Китдин шин җил 2025
| Китдын Шин Җил 2025 | |
|---|---|
 Ноһан модн моһа | |
| Талдан нернь | Билгин тооллын Шин Җил |
| Чинрнь | шин он-җилин эклц |
| Йослл | Шин Җилин яарм-базр йовулх, гер-балһсан кеерүлх, һацур кеерүлх |
| Холвгддгнь | Китдын лит, Шин Җил 2025, Китдын зурха, Китдын Шин Җил |
Китдын шин җил 2025 (тод. ᡍᡅᡐᠠᡑ ᡕᡅᠨ ᠱᡅᠨᡄ ᠴᡅᠯ ᠒᠐᠒᠕; орс. Китайский Новый год 2025) — Маңна нарна хөөтк үвлин шин сард зөрүлсн байр (оңданар келхлә, декабрь сарин 21-әс хөөтк хойрдгч шин сар). Григорин литын хүвд эннь январь сарин 21 февраль сарин 21 хойрин хоорндк өдрмүдин аль негнднь тусдмн.
Китдын зурхад җил болһнь арвн хойр адусна негнь болн һал, шора, төмр, усн, модн гисн тавн махбодын аль негнь нөләлдг гиҗ үздмн[1].
Китдын литыг авад үзхлә, 2025 җил болхла, Ноһан модн моһа җил болдмн. Эннь 2025 җилин январь сарин 29-д эклҗ, 2026 җилин февраль сарин 16 күртл үрглҗлнә. Эн җил Дорд Үзгин зурхан 12 җилин дуһргтнь зурһадгч орм эзлдмн.
Тууҗ-түүкнь
Китдын Шин Җилин байриг темдглх түүкнь олн зун җилин түүктә болна. Эн болхла, Китдын сар нарна литиын хамгин ут болн хамгин чухл байр. Түүнд тогтсн сар өдр уга болдг. Җилин экн үйнь Маңна нарна дару хойрдгч шин сар деер тусдгин төлә байр темдглх өдрнь 1-гч сарин 21-әс 2-гч сарин 21-нә хоорнд тусдг.
Китдын арвн хойр зурхань 12 җилин эргц болад, җил болһн тодрха адусна шинҗ темдгтә тохрдг. Китдын зурхад эднь хулһн, үкр, барс, туула, лу, моһа, мөрн, хөн, мөчн, така, ноха, һаха болдг.
Китд күн болһн эврә болн өрк-бүлин, нәәҗ-нөкдин ордын темдгиг меднә[2].
Китдын улмҗллта сойлын һол шинҗ-чинрин негн болх Китдын Шин Җилнь көдлмшәс завср авх болмҗиг өгдг үндснә байрин кевәр бәәсн деерән ниигм сойлын гүн утх-чинриг аһулҗ бәәнә. Китдт билгин тоолын Шин Җил болхла, өрк-бүләрн негдҗ-ниилх, эцк-эк, өвк-деедсән күндлх арһ болна[3].
Ноһан модн моһан шинҗ-чинр
2025 җилнь — Ноһан модн моһа җил гиҗ үзәд, эңк-тәәвң, мергн ухан, цецн, хүврлтд дасҗ зокцх чадврин белг-темдг болна[4]. Хорта санан, ур-килң, хойрдмл бәәдл түүнд хәр болҗ бәәнә. Өслт, көгҗл, шинрлтиг темдглдг модн болхла, эн җилин махмуд болад, ноһан өңгнь энүг илрүлҗ бәәнә.
Дорд үзгин сойлд моһа болхла, олн сән шинҗ-чинртә адусн болна. Эн мөлкдг адусн әмдрләс байр-амулң авч, эңгин зүүләс амулң авх чадврта. Йосн әмдрл деер моһа аюлта бәәдг болв чигн, дәврхд эс гиҗ өсрүлхин төлә терүг сәәнәр уурлулх кергтә[5].
