Байр (байрин өдр)
Байр (тод. ᡋᠠᡕᠠᠷ, ᡋᠠᡕᠠᠷ ᡕᡅᠨ ᡈᡑᡈᠷ, орс. праздник) — ямр негн зүүл эс гиҗ аль негиг күндлҗ ончлсн, әрүн (өдр болһна биш, домгта[1]) утх-чинртә, сойл, шаҗна улмҗллта холвата цаг-хуһцан [2].
Эн үгнь талдан чигн иҗл утхарн керглгддг юмн[3]:
- Көдлмшин өдрин эсргәр литин үүл-йовдлла холвгдулн тогтасн алвн йосна амрлтын өдр;
- Олн ниитин цеңглин керг-үүлдвр, серглң чөләтә цаг;
- Ямаран болв чигн байр-байсхлңта үүл-йовдлын өдр;
- Седклин ханмҗта бәәдл, бахтл (нурһлҗ «әмдрлин байр», «җирһлин байр» гих мет үгин ниицлт дотр керглгднә).
Сойлдк байрин утх-чинр
Байр (байрин өдр, цеңглин үүл-йовдл) болхла күмнә сойлын аңхдгч кев-янз мөн гиҗ шинҗләч М.М. Бахтин келсмн[4]. Байрин сойл-иргншлин утх-чинрнь болхла ниигмиг негдүлдг үнтә зүүлсин тогтлцан байрар дамҗад тодрхалгдна. Байр сойл-иргншлин түгәмл болад зәәлшго шинҗ-чинр болдмн[5]. Үүнә зергцә, байрин өдрмүдин онцлгуднь сойл-иргншлмүдин йилһврмүдинь илркәлдг.
Байрин өдр - йирин өдрт холва бәрдг уга күмнә әмдрлдк шаҗн болн эгл тал хойрнь шуд холва бәрх цаг-үй[6].
Темдглл
- ↑ [Лазарева, Л. Н. История и теория праздников. ЧГАКИ, Челябинск : 2010. 251 с.]
- ↑ Праздник // Культурология. XX век. Энциклопедия. — 1998.. // А. И. Пигалев. Культурология XX век. Энциклопедия. М., 1996.
- ↑ Байр
- ↑ Праздник как историко-культурный феномен: мир идеала и реальность власти
- ↑ Праздник как историко-культурный феномен: мир идеала и реальность власти
- ↑ Праздник как историко-культурный феномен: мир идеала и реальность власти