Лячин, Геннадий Петрович

Геннадий Петрович Лячин
Төрсн җил өдрнь	1955 җилин январь сарин 1
Төрсн һазрнь	«Сарпинский» совхоз, Сарпан район, Сталинградск муҗ, РСФСР, ЗХУ
Нас барсн җил өдрнь	2000 җилин август сарин 12
Нас барсн һазрнь	Баренцин теңгс
Холвгддгнь	СССР,  Әрәсә, Орсин Холвана Улс
Цергин салврнь	ВМФ ЗХУ-ин Усн церг, Әрәсән Усн церг
Церглсн җилмүднь	1972—2000
Цолнь	капитан 1-го ранга
Командовал	К-141 «Курск»
Шаңнлнь

Лячин, Геннадий Петрович (1955-гч җилин январь сарин 1-д, Сталинград муҗин Сарпан района «Сарпинский» гидг совхозд (өдгә цагин Догзмахн селәнд) Сарпан район Сталинград муҗд — 2000 җилин август сарин 12, Баренцин теңгс) — зөвллтин болн әрәсән усн цергч, «К-141» «Курск» усн дорк оңһцин ахлгч (1996—2000), 1-гч зергин капитан (1996 җилин октябрь сарин 19), Орсин Холвана Улсин Баатр (26.08.2000 җилин август сарин 26, әмнәсн хаһцсна дару).

Намтрнь

1955 жилин январь сарин 1-д Сталинград муҗин Сарпан районд (одаһин Хальмг Таңһчин Сарпан районд) төрсмн. 1972 җилд Аһш балһсна 85-гч дунд сурһулиг төгсәв.

1972 җиләс авн теңгсин цергин күчнд алв хаадг бәәсн. 1977 җилд Ленинә комсомолын нертә теңгсин цергин шумбгч оңһцин навигацин деед сурһулиг төгсв. Ар үзгин флотын 651 Төслин ракетын шумбгч оңһцд алв хааҗ бәәсн: 1977 җилин август сарас авн - В-58 шумбгч оңһцд BC-2 кинлтин бөлгин һардач, 1977 җилин декабрь сарас В-67 шумбгч оңһцд иҗл алвн тушалд, 1978 җилин март сарас - В-478 деер. 1980 җилин октябрь сарас - BC-2 шумбгч оңһцин һардач.

1984 җилин октябрь сарас 1986 җилин октябрь сар күртл - В-77 шумбгч оңһцин һардачин ах туслгч. 1987 җилд Теңгсин цергин деед мергшсн офицерин әңгиг төгсәҗ, B-478 шумбгч оңһцин һардачин ах туслгч болҗ төмлгдв.

1988 җилин октябрь сард В-304 шумбгч оңһцин һардач болҗ төмлгдв. 1991 җилд хаслһ кех үйд Геннадий Лячинә алв хааҗ бәәсн 35-гч дивизиг татн буулһҗ, шумбгч оңһциг флотын бәәлдәнә бүрлдләс татн буулһҗ.

1991 җилин апрель сард К-119 Воронеж, 949А төслин Антей шумбгч оңһцин һардачин ах туслгч болҗ төмлгдәд, үүнә багихн бәәһүлгдҗ, шумбгч оңһц бийнь Северодвинск балһсндк һулсур деер бәргдҗ бәәв.

1991 җилин сентябрь сарас авн 1993 җилин март сар күртл багихнь Обнинск балһсндк Теңгсин цергин сурһлтын төвд белдкл кесн.

1996 җил күртл К-119 Воронеж шумбгч оңһцин багихн һурвн җил даралн Ар үзгин флотын 9-гч шумбгч оңһцин эскадрилин 7-гч дивизин шилдгүдәр шалһрч.

1996 җилин февраль сард Воронеж Ар үзгин Атлантын далад бәәлдәнә үүрг күцәҗ, багихн Һазр дундын теңгсәс хәрҗ ирсн ЗХУ-ин флотын адмирал Кузнецовин күнд нисх оңһц теегчтә хамдан үүрг күцәҗ бәәв. Бәәлдәнә даалһврин үйәр түрүн хамтргч шумбгч оңһцин һардач 1-гч зергин капитан Ежовла хамдан командын харулд зогсҗ бәәсн болад Лячин түүг сольхд тәәвң бәәв. Нег дәкҗ, шуурһта теңгрин бәәдлд, Г.П.Лячинә аҗгллтын үйәр, көлгн оңһц маш эрчмтә йовҗ бәәсн һазрт зәв һадрһу деер шидгдсн. Зуг 2-гч зергллин ахмд Лячин толһаһан алдсн уга болад һардач һурвдгч купеһәс хойрдгчтнь гүүҗ бәәтл негдгч хамтргч танкиг негт дүүргҗ, ачҗ, көлг оңһциг көдлгв.

