Дөңцүл болн тедкүл цифрин мөңгәр өглһн

Рувики-с
Дөңцүл болн тедкүл цифрин мөңгәр өглһн
Цифровой рубль.jpg
Эклснә җил-өдрнь 2025-2026
Һазрнь Әрәсә
Учрнь Мөңг йовуллһна кемд бучрдг харшиг баһрулхин төлә
Хохргчнрнь

Дөңцүл болн тедкүл цифрин мөңгәр өглһн (орс. Вы́плата посо́бий и пе́нсий в цифровы́х рубля́х) — Әрәсән Банк (ӘФ ЦБ) үүдәҗәх Цутхлң Банкин цифрин мөңгәр ода цагт бәәх «белн мөңгн» болн «цәкм мөңгн» хойр деер мөңгнә һурвдгч эв-арһ орулгдҗах дөңцүл болн тедкүл өглһн[1].

2025-гч җилин октябрь сарин 1 шинәс авн эдлврт орулх эв-арһар Федеральн бюджетин тооцана кергүдт цифрин арслң олзлгдх. Тер дунд социальн халхар күцәгдх кергүд орх. 2025-гч җилин июль сарин чилгчәр тер тоот зәңглгдәд уга. 2026-гч җиләс авн хамг саңшлын тооцан, тер мет тедкүл болн җалв цифрин мөңгәр йовулгдх[2].

Чинрнь

Әрәсән Банкин түрүн төсв 2023-гч җилин август сарла эклгдлә, тер цагас авн эгл күмс, арһлачнрин эдл-ахус болн банкс цифрин мөңгәр керг-үүлдврмүд йовулҗ үзҗәнә[3].

2025-гч җилин апрель сарла Әрәсән саңшлын министр Антон Силуанов  (рус.) (хал. цифрин арслң орулх өргн кевәр орулх седвәр зәңглв[4]. Тер кемд саңшлын хамг тоот белн болх зөвтә билә.

Цифрин арслңгиг сүлҗәнә девскрт олзлҗ болх: Әрәсән Банк цифрин арслң онц темдгтәһәр һарх зөвтә, тер мет тооцана тодлврнь Әрәсән Банкин онц темдгтә болх[1].

Шин бәәдлтә мөңгн күмсин болн бүрдәцсин көрңд тер кевтән хадлһлгдх. Эдлврт олзлдг банкин арһар эврәннь мөңгиг интернет уга болв чигн олзлҗ болх[5].

Цифрин арслңгар хулд кеҗ болх, талдан әмтнд йовулҗ болх, дәкәд болхла энүг белн биш мөңгнд хүврәҗ болх болн белн мөңгәр һар деерән авч болх. Күмс хоорнд йовулсн мөңгнәс банкмуд комиссь авшго. Өгйәллһнә бүрдәцсин лимит энүг көндәшго. Юридическ бүрдәцс цөөкн комиссьла харһх[6].

Шин мөңгн һазадын ордудта хулдана керг күцәхд болн йовулсн мөңгин хаалһнь тодлхл эвтә, гиҗ Әрәсән йосн темдглҗәнә[1].

Цифрин арслң эдлврт оруллһна зуруль

2025-гч җилин июль сарин 15-д Деед Хүүв цифрин арслңгиг диг-дараһар эдлврт орулх Закаг батлҗ авла[7], терүнд 2025-гч җилин июль сарин 23-д Әрәсән йирңкәлгч һаран тәвлә. Шин Закана тодлврар цифрин мөңгн 2026-гч җилин сентябрь сарин 1 шинд олна эдлврт орулгдх. Түрүләд ик банкс болн 120 сай арслң орута хулдана цутхлңгуд цифрин мөңг көдлмштән орулх. Дарунь 2028-гч җил күртл наадк хулдачнр болн банкс бас цифрин арслңг олзлх.

2025-гч җилин октябрь сарин 1 шинд цифрин арслңгиг федеральн тооцанд болн дөңцлмүдт эклҗ орулх. Ямаран гихлә — 2025-гч җилин июль төгсҗ йовсн кемд медгдәд уга билә. 

2026-гч җилин январь сарин 1 шинд цифрин арслңгиг федеральн хазнас күцәдг ямр болв чигн кергүдт олзлх. Тер дунд тедкүл, дөңцүлмүд, оютнрин цальң болн җалв орх.

2027-гч җилд цифрин арслң Әрәсән бус-нутгсин кергүдт орулгдх[2].

Эврә дүрин зарчм

Цифрин мөңг эдлврт орулҗ олзлхд күмсиг шахҗах йовдл уга, гиҗ ЦБ-т темдглҗәнә:

Ода мет, цуг улс эврә санан-седкләрн мөңгнә бәәдл олзлҗ чадх — белн мөңг, белн биш мөңг, эс гиҗ цифрин мөңг. Күн болһн эврә соңһуляр шиидвр авч чадх[8].

Әрәсән иргн цифрин мөңг олзлх седкл уга болхла, цифрин түңгрцг секлго бәәҗ чадх[1]. Мөңгнә ямаран бәәдләр авхан дөңцлмүд болн тедкүл авдг улс бийснь шиидвр авх зөвтә: белн, белн биш, эс гиҗ цифрин мөңгәр[2].

