Үндсни төсв «Зуульчлһн болн гиич тослһн»

Рувики-с

«Зуульчллһн болн гиич тослһн» үндсни төсв (орс. Национа́льный прое́кт «Тури́зм и гостеприи́мство») — 2021-гч җилд бүрдәгдәд, 2024-гч җилд шинрүлгдсн Әрәсән үндсни төсвмүдин негнь. Энүнә һол күслнь — зуульчллһна чинрнь экономикин делгрлтд ик орута болҗахнь темдгләд, 2030-гч җил күртл зуульчнрин аян 140 сай күргҗ өскх керг болҗана[1].

Тууҗнь

Урднь эн үндсни төсв «Зуульчллһн болн гиич тослһна аҗ-үүлдвр». Тер төсв 2020- гч җилд COVID-19 хальдврта гем гүүсн цагт бүрдәгдәд, Әрәсән йирңкәлгч Владимир Путина зөвшәл авла[2]. Үндсни төсв 2021-гч җилд бүрдәгдлә[3].

Төсвд иим күслмүд тәвгдв:

  • Зуульчллһна делгрлтд кергтә хамг тогтах;
  • Зуульчллһна үүлчллһнә тоотнь кимдүлх;
  • Зуульчллһна кергин заллтыг диглх[4].

2022-гч җилин октябрь сарла «Зуульчллһн болн гиич тослһна аҗ-үүлдвр» гидг үндсни төсвиг бүрдәсн Әрәсәд үүлдҗәсн Ростуризм эдл-ахуг Путин хааһад — энүнә кергүдиг Әрәсән Федерацин эдшлин делгрлтин Министерствд даалһсмн[5]. Үндсни төсвин һардачар Дмитрий Чернышенко үлдв.

Түрүн ашнь

«Зуульчллһн болн гиич тослһна аҗ-үүлдвр» үндсни төсв 2024-гч җилд төгслә. Тер җилин ноябрь сарла ашнь диглсн цагт, энүнә йовудт 200 сай арслң керглгдв, гиҗ Чернышенко келсн цагтан, иигҗ темдглв:

Күцәгдсн цуг кергүд сән ашта болв. Үлгүрлхд, зуульчнрин йовудл 2020-гч җилд 45 сай тоота бәәсн болхла, 2023-гч җилд 84 сай күрч өсв. 2024-гч җилин ашар 92 сай күрх, гиҗ тоолҗанавдн.

Үндсни төсвин хамгин эркн күцәмҗнь — 2027-гч җил күртл туроператормуд гиичлврин гермүдт зуульчнриг орулҗах үннә НДСас сулдлһн, гиҗ Чернышенко темдглв. Дәкәд 2030-гч җил күртл гиичлврин гермүд бас НДС-ас

сулдхгдҗана[6].

Эклгдсн үндсни төсв түрүтә цагт дигтә сән болв, гиҗ Максим Решетников келв

Үндсни төсвин йовудиг шинҗлҗ ашлсн цагтан, эклгдсн үндсни төсв хальдврта гем, короновирусин хөөн учрсн түрүтә цагт дигтә сән болв, гиҗ Әрәсән эдшлин делгрлтин министр Максим Решетников темдглв:

Үндсни төсвин күчәр зуульчллһна кергиг шинәс босхад, улм өргн кевәр делгрүлҗ чадвдн. Тер мет, гиичлврин гермүд болн гиигн гиичлврин бәәр тосхх кергт банксас мөңг өгъяллһнә гөңглт тогтагдла. Әрәсән дотад зуульчллһна керг түргн кевәр делгрҗәнә. Арһлачнр бас эн кергт соньмсҗ орлцад, мөңгән орулҗана. За первое полугодие 2024-гч җилин түрүн зурһан сарин туршт зуульчллһна кергүдт арһлачнрас 377 җува арслң орв, тертн урдкас болхнь 60 % ик болҗана[7].

Учр-утхнь

Шинрлгдсн үндсни төсв «Зуульчлһн болн гиич тослһн» гидг нерлһтә болад, бийдән тавн федералин төсв хамцулв:

  • Гиичлврин гермүдин көрң тогталһн;
  • Теңгст амрлһна сүвллңгүд;
  • Әрәсән зуульчллһна бәәдл өөлүллһн;
  • Үүлтнр
  • Зуульлчллһиг үүлдлтин тоотсар тетклһн[1].

Үндсни төсв 2030-гч җил күртл зуралгдҗана. Әрәсән йирңкәлгчин закврар зуульчллһна хөвнь ВВП-н 5 %-тд күрч өсх зөвтә[8].