Ноһан модн моһа җилд төрсн әмтн ухата, зөв шиидвр һарһх чадврта болдг гиҗ зурхачнр келнә. Тедн эргн-төөрәнә әмтиг нәрн кевәр медрҗ бәәдг. Моһа җилд төрсн әмтн сән көгҗсн тааҗ медәтә бәәсә төлә үүл-йовдлыг урдас үзҗ, зөв шиидвр һарһхд туслдг. Моднь теднд бүтәлч эрч күч өгдг болад, эннь шин, йирин биш үзл-сана олхд туслна. Мөн ноһан өңгнь амулң, уйн, бийдән хор-көнәл учрулл угаһар нөкцл-бәәдлд дасч зокцх чадвриг илрүлнә.
Моһа җилтә күн сольлтд амр-килвр дасч зоклцад, зөрсән бүтәх шин арһ-зам олҗ авдг. Тедн бәәһлин седкл татм, талдан әмтиг татх чадврта бәәдг. Эн темдгин дор төрсн әмтн икңкдән һардач, олн нөләтә улс болдг. Тедн амбицта, зөрлһтә, насндан амҗлтд күрхин төлә шамдад көдлхд белн бәәдг.
Үүнлә дегц моһа җилтә күн нууцгдмл, ухан-санаһан дотран бәрдг болад, тиигхиг деер үздг[6].
Дорд Үзгин зурхаг дахҗ, бусд зурхан темдгүдт нөләлхнь
Тавн махбодын эрт үйин онл деер сүүрлсн китдын зурхань ода бәәһә цуг объект, үзгдлин төлв-бәәдл, хәрлцә-холваг тодрхалдг тавн әңг (модн, һал, шора, төмр, усн) гисн систем болна. Эднә хәрлцәг орчлң-йиртмҗин цуг әмдрлин көдлгән, сольлтын йирңкә хууль гиҗ үзнә.
Эн үзләр Моһан темдгнь Моһа, Така, Үкрин шинҗ темдгүдлә зоклцҗ баәәдг. Тер үзләр лу, мөчн, хулһн, ноха, барс, мөрн, туула, хөн темдгүдлә хәрцҗ чадна. Эннь зөвкн Һаха темдглә хәрцән-зоклцл олдг уга.
Эн җил онцхалн моһа, лу, така җилд төрсн әмтнд амҗлтта болна. Тедн авъяас чадврарн ухамср болҗ, аҗл-мергҗлин амҗлтнд күрәд, мөнгнә саңган сәәҗрүлх болмҗта болна. Бүтәлч, оюн-ухана керг-үүл эрклдг әмтн амҗлтта болна[7].
Улмҗлл
Китдын Шин Җилин байрла олн улмҗлл, шин җилин мухр-сүзг холвата болдмн. Эртин үйин Китдт тогтсн йосар шин җил эклхин өмн герин бүк керг-үүлиг дуусхх кергтә. Цеврлх үүлиг орцас эклҗ, бәәрин төв кесгт дуусхх йостой болад, дарунь бүк кергслиг тусхарлгдсн булңд бәәрлүлнә.
Китд улст байр-йосллын үйәр нарн болн байр-байсхлңгин өңг болсн улан өңг икңкдән керглнә.
Шин Җилин өмн хаалһин тавцн деер аз, нер-күнд, ут насн, эд-байлг, байр-байсхлң гисн «тавн төрлин җирһлин» темдг болсн тавн ут цаас өлгдг[8].
Китдүд Шин Җилин өмнк өдрт чимән-шууган һарһдг улмҗллта. Эн үйд гер-орнасн көөгдсн му йорин сүмсд шин хорһдх һазр хәәҗәх болад, күүнә герт орхларн, тедн җилин туршт бәәрин эздт һә-зовлң авч ирҗ чаддг домг бәәдг.
Шин Җилин байрин һол шинҗ-чинрмүдин негнь болхла, олн зүүлин кеермҗин панрмуд. Хамгин алдртань болхла, олн өңгин эдәр болн янз бүрин зургудар чимсн дөрвн эс гиҗ зурһан өнцгтә гаазта панрмуд. Китдт һацур модна ормд «Герлин модн» гидг модыг цецгин келкәһәр болн панрмудар чимдг.
Китдт Шин Җилин өмнк сөөг «салсна хөөн харһх сө» гиҗ нерлдг болад, эннь зөвкн гер-бүлин байр болад, эн сөөг хәәртә күмстәһән өңгрүлхинь кицәдг. Гер-бүлин бүк гишүд нег-негндән өмнк һундлан уучлдг[3].
