Нуһл

Рувики-с
Дамаск балһсндк базрин нуһл, Сири
Шоколад нуһл

Нуһл (тод. ᠨᡇᡎᡇᠯ, орс. конфета, лат. confectus) — олн зүүлин күмснә түүкә эд[1] немсн шикр-патокин сироп деер сүүрлсн кондитерин кегдмл[1].

Нершл

Күүндәнә келнд йириндән «кампадь» гиҗ келгднә. Эннь орс келнәс авсн «нуһл» гисн утхта «конфета» гидг үг.

Әңглл

Компэйто — япона улмҗллта мөсн шикр. Белн кевәр эннь 100% гилтә хату шикр болна.
Баташа — Өмн Үзгин Азьд олх болмҗта улмҗллта нуһлмудын негнь. Каңкнсн үнртә төрлнь яңһг болн батраш аһулдг.
Салу багцта Баттерскотч нуһл

Бүркүлин төрләр:

  • Бүркүл уга[2]:158.
  • Шоколадар бүркәтә:129: - хамгин баһнь 22%-тә шоколадын хальста нуһл[2]:169—170.
  • Шоколадта - хамгин баһнь 45% шоколадын бүркүлтә нуһл[2]:169—170.
  • Шар бурчгин бүркүлтә[2]:129.
  • Хорһна бүркүлтә[2]:126.
  • Фондант болон шикрин бүркүлтә[2]:127.

Оңдан шалһур:

Нуһлын массын төрл: фондант, җимсн, марципан, яңһг (пралине), үсн, бүлсн, ликёр, крем, карамель сүүртә, грильяж, шикртә зер-земш, хатасн зер-земш, җимсн болн нань чигн[3].

Нуһлын бийин төрл: даң, давхр... (хослсн, олн давхрта), карамель сүүртә, вафльта[3].

Бүркүлин төрл: шоколад, фондант, шикр, хорһн, үсн-шоколад, шоколад-миндаль, земштә желе, карамель масс[3].

Эрүл-мендд үзүлх нөлә

Карамель, үстә, тоста, шикртә мөсн нуһл, теҗәллг чинр баһта
Дил үрин моһлцг нуһл

Шүднә цоорлт

Нуһл нурһлҗ шикр аһулдг болад, эннь шүд цоорх өвчнә һол учр болдмн[4]. Стрептококус мутанс (Streptococcus mutans) зерг зәрм төрлин бактерин хүвд шикр теҗәллг эргән болдг. Эн бактерьмуд нуһл, шүүсн болн талдан чигн әмтәхн күмснд ордг шикриг хүврүлхлә, шүд цоорхд күргх болмҗта шүднә паалң эрдсгоҗулх ишклңт үүсч һарна. Шикр иктә хот-хол, илңһуя амнд удан хуһцаһар үлддг шикр аһулсн мөсн шикр захас авн эс гиҗ даңгин эдлхнь шүд цоорх эрсдлиг немгдүлдг[4][5]. Шикртә хот идснә хөөн шүдән уһах, иим хот идхин хоорнд кесг цаг күләхнь эрсдлиг буурулҗ, амна көндән эрүл-мендиг сәәҗрүлдг[4][5].

Гихд ишклңт чигн, шикр чигн аһулсн зер-земш эс гиҗ зер-земшин шүүс даңгин эдлхнь шикрәс үлү шүд цоорх учр болна[5].

Гликемин индекс

Нуһлмудын ик зунь, илңһуя тосн баһта нуһл, гликемин индекс өндр бәәдг учрас эдниг эдлхнь цусндк шикрин кемҗәг хурдн немгдүлдг. Эннь нурһлҗ шикрин шиҗң өвчтә күмст аюлта болвчн, өвчн уга күмсин эрүл-мендд чигн бас аюлта бәәҗ болна[6].

Бузрдлһн

Зәрм төрлин нуһл ик кемҗәнә хорһлҗ аһулдг[7]. Нуһл һарһдг үүлдврмүд XIX зун җилин дунд үйәс аҗ-үүлдврин кемҗәнә нуһл үүлдврлҗ эклснә хөөн иим медгдл һарч ирсмн. Болв, эн медгдлмүднь үнн бәәснь ховр[8].

Әмсхл боогдхас, нас бархнь

Хату болн бөөрңкә нуһл - бичкдүдин әмсхл боогдад, наснь барлһна һол учр-шилтән болдг[9]. Lychee Mini Fruity Gels гих мет зәрм төрлин шикрнь ик олн күмнә әмсхл боогдулҗ насинь барулдг учрас зәрм улст үүлдврлхинь, импортлхинь чигн хөрглдг[9][10].

