Шрёдингер, Эрвин

Рувики-с
Эрвин Шрёдингер
нем. Erwin Schrödinger
Эрвин Шрёдингер в 1933 году
Эрвин Шрёдингер в 1933 году
Төрхәрә нерн нем. Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger
Төрсн җил-өдрнь 1887 август сарин 12(1887-08-12)[1][2][…]
Төрсн һазр
Нас барсн җил-өдрнь 1961 январь сарин 4(1961-01-04)[3][1][…] (73 года)
Нас барсн һазрнь
Орнь  Австро-Венгрия
 Австрь улс
 Нацистская Германия
 Ирландия
Шинҗлх ухана салврнь онлын физик
Аҗлын һазрнь Венын ик сурһуль,
Йенын ик сурһуль,
Штутгартын ик сурһуль,
Бреслау балһсна ик сурһуль,
Цюрихин ик сурһуль
Берлинын ик сурһуль,
Оксфордын ик сурһуль,
Грацын ик сурһуль,
Гентин ик сурһуль,
Дублина деед судллын ик сурһуль
Сурһульнь
Җоладгч багшнь Ф. Экснер,
Э. Швейдлер,
Ф. Хазенёрль
Юуһарн алдршснь Квантын механикин бүтәгчнрин негн
Шаңнлнь
Һар үзгнь Изображение автографа
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Эрвин Рудольф Йозеф Александр Шрёдингер (нем. Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger, 1887 җилд Вена балһснд төрҗ, 1961 җилд Вена балһснд насан барв) – Австрин онлын физикч, квантын механикиг бүтәгчнрин негн. Физикин чиглләр Нобелин шаңнлд күртв (1933). Австрин Шинҗлх Ухана Академин гешүн (1956), тер мет делкән олн шинҗлх ухана академин гешүн, ЗХУ-ин ШУА-ин һазад гешүн (1934).

Шрёдингер дольгана механикин үндсн болсн квант онлын талар олн үндсн үр-дүң һарһҗ авв: эннь дольгана тегштклиг (көдлһән уга болн цаг-хуһцанас хамарлта Шрёдингерин тегшткл) томъялҗ, эврә болвсрулҗ һарһсн формализм болн матрицын механикин әдл-иҗл бәәдлиг харулад, дольганыг болвсрулҗ, механикин чочрлын онл болн олн тодрха асудлын шиидвриг олҗ авсн бәәҗ. Шрёдингер дольгана функцин физикин утхин онц тәәлвриг санл болһв; дарани җилмүдт номт квантын механикин ниитәр зөвшәргдсн Копенгагена тәәлвриг бәәҗ-бәәҗәһәд шүүмҗләд бәәв ("Шрёдингерин мис" парадокс гих метәр). Немҗ дурдхла, Шрёдингер физикин олн зүүлин чиглләр олн тоота илтклин зокагч болна: статистикин механик болн термодинамик, диэлектрикин физик, өңгин онл, электродинамик, хәрцңгүһин йирңкә онл болн санср судлл; Бас тер талван негдсн онлыг бий болһх кед-кедүхн орлдлһ кеһәд бәәҗ. «Әмдрл гисн юмб?» (англь келәр: «What Is Life?») гидг дегтртән Шрёдингер генетикин асудлд оньган өгч, әмдрлин үзгдлиг физикин үүднәс авч үзсн. Эрдмт-номт шинҗлх ухана философин тал, эртнә болн дорд үзгин философин үзл-бәрмтлл, йосн-зү, шаҗна асудлд ик оньг хандулдг бәәҗ.