Китдт Шин Җилин байрин асхна хот ончта ач-холвгдлта болад, эн үйәр бүк гер-бүл нег ширә эргәд цуглрдг. Гертән бәәх өрк-бүлихн талдан һазрт бәәһә гешүдт чигн бас суудл белддг.
Шин Җилән яһҗ угтснь, тернь тер кевәр тогтна гисн сүзг бәәдмн. Тегәд чигн китдүд байрин ширәг олн төрлин хотар дүүргхәр чирмәдг. Шин Җилин асхна хотд така, заһсн, «доуфу» (тофу) гидг буурцгин аадмг эрк биш орх йоста. Китд келнд эн хот-хоолын нерднь «аз-җирһл», «көгҗл-цецгәрлт» гисн үглә әдлхн соңсгдна.
Шин Җилин байрин зоогнь «аз-җирһлин мөңг» тарасар төгсдг. Идр күмс күүкдт мөңг аһулсн улан дугту өгдг болад, тернь җилин туршт аз авч өгх йоста. Байрин асхна хотын дарунь аз-җирһлән алдшгон төләд орндан орҗ болшго.
Китдүд эв-негдл, гер-бүлин эв-нәәрмдлин темдг болх хос-хослсн зүүлсиг белглх заңшлта бәәдг. Өндр наста күмст буһун цаг, күүкдтә болҗ күцәд уга күмст наадһа эс гиҗ күүкдин эд-зүүл белглҗ болшго. Ирсн гиичнр Шин Җилин белгүдән нурһлҗ йовхасн өмн эзндән өгдг, зәрмдән нууцар чигн оркдг[9].
Моһа җилд төрсн нертә күмс
- Одри Хепбёрн,
- Андрей Миронов,
- Том Харди,
- Дмитрий Медведев,
- Канье Уэст,
- Җоан Роулинг,
- Дэниел Рэдклифф,
- Тейлор Свифт,
- Александр Масляков,
- Боб Дилан,
- Ким Чен Ир,
- Чарльз Дарвин,
- Пабло Пикассо,
- Авраам Линкольн,
- Грета Гарбо,
- Мухаммед Али,
- Индира Ганди,
- Людмила Зыкина,
- Александра Пахмутова,
- Махатма Ганди,
- Җон Кеннеди,
- Кристиан Диор,
- Франс Шуберт,
- Анри Матисс,
- Гюстав Флобер,
- Эдгар Аллан По,
- Грета Гарбо,
- Николай Коперник,
- Аристотель Онассис,
- Җакомо Казанова.
Темдглл
- ↑ Как встречать 2025 год, чтобы год был хорошим, Мой Санта (13 Хулһн сарин 2024). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Цзя Хуэйминь. Лунный календарь и знаки зодиака в повседневной культуре Китая. cyberleninka.ru. Манускрипт (2016). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ 1 2 Цзя Хуэйминь. Китайские новогодние праздники по лунному календарю в повседневной культуре современного Китая. cyberleninka.ru. Общество: философия, история, культура (2016). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Козлова, Екатерина. Принесет удачу: каким будет 2025 год Зеленой Деревянной Змеи, Пятый канал (9 Үкр сарин 2024). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Зеленая деревянная змея - символ 2025 года: что важно знать о главном символе, КП.ру. Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Комарова, Валентина. Зеленая деревянная змея — символ 2025 года: что означает, характеристика символа, когда наступает, каким будет и как правильно встречать, Гороскопы Mail (30 Ноха сарин 2024). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Екатерина Стрелкова. Как встретить год Змеи 2025: что приготовить, во что нарядиться - Zoon.ru (неопр.). zoon.ru. Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ Евгения Григорьевна Белая. Новый год в Китае, Корее, Японии и России. cyberleninka.ru. Россия и АТР (2005). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
- ↑ История и традиции празднования Китайского Нового года, РИА Новости (31 Туула сарин 2014). Дата обращения: 13 Үкр сарин 2024.
 | На эту статью не ссылаются другие статьи Рувики. |