Әрәсән нутгин донорин өдр
| Әрәсән нутгин донорин өдр | |
|---|---|
 | |
| Җил-өдр | Апрель сарин 20 |
| Йослл | шаңнл, конференццс |
| Холвгддгнь | Әрәсән имперьт түрүн гемотрансфузин керг күцәгдсн цагас авн |
Әрәсән нутгин донорин өдр — җил болһн Әрәсәд апрель сарин 20-д темдгдгддг байрин өдр. Йосна дараһар амрлһна өдр болҗ тоолгдна. 1832 жилин апрель сарин 20-д Орсин хаата улсин имперьд түрүн болҗ гемотрансфузий кесмн — нег күүнәс талдан күүнд цус орулсмн.
Тууҗнь
1832 жилин апрелин 20-д Орсин эмч Андрей Мартынович Вольф гиигрсн кемдән дала цус геесн күүкд күүнд талдан күүнә цус орулҗ үзсмн, тер үүлдвр «гемотрансфузия» гисн нерәдлһтә болна[1]. Урднь Лондонд Джеймс Бланделл эмч 1818-гч жилин сентябрин 25-д күцәсн трансфузий кергт үүдәсн дамшлтыг олзлсмн[2]. Хөөннь Вольф дәкн зурһа дәкҗ цус орулсмн, терүнә дару энүг бас Орсин эмч, хирургийин профессор Сергей Петрович Коломнин дару-дарунь кедг болсмн.
2007 жилин февраль сарин 20-д Әрәсән Деед хүүвин селвлцәнд донорин төрәр болн цусна церглтин кергүдәр күүндвр тогтасн цагт Әрәсән нутгин донорин Өдриг батлж авсмн[3]. 2008 җиләс авн Әрәсән эрүл-менд харлһна Министерств болн Федерацин эмнлһнә болн биологин агентств эврә дурар олн улс донор болсн йовдлмудыг демнәд, эн туст өргн керг күцәдг болсмн[4]. 2024 җилин тооһар, цусна Церглтд 487 эдл-ахус орлцна, терүн деер 100 шаху дамшлтта эмчнр болн эмнлһнә халхар үүлддг улс орлцна[5].
Байрин өдрт тогдсн авъяс
Әрәсән нутгин донорин өдрлә эмчнрлә харһлтс давдг авъяс бәәнә, эн өдр олн-зүсн керг-үүлдврмүд давна. Тер дунд — һәәхүлмүд, харһлтс, чууллһн, болн бас нань. Эн өдрлә олн улс Эмнлһнә цутхлңгудт одад, цусан өгдг сән авъяс тогтсмн[6]. Донор болад олн җилдән дару-дарунь цусан хувалцдг улсиг эн байрин өдрлә ачлдг йоста[7]. 40-һар цусан өгсн, эс гиҗ цусна плазмиг 60 дәкҗ өгсн улс Ачта донорин нер зүүнә. Эднд зүүдн темдг өгсн деерән, бас кергтә немр нерәднә, тер дунд олн-әмт зөөдг көлгн деер өңгәр йовдг зөв белглнә[8].
Терүнәс нань
- 2005 җилд донорин Нарт-Делкән өдр гиҗ июнь сарин 14-г батлсмн. Әмтнә бийд цусна дөрвн зүсиг тодлад Нобелин мөрә авсн Карл Ландштейнерин төрсн өдрлә ирлцүлсмн[9].
- Федерацин эмнлһнә болн биологин агентствин (ФМБА) зәңгәр, 2024-гч җилд цус хураҗ белдҗ авлһна керг улм түргн болад нидн җиләс болхнь 6 % икәд, 2,6 сай литр күрәд, 458 миңһн донор улс федеральн тоод орв[6].
- Төрскән харсгч Алдр дәәнә цагт донор улсин то 5,5 сай күрсн бәәҗ. Улан цергт 1,7 сай литр цус өгүләд, 7 сай шаху цергчнрт орулсмн. Дәәнә цагт «СССР-ин Ачта донор» медаляр 15 000 күн ачлгдсмн[10].
Нертә донормуд
- Джеки Чан — дару-дарунь цусан өгдг күн, 2002 җилд «Смокинг» гидг кино цокҗ авсн кемд Канадан Цусна цергллтин донорин нер зүүсмн.
- Криштиану Роналду — 2008 җилд «Улан кирсин то» гидг эдл-ахун нернь туурулдг болсмн, бийнь Ясна чимгнә донор болҗана.
- Джессика Альба — бичкдүдин госпитальд цусан өгнә.
- Екатерина Стриженова — оютн цагас авн цус өгәд бәәдг күүкд күн[4].
- Татьяна Навка — 2011 җилд LG эдл-ахун донор улсиг дөңгндг көдлмшиг олнд медүлдг күн болсн билә[11].
Темдглл
- ↑ Национальный день донора в России. gkdc1.ru. Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Есть повод гордиться. Медицинская газета (17 Мөрн сарин 2007). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Национальный День донора крови в России, РИА Новости (11 Мөрн сарин 2025). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ 1 2 Навка сдаёт кровь168#id1887947 Звездная кровь, Коммерсантъ (20 Мөрн сарин 2022). Дата обращения: 18 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Вероника Скворцова: В России донорство является не только почетной и благородной миссией, но и важнейшей государственной задачей. bloodfmba.ru (11 Мөчн сарин 2024). Дата обращения: 18 Мөрн сарин 2025.
- ↑ 1 2 «Единая Россия» организует по всей стране мероприятия к Национальному дню донора крови. er.ru (16 Мөрн сарин 2025). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ 14 июня — Всемирный день донора крови: традиции, тема и мероприятия 2024 года, Известия (13 Мөчн сарин 2024). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Национальный день донора в России. pnp.ru (20 Мөрн сарин 2020). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Всемирный день донора крови, РИА Новости (14 Мөчн сарин 2024). Дата обращения: 17 Мөрн сарин 2025.
- ↑ Любопытные факты. yadonor.ru. Дата обращения: 17 Мөрн сарин 0202.
- ↑ Татьяна Навка стала послом донорства. sport-express.ru (20 Мөрн сарин 2011). Дата обращения: 18 Мөрн сарин 2025.
Ном-зү
|
Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ». Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ». |