Морской Бирючок (хөрүлтә һазр)
| Морской Бирючок | |
|---|---|
| Һол тодлвр | |
| Аһу | 500 км² |
| Дунд өндрнь | -28 м |
| Бүрдәсн цагнь | 1973 җил |
| Хаагдсн цагнь | август сарин 22 2014 җилин |
| Бәәх ормнь | |
| 44°49′00″ с. ш. 47°03′00″ в. д.GЯO | |
| Орн-нутг | |
| Субъект РФ | Хальмг Таңһч |
Морской Бирючок (орс. Морской Бирючок) — хаагдсн Хальмг Таңһчин региональн чинртә орн-нутгин йиртмҗин хөрүлтә һазр. Хальмг АССР-ин Министрмудын Хүүвин 1972-гч җилин февраль сарин 9-д һарһсн № 62 тойгта «Каспийск районд орн-нутгин йиртмҗин хөрүлтә һазр бүрдәлһнә туск» Тогтаврар бүрдәгдсмн. 2014-гч җилин август сарин 22-т Хальмг Таңһчин Правительствин N 323 тойгта Тогтаврар хаагдсмн[1]. 2020-гч җилин апрель сарин 8-д һарсн N 86-гч тойгта "2008-гч җилин апрель сарин 8-д һарсн N 131-гч тойгта «„Лесной“, „Чограйский“, „Каспийский“, „Осетинский“, „Морской Бирючок“, „Ханата“ орн-нутгин йиртмҗин хөрүлтә һазрмуд тогталһна туск Диглмиг зөвшәлҗәх» тогтаврт Хальмг Таңһчин Правительствин орулҗах хүврлһнә туск" Тогтаврар шинрлт орулгдсмн[2].
Һазр-зү
Хөрүлтә һазр Хальмг Таңһчин Лаганин района өмн үзгт, Дагестана меҗәнд бәәсмн. Каспийск теңгсин ар-деед үзгт бәәх Морской Бирючок арлыг, Кизлярин булң болн Даргина банк эзлдг бәәсмн[3]. Каспийск теңгсин усн дүүрсн цагт Морской Бирючок арлыг ик зуудан усн дор бәәнә.
Һазрин көрсн
Хөрүлтә һазр бәәсн көрсн әдл биш. Энд царңгуд бәәнә, карбонатин янзта, элстә, давста көрстә, хуҗрлгсн болн элвг элстә, баахн гумуста, усна урута, уста царңгта, дундур элстә мокн шавр[4]. Каспийск теңгсин усна тегшлүр сольгддг болснас болн дора һолын усна эрдснә кирцәнь әдл болдгоһас иштә эн һазрин көрсн олн-зүсн бәәдлтә.
Күслтс
«Морской Бирючок» хөрүлтә һазрин бәәсн күслтс — энд бәәршлдг аң-аһрусдыг болн урһмлмудыг җилин эргцд харсҗ, хадһлҗ тоооһнь өскх кергүд[5].
Хөрүлтә һазрин өмн тәвҗәсн шиидврмүд[5]:
- йиртмҗин йирин бәәдлиг хадлһллһн;
- йиртмҗин көрңгин бәәдлиг тогтаҗ хадһллһн;
- хатяр бәәдлтә аң-аһрусдиг болн шовудиг харслһна диглмиг тогталһн;
- экологийин теңцәг хадһллһн;
- тогтагдсн харслһна диглмиг нуралго номин шинҗллтин кергүд давулх;
- бәәрн улс дунд йиртмҗин көрңгин бәәдлиг хәәрлҗ эдлҗ, харсҗ хадһлдг дасхх зәңгллһн.
Урһмлмуд болн аң-аһрусд
Каспийск теңгсин көвәһәр болн Морской Бирючок арлыгин аһуд нурһлҗ бурһсна модн урһна. Эн арлыг — уснд өөмдг усна көвәһәр бәәршлдг болн үүлддг, үвлздг шовудын орм болад үлдв. Хагсу һазрин урһмл нурһлҗ йөркгтә тег, энд тоодг шовуд болн яман тоодг шовуд бууҗ ирәд, үр ясад үвлзнә[4].
Темдглл
- ↑ Постановление Правительства Республики Калмыкия от 22.08.2014 N 323 "О ликвидации государственного природного заказника регионального значения «Морской Бирючок» (рус.). garant.ru. Информационно-правовой портал «Гарант.Ру» (2020). Дата обращения: 2 Үкр сарин 2025.
- ↑ Постановление правительства Республики Калмыкия от 08.04.2020 № 86 (рус.). base.garant.ru.
- ↑ Почвы заказника регионального значения «Морской Бирючок» (рус.). Дата обращения: 2 Үкр сарин 2025. Архивировано из оригинала 4 март сарин 2016 года.
- ↑ 1 2 Почвы заказника регионального значения «Морской Бирючок» (рус.). Дата обращения: 2 Үкр сарин 2025. Архивировано из оригинала 4 март сарин 2016 года.
- ↑ 1 2 Положение о Государственном природном заказнике регионального значения «Морской бирючок» (рус.). base.garant.ru. Дата обращения: 2 Үкр сарин 2025.
Холвас
- сайт Минприроды Калмыкии (рус.). Архивировано из оригинала 13 Така сарин 2012 года.