850 жил күртл — тууҗин болн үгин туск номин факультет бәәсмн), дарунь, 1853 җилд Константин Петрович Зеленецкий «Филологийин эклц медлһн» гидг дегтр һарһсмн. Бас тер цагт «филология» үгтә нерәдлһ Әрәсән номин «Филологийин бичгүд» гидг түрүн журнал авсмн. Эн журналыг Воронеж балһснд Алексей Андреевич Хованского һардад барлҗ йовсмн[2].
Улм бәәтлән филологийин учрнь содьгдад йовла. Эн үгд келн-улсин сойл, литератур, тууҗ болн келиг дасхдг ном гиҗ тоолдг бәәсмн. [[Файл:Filološki fakultet, biblioteka kineski japanski 4.jpg|thumb|488x488пкс|Белградын Университетын Филологин факультет, китдин болн японя филологин дегтрин саң.
Байрин тууҗ
Эн байрин өдриг түрүн болҗ СССРин цагт 1989 җилин май сарин 28-д Москван М. В. Ломоносовин нертә Университетин багшнр болн оютнр темдглсмн. Терүнә хөөн наадкс сурһульмудт эн авъяс тархагдад, батлгдв[1].
МГУн филологин факультет 1992 җиләс авн Филологин өдриг май сарин 25-д темдглдгән уурад, факультет 1941-гч җилин декабрь сарла бүрдәгдсн туужла ирлцүләд, үвлин эклц сарин түрүн Басң өдрлә темдглх шиидвр авсмн[4].
Нәәрллһн
Эн өдрлә олн сурһульд болн сойлын эдл-ахуст кесг керг-үүлдврмүд давна. Нәр, чууллһн, марһан болну — цуг эдн орс келнд болн литературт нерәдгднә[1]
_05.jpg)
Оютнр хоорнд нег иим йор бәәршлнә: Филологин өдрлә дипломан харсхла, әәх юмн уга[1].
Учрнь
Эн байрин учрнь филологийин номд нерәдгдәд, багшнрт болн номтнрт келиг болн сойлыг өргҗүләд, хадһлад, үйнртән чик-цевр кевәр күргҗәснднь ханлтан өргжәх йовдл. Эн өдрлә келнә болн литературин шинрлтсин тускар олнд медүлнә[5].
XX-гч зун җилин нертә гисн филолог Дмитрий Сергеевич Лихачёв филологийин чинрнь икәр үнләд, «хамг залһлдаг залһдг», гиж нерәддг бәәсмн[6]:
Энтн хуучна цагин тууҗиг литературин шинҗллтә залһна. Энтн бичгиг шинҗллһнә тууҗин кергт ик тәвц орулна. Энтн литературоведенин болн кел медлһнә халхас литературин үүдәврмүдин һол бичлһнь тодлна<…> Эврә бийнь, филологий болхла кирцә-кемҗә угаһар, ямр болв чигн үүдәврин һол төрнь медүлнә
Сойлд
- Рунетд «Филологин нойхн» нерлһтә баг бәәнә, терүнд филолог улст нерәдсн шог тоотс барлна.
- Келнә закаг тодлҗ, уңгднь күргҗ күцәдг филолог улсиг граммар-наци, гиҗ нерәднә.
Темдглл
- ↑ 1 2 3 4 Когда отмечают День филолога в 2025 году, РБК. Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ 1 2 День филолога 2025: какого числа, история и традиции праздника, Комсомольская правда. Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Тредиаковский В. К. 1745. — Цит. по ст.: Аннушкин В. И. «Филология — словесность — языкознание в классической русской традиции и современном научно-педагогическом процессе». Дата обращения: 3 Бар сарин 2011. Архивировано 3 Ноха сарин 2014 года.
- ↑ День филолога собирает друзей. Филологический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова. Дата обращения: 18 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Андреева, 2015, с. 223, 226.
- ↑ Хрулёв, 2019, с. 409.
Холвас
- Андреева С. М. Филологий ном келн-улсин ухани болн сойлын һол төр // В. Г. Шуховин нертә Белгородын государственн технологин университетин Зәңглч. — 2015.
- Хасанова О. О. Филологин дүр өдгә цага үүдәврмүдт // Номин болн ухана орчлң. The World of Science and Ideas.
- Хрулёв В. И. Филологий мана бәәдл-җирһлд.
Ном-зү
- Әрәсән нертә филологуд // Esaulov.net
- Байрин өдрт нерәдәд неҗәд ааһ эКспрессА уй: Филологин өдрт нерәдсн шог-мемс // 12 канал