1996 җилд Геннадий Лячиниг Воронежин "икр" болсн цөмин көдлгүрт ракетта К-141 Курск гидг шумбгч оңһцин һардачар төмлҗ, 1-гч зергин ахмд цолар шаңнгдҗ. Эн алвн тушалд Г.П.Лячин үнндән 20-гч зун җилин сүүләр Орсин далан шин сурһулин түрүн командлгч болҗ. Эн болхла, Курск цөмин шумбгч оңһциг удан завсрлсна дарунь Һазр дундын теңгс тал һарһх үүрг күләсн күн.

1999 җилд 1-гч зергллин капитан Г.П.Лячин өмннь Теңгсин цергин йирңкә һардачин нертә шаңнлын төлә ракетәр харвҗ бәәсн болад Һазр дундын теңгст бәәлдәнә даалһвр күцәхәр Курск көлгн оңһциг авч йовв.

"Курск" цөмин ракетын шумбгч оңһцин айлл төлвлһәг дахҗ, Ар үзгин флотын һардач, адмирал В.А. Поповин һардлһн дор йовгдсн болад, түүнд дарук тәәлвриг өгч: "Курскин командлгч биднә төлвлһәг бүрн кергҗүлҗ чадв. Усн оңһц Гибралтарар дамҗн Һазр дундын теңгст нууцар невтрч. “Эн болхла, дәврн невртлһн биш, хәрн дун болҗ бәәсмн!”

Кевллин медәллһмүд болн Орсин далан зокалч В.В.Шигинә медәллһәс Һазр дундын теңгст хамгин сүүлин үйин “нисх оңһц теегч алурчн” гент һарч ирснь АНУ-ин 6-гч флотыхныг сандрһв. Курскиг хәәх аҗллһнд Һазр дундын теңгсин НАТО-һин бүк орнмудын шумбгч оңһцин эсрг күчн орлцсн гисн болв чигн К-141 эс анзаргдм зулҗ чадсмн. Гибралтарын шумбгч оңһцин эсрг харслтын бүсин командлгч зерг кесг дарһнриг алвн тушаласнь чөләлҗ, Курскин командлгчиг Орсин баатр цолд девшүлв.

Һазр дундын теңгст бәәлдәнә даалһвриг күцәх йовудт Курск цөмин көдлгүртә ракетын шумбгч оңһц болмҗта дәәснә шумбгч оңһцин эсрг күчнә аср ик даву бәәдлин нөкцлд көдлҗ бәәв. Дәәснә олн зөрүллттә тееврлгчин цоклтын бөлгүдиг аҗглх даалһвриг күцәсн. Эннь тедниг аҗглҗ, нуугдмл бәәдл, бәәлдәнә тогтврта бәәдлиг хадһлхин зергцән һазадын шумбгч оңһцыг хәәҗ бәәсн. Бәәлдәнә алв хаасна дарунь багин 72 гешүн засгин һазрин шаңнлд нер девшсн. 1-гч зергин ахмд Г.Лячин ОХУ-ин баатр цолд нер девшсн. "Курск" цөмин көдлгүрт ракетын шумбгч оңһц Ар үзгин флотын хамгин шилдг шумбгч оңһцар шалһрла .

1999 җилин темцәнә үр дүңгәс хархд К-141 шумбгч Курск 7-гч дивизин шилдгәр шалһрч. Бәәлдәнә тавн негҗнь "онц". Багин гешүдин 23 хүвнь цергин кергин мастермуд болдмн. Үлдсн 77% -нь 1, 2-гч зергллин мергҗлтнр бәәнә.

20-гч зун җилин сүл җилд 1-гч зергллин ахмд Г.П.Лячин күчркг бөлгин нег кесг болһн багихниг алсын зәәһин шин айллд белдкв. ЗХУ задрн унсна дарунь Орс улс Һазр дундын теңгс тал хәрхәр белдкҗ бәәв. 2000 җилин август сарин 10-д Курскин командлгч цөмин шумбгч оңһцыг һурвн өдрин хуварлтта сурһлтар далад һарһв.

2000 җилин август сарин 12-т Г.П.Лячин болн цөмин ракеттә шумбгч Курск көлгн оңһцин багихн шумбгч оңһцин экнә кесгт торпед делврснә улмас алвн йосар күлән зөвшәргдсн хүвлврәр нас барҗ.