Дотрнь наадһата савлсн шоколад өндгн зерг идҗ болшго эд-әңг аһулсн нуһл АНУ-д хулдхиг хөрглҗ. Кондитерин кегдмл деер наасн идҗ болшго материалнь ямр негн зөрлһд ниицҗ, эдлгчд хорлт күргд уга болхла, хулдхинь зөвшәрнә. Гихд Европин Ниицәнә 2009/48 тоот наадһасын аюл уга бәәдлин удьрдмҗд күмснә тогтацд аһулгдх наадһас зальгҗ болшго салу сав-багла шаарддг гиҗ заагдв[11].

Сойлын чинр

Нуһл болхла, сойлын зәрм седвмүдин экн болна.

Нью-Йоркин делгүрт бәәһә M&M's нуһлын зүүл

Талдан күмс нуһл керглҗ, бичкдүдиг хордах эс гиҗ аюлта нөкцл бәәдлд орулх гиҗ икчүд әәдмн. Эк-эцкнр күүкдинь хулхалхас әәһәд, таньдго күүнәс шикр-балта авч болшго гиҗ бичкдүдтән заана. Хорта нуһлын туск үлгүр-домгуд амн үгин сойлд ик делгрсн болна. Илңһуя үүниг Хэллоуинта холвгдулна. Гихд үннәр тиим йовдлмуд маш ховр болдмн[8].

"Күүкдәс нуһл булах" гисн келц үгнь йирин хәрцүллт болад, ямр чигн нег зүүлиг кехнь маш амрхн гисн утхта болна[8].

1959-гч җилин Швед улсин шүднә эрүл-менд харслһна кампаньт аҗлнь күмст долан хонгт нег дәкҗ ширк-балта эдлхиг кизәрлх арһар шүднә өвчллин эрсдлиг буурулх дуудвр кесмн. «Күссн ямр чигн шикр-балтаг долан хонгтан неглхн дәкҗ» гисн дуудврнь долан хонг болһна бембә өдрт lördagsgodis (махчлн орчулхла, «Бембә өдрин нуһл») нертә нуһл авдг улмҗллыг эклүлсн[12].

2009-гч җилд Делкән нуһлын өдриг темдглҗ эклсмн.

Сурвлҗс

  • Конфетные изделия — Конфеты шоколадные // Товарный словарь. Том 4 / Гл. ред. И.А. Пугачев. — М.: Госторгиздат, 1958. — Стб. 120—170.
  • Конфеты // Большая советская энциклопедия. Том 13. — М., 1973.
  • Конфеты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • ГОСТ 4570-2014. Конфеты. Общие технические условия.

Холвас

  1. ↑ 1 2 БСЭ, 1973.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Товарный словарь, 1958.
  3. ↑ 1 2 3 Товарный словарь, 1958, Конфетные изделия, с. 121.
  4. ↑ 1 2 3 Maintaining and improving the oral health of young children (англ.). — 2014. — December (vol. 134, iss. 6). — P. 1224–1229. — ISSN 1098-4275. — doi:10.1542/peds.2014-2984. — PMID 25422016.
  5. ↑ 1 2 3 Delivering better oral health: an evidence-based toolkit for prevention (англ.). — Public Health England, 2014. Архивировано 21 Туула сарин 2017 года.
  6. ↑ Balkau etal. High blood glucose concentration is a risk factor for mortality in middle-aged nondiabetic men. 20-year follow-up in the Whitehall Study, the Paris Prospective Study, and the Helsinki Policemen Study (англ.). — 1998. — March (vol. 21, iss. 3). — P. 360–367. — doi:10.2337/diacare.21.3.360. — PMID 9540016.
  7. ↑ J. Medlin. Lead: Sweet Candy, Bitter Poison (англ.). — 2017. — 2 January (vol. 112, iss. 14). — P. A803. — ISSN 0091-6765. — doi:10.1289/ehp.112-a803a. — PMID 15515224. — PMC 1247598.
  8. ↑ 1 2 3 S. Kawash. Candy: A Century of Panic and Pleasure (англ.). — New York: Faber & Faber, Incorporated, 2013. — P. 8–25. — ISBN 978-0-86547-756-8.
  9. ↑ 1 2 M. Roach. The Marvels in Your Mouth (англ.). — 2013. — 26 March. Архивировано 16 Така сарин 2021 года.
  10. ↑ J. S. Seidel,M. Gausche-Hill. Lychee-flavored gel candies: a potentially lethal snack for infants and children (англ.). — 2002. — November (vol. 156, iss. 11). — P. 1120–1122. — doi:10.1001/archpedi.156.11.1120. — PMID 12413340.
  11. ↑ Directive 2009/48/EC on the safety of toys (англ.). European Parliament & Council. Дата обращения: 8 Мөрн сарин 2015. Архивировано 26 Туула сарин 2016 года.
  12. ↑ S. Kawash. Candy: A Century of Panic and Pleasure (англ.). — New York: Faber & Faber, Incorporated, 2013. — P. 257–258. — ISBN 978-0-86547-756-8.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Нуһл&oldid=307994" халхас авсн