Онголдшан Андрейин Михаил
| Онголдшан Андрейин Михаил | |
|---|---|
 | |
| Төрсн җил өдрнь | 1910 |
| Төрсн һазрнь | |
| Нас барсн җил өдрнь | 1943 сентябрь сарин 11 |
| Нас барсн һазрнь | |
| Холвгддгнь |
 Орсин хаата орн Область Всевеликого Войска Донского  СССР |
| Цергин салврнь | мөртә церг |
| Цолнь | лейтенант |
| Дәәлснь/дәнь | Делкән хойрдгч дән |
| Шаңнлнь |
 |
Онголдшан Андрейин Михаил (орс. Михаи́л Андре́евич Онгульду́шев; 1910, Денисовский[d], Сальский округ[d], Теңгин Цергин муҗ[d] — 1943 сентябрь сарин 11, Кременевка[d], Донецкая область[d]) — Төрскән харсгч Алдр дәәнә орлцач, гвардийин лейтенант, 110-гч салу Хальмг мөрчнрин дивизь тогтагдсн кемд командирин цол цаг зуур дааҗ йовсмн, Кубанин гвардейск хазгудын мөрчнрин 4-гч корпусин Улан тугин хазгудын мөрчнрин 10-гч гвардейск дивизин 36-гч Кубанин хазгудын гвардейск мөрчнрин полкин пулемётын взводын командир.
Намтрнь
Родился в 1910-гч җилд Теңгин муҗин Цергин Сальскин округин Денисовская станицын (хөөннь Новониколаевскаяд хүврсн) (ода — Ростовин муҗин Мартыновскин район) хазгин, урядник — Бадьмин Андрейин өрк-бүлд төрсмн, эцкнь Орс-японин дәәнд орлцач, залу зөрмг үзүлсн төләд Георгиевскин кирстәр ачлгдсмн. Богшурһахна әәмгин Гексләхнә тохмта хо-меркт күн[1]. Дунд школ төгсәчкәд, күч-көлсчнрин Улан цергд мордад, тенд сурһуль авад баһ лейтенант болсмн.
Цергә хәрҗ ирәд Невинномысскин каналын тосхлтд көдлҗ йовсмн. Тер көдлмштән Хальмг АССР-ин Деед Хүүвин Президиумин күндлһнә һашгар шаңнлгдсмн. Төрскән харсгч Алдр дәәнә өмн Элстд бәәһәд, СССР-ин Эдл-ахусин банкиг залҗ йовсмн. Дән эклхлә Элстин ополченин батальонд орад ополченцмудин сурһулиг һардсмн.
1941-гч җилин ноябрь сарин 13-д һарсн СССР-ин ГКО-н № 894 тойгта «Келн әмтнә цергин ниицәсин туск» тогтаврар Хальмгин ВКП(б) обком келн әмтнә ниицәг тогтасмн, тер саамд Онголдшан Михаилд Хальмг мөрчнрәс 110-гч болн 111-гч хойр дизизь тогтах даалһвр өгсмн. 1941-гч җилин декабрь сар күртл Хальмг АССР-ин Совнаркомин болн ВКП(б) обкомин шиидврәр 110-гч Хальмг мөрчнрин дивизин командирин цол цаг зуур даасмн[2]. Дарунь Элстүр Василий Панин ирсн цагт 110-гч мөрчнрин дивизиг терүнә һардврт даалһад, Онголдшан Михаил лейтенантын зергд 292-гч мөрчнрин полкин 1-гч чашкурта эскадрона командир болсмн. Улан церг хәрү хәрсн кемд тер эскадрон Багаевскин тагт манҗ бәәсмн. 1942-гч җилин июль сарин 26-д авиацин дәврлһнд шавтад[3], Әәдрхнүр эмнлһнд йовулгдсмн.
Госпиталяс һарад Суворовин болн Александр Невскин одар ачлгдсн Барановичскин Улан тугта Кубанин хазгудын гвардейскин мөрчнрин полкин 36-го гвардейскин взводын командир болсмн. Ростовин болн Стаина муҗин харслһнд орлцад, сулдхсмн. 1943-гч җилин август сарла ВКП(б) орх гешүн элчтнд орсмн. 1943-гч җилин август сарин чилгчәр «Миус-фронтд» орлцад, Ростовин муҗин Ново-Спассовский болн Котломин селәдт дәәлдсмн.