Санкт-Петербургин Серафимовин үкәрт бәәдг дурсхлын көшә

Йирңкә бәәцәгч Владимир Устиновин келсәр, Лячин аҗлтнрин хуварлтыг дахҗ хойрдгч таслһанд бәәсн болад делврлтин экнә секунд эс гиҗ минутд нас барсн болад "... төсәлшго күчтә делврлтнь экнә таслһаг шуд утхарнь хавтхарулҗ, хойрдгч таслһанд шахв."

Цергин цолмуднь

• Деслгч (1977)
• Ах деслгч (1979)
• Деслгч ахмд (1981)
• 3-гч зергин ахмд (1984)
• 2-гч зергин ахмд (1987)
• 1-гч зергин ахмд (1996.10.19)

Дурсхлнь

ОХУ-ин Йирңкәлгчин 2000 җилин август сарин 26-гч өдрин зәрлгәр 1-гч зергин капитан Геннадий Петрович Лячиныг әмнәс хаһцсна дарунь «Цергин үүргән бийлүлхд эр зөрг, баатрлг бәәдлин төлә» ОХУ-ин Баатр цолар шаңнсн.

Үүг нас барсна дарунь «Курск балһсна күндтә иргн» цолар шаңнсмн. Баатр балһсн болсн Волгоград балһсна 85-гч бүрн дунд сурһулиг Геннадий Лячинә нертә болһҗ, өмнк төгсәчин дурсхлд зөрүлн музей неелә. 2001 җилин май сарин 18-д сурһулин бәәрнд дурсхлын самбриг неесмн. Хальмг Таңһчин Элст балһснд Геннадий Лячинә күрл көрг баатрмудын һудмҗд бәәрлдг.

2002 җилин март сарин 23-д ОХУ-ин баатр, 1-гч зергллин ахмд Г.П.Лячиныг көлгнә һучн гешүнә хамт Санкт-Петербургдк Серафимовскин оршалһна һазрин баатрмудын һудмҗд «Курск» шумбгч оңһциг алдсна дурсхлд зөрүлҗ оршав.

Темдглл

Ном-зү

• Шигин В. В . АПРК «Курск». Послесловие к трагедии. — Олма-Пресс, 2002. — 448 с. — (Досье). — 10 000 экз. — ISBN 5-224-03308-X.
• Военные моряки — Герои подводных глубин. — М.—Кронштадт,, 2006.
• Сорокажердьев В. В. . Они служили в Заполярье: Герои Советского Союза, Герои России 1949—2008. — Мурманск: Типография «Бенефис-О», 2009. — С. 75. — 160 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9900752-3-8.
• Захаров Г. И.  Рыцари океанских глубин // Волгоградская правда. — 2006. — № от 18 марта. — С. 1, 4.
• Барыкин И.  Легли на дно вместе с командиром: вчера все, кто связан с флотом, вспоминали капитана I ранга Геннадия Лячина и экипаж подводной лодки «Курск» // Волгоградская правда. — 2007. — № от 20 марта. — С. 3.
• Барыкин И.  Над нами океан : моряки-подводники, отметив свой праздник, почтили память героя-земляка // Волгоградская правда. — 2005. — № от 23 марта. — С. 11.
• Карижский А.  Тот же лес, тот же воздух и та же вода, только он не вернулся… // «Вечерний Волгоград». — 2001. — № от 10 августа. — С. 5.
• Лапин Э.  Дорогой слёз от «Курска» до «Приза» : пять лет прошло после трагедии. Сделаны ли выводы? // Городские вести. — 2005. — № от 9 августа. — С. 1-2.
• Доценко В. Д. . Мифы и легенды Российского флота. 2-е изд. — СПб.: Олма-Пресс, 2000.
• Сорокажердьев В.В. Они служили в Заполярье. — Мурманск, 2009.
• Шигин В.  Опустевший причал // Воин России : журнал. — 2001. — № 7-11.

Холвас

• Геннадий Петрович Лячин (рус.). Сайт «Герои страны».
• Лячин Геннадий Петрович  (неопр.). Проект «Кольский Север». Дата обращения: 10 Мөчн сарин 2013. Архивировано 10 Мөчн сарин 2013 года.
• Герою России Лячину Геннадию Петровичу посвящается…
• Кондрашов, Александр. Подводная война разведок — За что был представлен к званию Героя России Геннадий Лячин?  (неопр.) Аргументы Недели (30 Үкр сарин 2011). Дата обращения: 9 Мөчн сарин 2013. Архивировано 10 Мөчн сарин 2013 года.
• Музей памяти Геннадия Петровича Лячина в школе № 85 (Волгоград)  (неопр.). МОУ СОШ № 85 г. Волгограда. Дата обращения: 10 Мөчн сарин 2013. Архивировано 10 Мөчн сарин 2013 года.