Бадмин Балдна Алексей
| Бадмин Балдна Алексей | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Бадмин Балдна Үкрчә [1] | ||||||
 | ||||||
| Төрсн цаг-өдр | 1925 сентябрь сарин 16 | |||||
| Төрсн һазр | ||||||
| Өңгрсн цаг-өдр | 2007 | |||||
| Иргншл |
 СССР →  Әрәсә, Орсин Холвана Улс |
|||||
| Мергҗл-үүлнь | түүкч | |||||
| Үүдәврмүдин төрл-зүүлнь | роман, түүк, келвр | |||||
| Үүдәврмүдин келн | хальмг | |||||
| Шаңнлнь |
|
|||||
Бадмин Балдна Алексей (орс. Алексей Балдуевич Бадмаев; хал. Бадмин Үкрчә; 1925 сентябрь сарин 16, Калмыцкая автономная область[d] — 2007) — Хальмг олн әмтнә бичәч, Төрскән харсгч Алдр дәәнә орлцач. РСФСР-ин сойлын Ачта көдләч (1975).
Намтрнь
Бадмин Алексей 1925-гч җилин сентябрь сарин 16-д[2]. Хальмг Автономн муҗин Баһ Дөрвдин улусин Баһ-Ханата хотнд (ода Хальмг Таңһчин Сарпинскин район) угатя зуульчин өрк-бүлд төрсмн. Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлсмн. Дундын школыг төгсәчкәд дәәнд одад, күнд шав авсмн, эдгчкәд хәрү дәәнд одсмн.
1944-гч җилин эклцәр НКВД цуг хальмг дәәчнриг Широклагт йовулсмн[2][3][4]. Хөөннь «Алтн шорад даргддго» үүдәвртән Бадмин Алексей Широклагин тускар бичсмн[2].
Широклагас һарад арвн хойр шаху җилд Алтайск крайд колхозд, совхозд, дарунь МТС-д бухгалтерар көдлҗ бәәсмн. 1957-гч җилин март сарла Хальмгтан хәрҗ ирсмн. Селәнә эдл-ахусин министерствд ах бухгалтер, саңшлын әңгин ахлач болҗ көдлсмн.
1971-гч җилд Хальмг Ик сурһулин филологин факультет төгсәсмн.
Үүдәлтнь
Бадмин Алексейин түрүн үүдәврмүднь 1957-гч җилд барлгдсмн. «Алтн шорад даргддго» роман, «Зултрһн — теегин ноһан» 1912—1943 җилмүдт хальмгудын тууҗин тускар роман бичсмн, «Ревдольган» гидг түүк, «Ээҗ» гидг келврмүдин хураңһу барлсмн. «Усна экн булг» гидг романыг бичснә хөөн 1971 җилд Городовиковин Окан нертә Хальмг АССР-ин орн-нутгин мөрәһәр ачлгдсмн.
Советин йосна цагт бичәчин кесг үүдәврмүд нарт-делкән талдан олн келмүдт орчулгдсмн.
Өрк-бүлнь
Көвүнь — Бадмин Алексейин Цецн (1967 җилд төрсмн), шүлгч.
Шаңнлнь
- Төрскән харсгч Алдр дәәнә Одн
- «Дәәнә һавьян» медаль
- «Сталинградыг харссн төлә» медаль
- Талдан медальмуд
- «Һавьян темдг» Одн
- РСФСР-ин сойлын Ачта көдләч (1975 җилин январь сарин 29-д)
- СССР-ин барин йилһән сәәт
- Хальмг олн әмтнә бичәч
- Хальмг Таңһчин күндтә иргн (2004 җилин сентябрь сарин 16-д)[5]
- Городовиковин Окан нертә мөрән мөрәлч (1997)
Темдглл
- ↑ > Бадмаев Алексей (Укурча) Балдуевич.
- ↑ 1 2 3 Газета Советская Калмыкия от 02.10.2009 № 10 (216): Народный писатель. Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 19 Мөрн сарин 2012 года.
- ↑ Жертвы политического террора в СССР. Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 4 март сарин 2016 года.
- ↑ Сборник воспоминаний воинов-калмыков, участников строительства Широковской ГЭС / сост. и вступ. ст. Р. В. Неяченко; отв. ред. Ю. О. Оглаев; ред. С. А. Гладкова; предисл. М. П. Иванова. — Элиста: Джангар, 1994. — С. 24-26: портр. — (Книга памяти ссылки калмыцкого народа; т. 3, кн. 2)
- ↑ Указ Президента Республики Калмыкии от 16.09.2004 № 175. Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 15 Ноха сарин 2022 года.
Холвас
- Краткая литературная энциклопедия.
- Газета Советская Калмыкия от 02.10.2009 № 10 (216): Народный писатель.
- Сахаровский центр: Воспоминания о ГУЛАГе и их авторы: Бадмаев Алексей (Укурча) Балдуевич (р. 1924) писатель.
- Р. В. Неяченко. Сборник воспоминаний воинов-калмыков, участников строительства Широковской ГЭС / Ю. О. Оглаев. — Элиста: Джангар, 1994. — Т. 3. — С. 24—26.
- Сентябрь сарин 16 төрсн улс
- 1925 җилд төрсн улс
- СССР-т төрсн улс
- 2007 җилд өңгрсн улс
- I зергин Төрскән Харсгч Аһу Ик дәәнә эзд
- «Һавьян темдг» Одар ачлгдсн улс
- «Цергин һавьяһин төлә» медаляр ачлдгсн улс
- «Сталинградыг харссна төлә» медаляр ачлгдсн улс
- РСФСР-ин сойлын ачта көдләчнр
- Цаһан толһан дараһар даралсн хүв улс
- Цаһан толһан дараһар даралсн бичәчнр
- Хальмгин бичәчнр
- Хальмг олн әмтнә бичәчнр
- Цаһан толһан дараһар даралсн Әрәсән бичәчнр
- Хальмгин Ик сурһулиг төгсәсн улс
- Хальмг Таңһчин күндтә иргнмүд