Юркова Татьяна Дмитриевна
| Юркова Татьяна Дмитриевна | |
|---|---|
 | |
| Һарсн җил-өдр | 1872 |
| Төрсн һазр | |
| Нас барсн җил-өдр | 1957 июнь сарин 9 |
| Нас барсн һазр | |
| Орн-нутг | |
| Шаңнлнь | |
Татьяна Дмитриевна Юркова (1872, Галич[d], Косторма төгәлң — 1957 июнь сарин 9, Астрахань балһсн, СССР[d]) — Күч-көлснә Баатр (1928), Хальмг АССР-ин Ачта багш. XIX—XX җилмүдин хоорнд школын сурһулиг Элстд бүрдәсн күүкд күн.
Намтрнь
Эрт цагнь (1872—1893)
1872-гч җилд Костромская губерниин Галичд төрсмн[1]. Эцкнь — урднь муҗг болҗ йовҗ, экнь — нижегородск урчнр тохмта мещанк бәәҗ. Өрк-бүлнь 11 үртә бәәҗ, Татьяна — отхн. Һунтаднь ууһн эгчнь авад асрҗ[1].
Нижегородскин күүкдин гимназьд сурһульд орад, дарунь Әәдрхнә күүкдин гимназьд орад, 1889-гч җилд төгсәҗ. 1889-гч җилд эклц классмудын багшин мергҗл авад, салу әмтнә күүкдт сурһуль өгдг болҗ. 1890-гч җилд күүкд улсин һар урллһна школд багшар көдлсмн.
Хальмгт көдллһн (1893—1917)
1893-гч җилд Хальмг улсин Заллтд Хальмгур багшар йовултха, гисн цаас орулсмн. 1893-гч җилин ноябрь сарин 18-д Яндыко-Мочажск улусин Эрктнә школд ирәд,12 җилдән көдлсмн.
1902-гч җилд Баһ Дөрвдин улусин өмн үзгин ставкд Элстүр ирҗ. Тенд Семён Залкиндта таньлдна. Манцын улусин школд багшлад бәәҗ, Элстд шин школ тосхлһна седвәриг шунмһҗ. Хальмг улсин Заллт тиим школыг буйнч седклтә улс цуглулсн мөңгәр тосхх шиидвр зөвлҗ. Тосхлт 1904-гч җилд экләд, 1906-гч җилд төгсәд, 1907-гч җилд сурһуль эклсмн. Школд 2 сурһулин клаассин хора, зал болн бичкдүдин нөөрсңг хора бәәҗ.
Ода күртл бәәх эн гер «Улан школ» гидг нерәдлһтә. 2009-гч җилд бәәрн һазрин чинртә Әрәсән сойлын үвин объектын тоод орна[2].
1905-гч җилд Залкиндта хамдан Элстд күүкд улсин сурһуль бүрдәнә. 1906-гч җилин октябрин нег шинд күүкд улсин школ секгдсмн. Тер хойр школ Хальмгин эрдм-сурһулин тогтлцаг диглсмн.
Татьяна Юркова Хальмг бичкдүдт сурһуль өгхин көтлврмүд, букварь-үзглл, хальмг эклц классмудин орс келнә көлглг тогтаҗ һарһсмн[1][3].
1917 җилин хөөн
Октябрьск революцин хөөн Манцин улусин аһуд бәрлдән болсн учрар школ көдлдгән уурсмн. 1919 җилин январь сарин 29-д сурһульчнриг багшнртаһнь Ик-Чонса әәмгин училищур нүүлһсмн. 1920-гч җилд Элстүр хәрҗ ирсн цагтан Манцин эрдм-сурһулин әңгиг ахлсмн. 1921-гч җилд Әәдрхнүр нүүһәд, Хальмг багшнрин техникумд көдлсмн.
Әәдрхнд ниигмин үүлдәч болад кергүд давулсмн: Хальмг облисполкомин дарани һурвн дуудврин гешүн, Әәдрхнә балһсна сүвдлин элчтн, Цугсоюзин багшнрин I-гч чуулһна төләлгч.
1928-гч җилин март сарин 5-д Цугсоюзин Цутхлң исполкомин Президиумин Тогтаврар Күч-көлснә Баатрин нер зүүсмн[1]. 1940-гч җилд Хальмг АССР-ин Деед Хүүвин Президиумин шиидврәр Хальмг АССР-ин Ачта Багшин нер зүүсмн[1].
1957-гчиҗилин июнь сарин 9-д Әәдрхн балһснд сәәһән хәәсмн. Ут тоодан — 43 җилдән багшлҗ йовсмн, тепүнәс 27 җилдән — Хальмгт[1].
Дурсхл
- Татьяна Юркован барельеф — Элстин Баатрмудын Аллейин Социалистическ Күч-көлснә Баатрмудин эрс деер бәәнә (Диилврин талвң, Элст).
- 2023-гч җилд Т. Д. Юркован 150 җилин өөнд нерәдсн номин конференц болсмн[3].
Темдглл
- ↑ 1 2 3 4 5 6 День учителя. Государственный комитет Республики Татарстан по архивному делу (5 Хулһн сарин 2023). Дата обращения: 16 Мөрн сарин 2026.
- ↑ Красная школа Т.Д. Юрковой. Карта РФ — реестр объектов культурного наследия. Дата обращения: 16 Мөрн сарин 2026.
- ↑ 1 2 Конференция, посвящённая 150-летию Т.Д. Юрковой. Калмыцкий республиканский институт повышения квалификации работников образования (25 Туула сарин 2023). Дата обращения: 16 Мөрн сарин 2026.
Утх-зокъял
- Немичев И. С., Народная учительница, Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 1978.
- Борликов Г. М., Паршин В. А., Юркова Татьяна Дмитриевна/Учёные — Калмыкии, Элиста, 2000, стр. 115—116, ISBN 5-7102-0296-7.
- Гавирова Н., Руденко Т., Народная учительница/ Калмыцкий университет, № 1-2, 1998.