Дөңцлмүд өглһн

2025-гч җилин февраль сарла «Интерфакс» зәңглсәр, Әрәсән Банк Әрәсән Хазна көрңгтә  (рус.) (хал. цифрин мөңгиг социальн дөңлцмүд өглһнә болн капитальн тосхлтын халхар экспертмент кеҗ өгхәр шиидҗәнә. Агентствин тодлврар, эн 2025-гч җилин август сарин 25-с авн эклх. «Интерфакс» эн төсвин «хаалһин зура» медҗ авсар бичҗәнә.  Эксперимент сентябрь сар күртл зуралгдҗана. Зуг ямаран дөңцлмүд терүнд орулгдхнь, тодлвр уга[9].

Шин Закаһар, 2025-гч җилин октябрь сарас авн цифрин мөңгәр зәрм дөңцлмүд өггдх[2]. Тер цагт ЦБ темдлгсәр, цифрин түңгрцгиг күн болһн эврән секҗ авх[8].

Шинҗләчнрин тоолврар, цифрин мөңгәр тооца күцәлһн Әрәсән йоснд дигтә, юңгад гихлә күслтә мөңгнә йовудыг ил үзҗ чадҗана. Саңшлын медрлин сурһулиг делгрүлдг Ассоциацин Ахлгч толһач Вениамин Каганов эн туст иигҗ цәәлһв:

…Бюджетын оньгт бәәх мөңгн күслин кергүдт орх зөвтә. Үлгүрлхд, күүкдт нерәдгдсн дөңцлин мөңгәр эк-эцкнрнь әрк болн тәмк хулдҗ авдг арһ уга болдгар. Цифрин мөңгн тиим арһ өгчәнә[6].

тедкүл өглһн

Рунетд һарч ирсн зәңгд Әрәсән йосн хамг тедкүлиг цифрин бәәдлд орулхар бәәнә, гиҗ зәңглгдв. Әрәсән Банкин сайтд тиим зура уга, гиҗ зәңглгдв[10].

2025-гч җилин февраль сарла Деед Хүүвд һазрин болн өнчнә кергүдәр үүлддг тогтацин толһач Сергей Гаврилов зудл зәңгд бичә итктн, гиҗ эврәннь халхдан бичҗ «Әрәсән улс оданас авн тедкүлән цифрин мөңгәр авх, зуг зөв өгх санан уга болхла, залдг тогтацд эс гиҗ банкдан цаас орулад, зогсаҗ болх». Депутатын келсәр, йосн һанцхн нег мөңгнә бәәдләр тедкүл өгх зөв уга, нег үлү — шиңкән һарсн шин цифрин мөңгн[11].

Зуг кемр тедкүлиг (дөңцлин мөңгиг бас) 2026-гч җиләс авн цифрин мөңгәр авхар седхләг, терүнә төлә цифрин түңгрцг секх кергтә. Терүнә хөөн Әрәсән тедкүлин болн социальн сагллһна көрңд  (рус.) (хал. цаас орулад, эврәннь седвәрән медүләд, цифрин түңгрцгиннь тодлвр темдгиг заах кергтә. Тиим цаасн угаһар цифрин мөңгәр тедкүлиг өгч болшго. Хөөннь цифрин мөңг авшго болхла, цаасан хәрүлҗ авч болҗана, тер цагт  тедкүлиг хуучн бәәдләр авч чадх[12].

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 4 Будут ли платить пенсии в цифровых рублях?. Дата обращения: 2025-08--18.
  2. ↑ 1 2 3 4 2025-гч җилин октябрь сарин 1 шинәс авн дөңцлмүд болн тедкүлиг цифрин арслңгар өгхмн.  Мөңг авх улст ямр боохнь, Банки.ру. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  3. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  4. ↑ Силуанов ждет масштабного внедрения цифрового рубля в 2026 году, Interfax.ru (28 Мөрн сарин 2025). Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  5. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  6. ↑ 1 2 Социальные выплаты в цифровых рублях. Насколько это реально? Мнения экспертов - Российская газета, Российская газета (10 Лу сарин 2025). Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  7. ↑ Госдума опре наделила сроки массового внедрения цифрового рубля, РИА Новости (2025.07.15). Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  8. ↑ 1 2 Что такое цифровой рубль, зачем он и как работает, нужно ли заявление на отказ от цифрового рубля. | Банк России. www.cbr.ru. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  9. ↑ ЦБ и Казначейство РФ намерены осенью протестировать выплату пособий в цифровых рублях, Interfax.ru (5 Лу сарин 2025). Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  10. ↑ Миф 4. Все зарплаты бюджетников и выплаты для пенсионеров переведут на цифровые рубли, как когда-то заставили всех перейти на «Мир». | Банк России. www.cbr.ru. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  11. ↑ В Госдуме назвали фейком сообщения о переводе пенсий в цифровые рубли, TACC. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
  12. ↑ Пенсия в цифровых рублях (рус.). www.sberbank.com. Дата обращения: 18 Ноха сарин 2025.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Дөңцүл_болн_тедкүл_цифрин_мөңгәр_өглһн&oldid=319258" халхас авсн