Хальмг цә

Рувики-с
Хальмг цә
Калмыцкий чай 01.jpg
Кев цә
Һарлһн  Калмыкия
Тогтацнь
Һол усн, цә, үсн, давсн, тосн

Хальмг цә (орс. Калмыцкий чай) — СССР-ин цагт экләд хулдсн давталсн хальмг цә. Хальмгин, Тыван, Уулын Алтайин, Шорин болн Бурядын улс эдлдг цә. Китдин Ар үзгин провинцас[1] болн Грузин ССР-ас авч ирдг бәәсмн. Хуучн цәәһин ноһан хамтхасд (70—75 %), ноһан болн хатурсн шилвс (25—30 %) давталгдад кегднә[2]. Әрәсән һазрт XVII зун җилмүдт «богдын цә» нерәдлһтә орсмн[3].

Цә нерлһн

Хальмг улс нердг цәәһин авъясиг моңһлчуд болн зәрм киргиз улс бийдән орулҗ авсмн. Тер кезәңк авъяс Гоби болн Чахара көдәһәс Ногай улсин Иҗл Тең хоорндк тег күртл тархагдсмн [3]. Хальмг улс эн цәәг Зүн һарин нутгас XVII-гч зун җилд авч ирсмн[1].

Урсдг хальмг цә

Давталсн цәәг хальмгуд «утлдг цә» гиҗ нерәднә, терүг утлад, хуһлцнь бүлән уснд хаяд (кирцәләд 50 г) нег литр уснд буслһна. Дарунь үс немнә (авсн уснас хойр давхр үлү) болн амтарнь давс немнә. Дәкәд зать болн шар тос тәвәд, кесг дәкҗ самрад һаласн буулһад авна. Дарунь шүүһәд авна. Зәрм ормар үснь эләдәр кеһәд чандг йоста[3].

Хальмг цәәг тоснд шарсн һуйрта, боорцгта ууна [3][4]. Гиичнр ирсн цагт хальмг цә түрүн болҗ өгдг авъяста, дарунь талдан хотар гиичлүлнә[4].

Темдглл

  1. ↑ 1 2 Бакаева, Жуковская, 2010.
  2. ↑ Похлёбкин, 1981, с. 42—43.
  3. ↑ 1 2 3 4 Похлёбкин, 1981, с. 101—102.
  4. ↑ 1 2 Эрдниев У.Э. Пища и напитки. Утварь // Калмыки. Историко-этнографические очерки. — Элиста: Калмыцкое кн. изд, 1985. — 282 с.

Утх-зокьял

  • Похлёбкин В.В. Чай. Его типы, свойства, употребление. — 3-е изд. — М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1981. — С. 42—43, 101—102. — 120 с.
  • Калмыки / Отв. ред. Э.П. Бакаева, Н.Л. Жуковская. — М.: Наука, 2010. — С. 195—197. — 568 с.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Хальмг_цә&oldid=310379" халхас авсн