Эркн керг-үүлдврмүд

Әрәсән эдшлин делгрлтин министерствин үндсни төсвин йовудт эркн керг-үүлдврмүднь — зуульчнр хонх, соньмсх орм олар бүрдәҗ, делгрүлх керг болҗана, гиҗ министр Максим Решетников темдглв[7]. Тер дунд эргәс дошдг ормд сүвллңгүд бүрдәх, уста һазрт амрлһна паркс тосхлһн, җилин эргцд зогслго көдлдг амрлһна зоогта паркс секлһн темдглгдҗәнә. Тер зураһар шинәс 59 миңһн гиичлврин хорас тосхх болжана, зуульчллһна болн амрлһна ормст җилин эргцд 23 сай улс одх болҗана[1]. Терүнәс нань зуралгдсн тоотс:

  • Теңгст җилин эргцд зогслго көдлдг сүвллңгүд тосхлһн — Әрәсән 9 бус-нутгст 11 тиим төсв зуралгдҗана, терүнд 72 миңһн гиичлврин хорас тосхад, 80 миңһн улст көдлмшт өгх болҗана.
  • Гиигн гиичлврин хорас тосхлһн — 10 миңһн шин хорас.
  • Әрәсән бус-нутгсин зуульчллһна ормсар гиичнрин йовулһиг 7,4 сай күргхин төлә күцәх кергүдт нег әдл мөңгнә дем өггдхмн, тернь сойлын керг-үүлдврмүд давулхд, балһсдин туужла залһлдата цутхлңсиг шинрүллһнд, усна көвәсиг шинрүллһәд, кергтә хамгар тетклһнд нерәдгдҗәх дем болҗана.
  • Зуульчллһна «Әрүн үүлдлт» нерлһтә әңгәр үүлдҗәх 57 эдл-ахуст дөңг күргх төсвмүд.
  • Эрдм-сурһулин халхар кергтә тоотс, эв-арһс белдх болн зуульчллһна эдл-ахуст көдлх үүлтнр белдлһнд  ??? сурһульчнр орулх[1].

Үндсни төсвин йовудыг шалһлһн

2021-гч җилин декабрь сарла йирңкәлгч Владимир Путин үндсни төсвин йовудыг уурлв. Энүнә келсәр, төсвин һардачнр йилһлҗ өгсн мөңгнә 83,1 %-иг эдлсн болна, зуг тер мөңгнә ик зунь премьер Михаил Мишустина даалһврар 2020-гч җилд бүрдәгдсн «Зуульчлһн.рф» гидг Әрәсән дотад зуульлчллһиг делгрүлх күслтә бүрдәцин эврә уставин кергүдт орулгдсн бәәҗ. Тер учрар, зуралгдсн кергүдт мөңгн баһар орулгдснас иштә, эн кергүд әрә 51 %-тар күцәгдҗ[9].

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 4 «Зуульчллһн болн гиич тослһн» үндсни төсвин уул керг-үүлдврмүд болн ашнь (рус.). government.ru. Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  2. ↑ Зуульчллһна төрәр бүрдәгдҗәх үндсни төсвиг Путин зөвшәлв, Коммерсантъ (16 Үкр сарин 2020). Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  3. ↑ Интерфакс-Туризм. Зуульчллһна төрәр бүрдәгдсн үндсни төсвиг 2030-гч җил күртл мөңгәр тетктхә, гисн заквриг Путин министрмүдин сүвдлд даалһв.
  4. ↑ Национальныепроекты.рф. Зуульчллһн болн гиич тослһна аҗ-үүлдвр.
  5. ↑ Путин Ростуризмиг хаав. Юм медх кергтә, РБК. Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  6. ↑ «Зуульчллһн болн гиич тослһн» нерлһтә Әрәсән шин үндсни төсв зөвшәл авв - Газета.Ru | Новости, Газета.Ru. Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  7. ↑ 1 2 Дмитрий Чернышенко: «Зуульчллһн болн гиич тослһна аҗ-үүлдвр» үндсни төсвин йовудт күцәгдсн цуг кергүд сән ашта болв. (рус.). government.ru. Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  8. ↑ Шинрлгдсн «Зуульчлһн болн гиич тослһн» гидг нерлһтә үндсни төсвин 2030-гч җил күртл зуралгдҗах кецнь зәңглгдв, Lenta.RU. Дата обращения: 26 Лу сарин 2025.
  9. ↑ Вести. Путин зуульчллһна үндсни төсвин тускар: зуралгдсн кергүдт мөңгн орҗ уга.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Үндсни_төсв_«Зуульчлһн_болн_гиич_тослһн»&oldid=319459" халхас авсн