Элдшә Антона Эрднь

Рувики-с
Элдшә Антона Эрднь
Элдшә Антона Эрднь
Эльдышев Эрдни Антонович.jpg
Төрсн цаг-өдр 1959 җилин ноябрь сарин 26
Төрсн һазр Яшкуль, Яшкулин район, Хальмг АССР, РСФСР
Иргншл  СССР Россия
Мергҗл-үүлнь шүлгч, орчулач
Үүдәврмүдин төрл-зүүлнь уйнһин шүлгүд,  лирические стихотворения, монолог, баллад, шүлглсн туульс, поэмс
Үүдәврмүдин келн калмыцкий, русский
Дебют «Нарта гер», 1986 җ.
Мөрәнь Национальная премия Украины имени Тараса Шевченко — 2009

Элдшә Антона Эрднь (орс. Эрдни Антонович Эльдышев; төрсн 1959 ноябрь сарин 26, Яшкуль[d], Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик) — Хальмгин олн-әмтнә шүлгч, Хальмг Таңһчин бичәчнрин Ниицәнә заллтын ахлач, Әрәсән бичәчнрин Ниицәнә гешүн, Нарт-Делкән бичәчнрин ниицәсин хамлцлһин гешүн, Әрәсән седкүлчнрин Ниицәнә гешүн, Кавказин бичәчнрин Клубин гешүн.

Намтрнь

1959-гч җилин ноябрь сарин 26-д Хальмг АССР-ин Яшкулин района Яшкуль селәнд төрсмн. 

1982-гч җилд Хальмгин Ик сурһулиг  (рус.) йилһән сәәнәр төгсәсн күн.

Үүдәлтнь

Түрүн шүлгүднь 1979-гч җилд «Хальмг унн» (орс. «Калмыцкая правда») газетд болн «Теегин герл» (орс. «Свет в степи») седкүлд барлгдла. 1986-гч җилд «Нарта гер» (орс. «Солнечный дом») нерлһтә шүлгүдин хураңһу барас һарла.

Элдшә Эрднь эргндк йиртмҗд, хальмг теегт дурта күн, буурлдана үнриг, бамб цецгән бәәдлиг, мөрнә инцхәлһниг, теңгрт ниссн һәрд-шовуг, сөөни теңгрин оддыг үзҗ, соңссҗ, медсән үүдәврмүдтән орулна. «Буурлда» шүлгәснь:[1]

Из всех земных растений мне милее
Полынь — степная горькая трава.
Нет запаха прекрасней и роднее:
Вдыхаю — и душа моя жива.

Төрскн хальмг теегтән олн шүлгүдән нерәдәд («Төрскн», «Мини Элст», «Төрскн һазр», «Зөгин дун», «Хавр» болн нань чигн), эврәннь седклән медүлҗәнә[1]

Элдшә Эрднь Нарт-Делкән утх-зокъялын саңгас олн үүдәврмүдиг хальмг келнд орулҗ буулһсмн: А. С. Пушкина, М. Ю. Лермонтовин, Ф. И. Тютчевин, В. В. Маяковскин, А. Ахматован, А. Т. Твардовскин, Н. М. Рубцовин, Расул Гамзатовин, Кайсын Кулиевин, Мустай Каримын… Буряадын, Моңһл нутгин болн Ар Кавказин тус-нутгин шүлгчнрин үүдәврмүд бас орчулла.

Элдшә Эрднин үүдәлт хальмгин шүлгләнә өдгә цагин нег халх болад, Ар Кавказин шүлгләнә уурхайн саңгд дигтә болҗ орв[1]

Ачлврмуднь

  • Хальмг келн-улсин шүлгч
  • Хальмг Таңһчин сойлын Ачта көдләч
  • Делгә Эрднин нертә Хальмгин комсомолын мөрән эзн Деликов, Эрдни Теледжиевич
  • «Улан Зала» үндсни мөрән Лауреат
  • Оча Номтын нертә Хальмг Таңһчин мөрән Лауреат Очиров, Номто Очирович
  • Украина улсин Тарас Шевченкон нертә үндсни мөрән Лауреат (2009)[2]
  • Украина Владимир Сосюран нертә бус-нутгсин хоорндк бичәчнрин Ниицәнә мөрән Лауреат
  • Яшкуль селәнә Ачта иргн
  • «Әрәсән келн-улсдин үндсни үвд тәвцән орулснд» Әрәсән тууҗта балһсдын болн бус-нутгин Ниицәнә медаль
  • В. Маяковскин Одн (2009)[2]
  • Александр Чаковскийин нертә «Гипертекст» мөрән «Орс келнд орчуулһн» әңгин лауреат (2023)[3].

Ном-зү

Хальмг келәр бичсн үүдәврмүдин хураңһун 2 том

Сборники стихов
  • Нарта гер — 1986
  • Цецн модн — Элст, 2006
  • Төрскн һулмт: шүлгүд, поэмс, орчулвр. — Элст, АПП «Джангар»: Седкүл «Теегин герл» — 1996—477 с.
  • Өрүн нислт
  • Долан тоһрун
  • Аавин һанз: шүлгүд, поэмс, орчулвр. — Элст: Хальмг дегтр һарһач, 1994—131 с.
  • Зая-Пандита, Номин Эргц 
  • Экин герәсн
  • Аңһуч Бамбр 
  • Зөгин дун

Темдглл

  1. 1 2 3 Сайт литературно-художественного журнала «Нана»: «Эрдни Эльдышев: „Как тепло и радостно на свете…“». Дата обращения: 22 Ноха сарин 2025. Архивировано из оригинала 10 Мөчн сарин 2015 года.
  2. 1 2 «Правительственная газета» от 26.11.2009 № 112(788): Родного слова драгоценный звук… Дата обращения: 22 Ноха сарин 2025. Архивировано 13 Үкр сарин 2013 года.
  3. Лауреаты 1 сезона (рус.). сайт литературной премии «Гипертекст». — раздел «Лауреаты». Дата обращения: 22 Ноха сарин 2025. Архивировано 22 Мөчн сарин 2024 года.

Холвас