Шидрдц
1943-гч җилин сентябрь сарин 1 шинд Сталинскин муҗин Чердаклы селәнә (ода — Донецкин муҗин Володарскин района Кременевка селән) өмн болсн бәрлдәнд орсмн. Терүнд эскадронан толһалад хортнур дәврсмн. Өмнәснь артиллерийин миномётын болн пулемётын асхрад бәәсн сумн дор Михаил станковын пулемётан тегш һазрт чирҗ һарад зогслго хаһад бәәтлнь, энүнә эскадрон шунад, өмәрән һарад һазр эзләд, батлад авсмн. Хортн хәрү эзлхәр седв чигн, Улан цергчнр дхарәд тедниг туусмн. Тер бәрлдәнд немшнр олн дәәчнрән геесмн. Онголдшан Михаилын күчәр энүнә эскадрон өмәрән һарад, харслтын түрүн меҗә эзлсмн. Тер бәрлдәнд Онголдшан Михаил әмнәсн хаһцсмн. Чердаклы селәнә дәәчнрин хамцу оршаврт оршалһата. Тер шидрдцин ачар штабин ахлач гвардийин подполковник М. Т. Бимбаевин седвәрәр өңгрснә хөөн 1943-гч җилин ноябрь сарин 3-д II зергин Төрскән Харсгч Аһу Ик дәәнә одар ачлгдсмн[4].
Дурсхл
Темдглл
- ↑ Кольдонга Содном, Бичеев, Баазр Александрович. «Жить свободно по своим обычаям…»: духовное наследие калмыцкой эмиграции. — Элиста: КалмНЦ РАН, 2018. — 440 с. — ISBN 978-5-906881-47-2.
- ↑ А.И. Заднепрук, А.С. Заярный, М.И. Гучинов и др. В годы суровых испытаний: Боевой путь 110-й Отдельной Калмыцкой кавалерийской дивизии / Науч. ред. д-р ист. наук М.Л. Кичиков. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1976. — С. 32. — 236 с.
- ↑ А.И. Заднепрук, А.С. Заярный, М.И. Гучинов и др. В годы суровых испытаний: Боевой путь 110-й Отдельной Калмыцкой кавалерийской дивизии / Науч. ред. д-р ист. наук М.Л. Кичиков. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1976. — 236 с.
- ↑ Наградной лист на сайте «Подвиг народа».
- ↑ КЛАДР РФ. Дата обращения: 11 Лу сарин 2026. Архивировано 12 Лу сарин 2015 года.
- ↑ КЛАДР РФ. Дата обращения: 11 Лу сарин 2026. Архивировано 28 Лу сарин 2022 года.
Утх-зокьял
- В годы суровых испытаний: Боевой путь 110-й Отдельной Калмыцкой кавалерийской дивизии. — Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 2003. — С. 196—197. ISBN 5-7539-0454-8
- Солдаты Победы. Поименный список участников Великой Отечественной войны 1941—1945 гг., уроженцев Ростовской области. — Том I. — Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 2005. — С. 173.
- Алексеева П. Э., Борманджинов А. Э. Об этническом составе донских калмыков. КИГИРАН. Элиста, 1999.
Холвас
- Гучинов М.. Верность воинской присяге // Советская Калмыкия. — 1975. — 8 Хөн сарин (№ 91 (7323)).Архивная копия от 12 Лу сарин 2015 на Wayback Machine
- Кругляков П. А.. У ворот Кавказа/ Безымянных героев не было.Архивная копия от 12 Лу сарин 2015 на Wayback Machine.
- Борликов Г.М. Вклад трудящихся Калмыкии в победу над фашистской Германией (1941-1945 гг.) Сборник научных трудов. — Элиста: КалмГУ, 2002. — С. 5—11.
- Владимир Пузиков,. 110-я Калмыцкая дивизия в Будённовске и в Благодарном // budennovsk.org. — 2011.