Эрднин Ботин Валерий

Рувики-с
В Рувики есть статьи о других людях с фамилией Эрднин.
Валерий Борисович Эрдниев
Валерий Эрдниев.jpg
Төрсн җил-өдр 1954 январь сарин 27(1954-01-27)
Төрсн һазр
Насан барсн җил-өдр 2025 апрель сарин 16(2025-04-16) (71 год)
Насан барсн һазр
Иргншл  СССР→Flag of Russia.svg Орсин Холвана Улс
Мергҗл хореограф, артист балета, педагог, политик
Шаңнл
заслуженный артист РСФСР премия Правительства Российской Федерации

Эрднин Ботин Валерий (орс. Вале́рий Бори́сович Эрдни́ев; 1954 январь сарин 27, Черногорск[d], Красноярин зах улс — 2025 апрель сарин 16, Элст) — советскин болн Әрәсән би дигләч, төршлч. «Бамб цецг» Хальмгин орн-нутгин ду-бииһин академическ хамтлагин художествин һардач (1994—2022). «Единая Россия» партяс Элстин балһсна Хургин тавдгч дуудврин элчтн. РСФСР-ин Ачта җөҗгч, Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч. Сойлын халхар Әрәсән Федерацин Правительствин мөрән мөрәлч. Хальмг Таңһчин күндтә иргн[1].

Намтрнь

1954-гч җилин январь сарин 27-д Хакассин Автономн муҗин Краснояскин крайин Черногорск балһснд төрсмн. Энүнә эцкнь — Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч Эрднин Боти (Борис), «Бамб цецг» ду-бииһин хамтлагин биич бәәсмн. Владимир Фаворский «Җаңһр» баатрльг дуулврин чимлгллһ зурсн цагтан, Ботиһәс Хоңһр баатрин дүр зурсмн. Эрднин Ботин бииһин эв-арһиг СССР-ин олн әмтнә җөҗгч Игорь Моисеев таасҗ темдгләд, хальмг би тәвсн цагтан, терүнәс үлгүр авсн бәәҗ[2].

Эрднин Валерийин экнь — Җагдан Байсан[3].

Сурһуль

1966-гч җилд Эрднин Валерий А. Я. Ваганован нертә Ленинградын академическ бииһин училищд орсмн (1991-гч җиләс авн — А. Я. Ваганован нертә орсин балетын Академь). 1973-гч җилд сән аштаһар төгсәһәд, «Классическ биич» мергҗл авна[1].

Мергҗлин үүлдвр

1971-гч җилд Эрднин Валерий «Бамб цецг» хальмг ду-бииһин хамтлагд орна. Терүнд олна дунд биичәс солист күртл өссмн.

1983-гч җилд «Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч» нер зүүсмн. 1987 җилд — «РСФСР-ин Ачта җөҗгч»[4].

1990-гч җилд Эрднин Валерий «Бамб цецг» хамтлагин балетмейстер болна. 1994-гч җилд хамтлагин художествин һардач болна. Тер цолдан Эрднин Валерий олн шин би тәвсмн. Би дигләч эврәннь эрдмәрн, арһ-чидләрн хальмгин болн Әрәсән олн әмтнә бииһин билг-эрдмин девшлтд ик тәвцән орулсн болҗана. Энүнә диглсн кесг бииснь хальмг бииһин эрдмин алтн көрңгд орсмн[3].

Үүдәлтин йовудтан Эрднин Валерий олн дәкҗ эврәннь эрдмән цуг Әрәсән олн болн һазадын ордудын тәәз деер үзүләд йовсмн. Эн олн-зүсн марһаст болн фестивальмудт орлцсмн[3].

«Әрәсән сойлын» 2014-гч җилд Эрднин Ботин Валерий Әрәсән Федерацин Правительствин мөрәһәр ачлгдв. Тиим чиңгә өөдән энүнә «Бамб цецг» хамтлагд күцәсн үүдәлтнь болн төршлин кергүднь үнлгдсмн.

2024-гч җилд Эрднин Валерийд «Хальмг Таңһчин күндтә иргн» гидг нер зүүсмн.

Элстд Манҗин Аркадийин нертә Хальмг орн-нутгин филармоньд җөҗгчин өөнд нерәдәд «Эрдмдән иткмҗ» гидг концерт болсмн[5][6].

Үүдәлтин көдлмшиннь йовудт Валерий багшлҗ йовсмн: баһ наста биичнрт эрдмән дасхад, дамшлтарн хувалцад йовад, балетын җөҗгчнриг асрад бәәлә.

Олна төршлтин үүлдвр

2014-гч җилин сентябрь сарин 14-д Эрднин Валерий «Единая Россия» партяс Элст балһсна Хургин тавдгч дуудврин элчтн болсмн[1].

Эрднин Валерийин ач көвүнь Эрднин Җалсан 2024-гч җилд П. О. Чонкушовин нертә билг-эрдмин колледж төгсәһәд, «Өөрднр» гидг бииһин театрт көдлҗәнә[7].

Эрднин Валерий 2025-гч җилин апрель сарин 16-д Хальмг Таңһчин Элст балһснд 72 настадан насан барсмн[8][9][10]. Оршахин өмн Эрднин Ботин Валерийта олн әмтн Элстин орн-нутгин концертин хорад хаһцсмн[11]. Хальмг Таңһчин толһачин сайтд һарсн һашудлын өгүллд иигҗ бичәтә[3]:

Эрднин Валерий цаһан седклтә, халун зүрктә, ээлтә күн билә. Хамдан көдләд йовсн улс, сурһульчнр болн олн хәләһәчнрнь билг-эрдмнь дурлад, ик гидгәр күндлдг бәәсмн. Билгтә, өөдән чинртә эрдмтә Эрднин Ботин Валерий мөңкинд хальмг улсин санлд мартгдшго. Таңһчин һардачнр, сойлын, ниигмин, төршлин олн әмтн элгн-саднднь, өрк-бүлднь өрөвдллһән күргҗәнә.

Ачлврмуднь

Үүдәлтин болн багшлврин көдлмшин йовудтан Эрднин Ботин Валерий олн ачлврмуд болн шаңнл авсмн[1]:

  • 1978 — РСФСР-ин сойлын Министерствин күндллһнә һашг болн сойлын көдләчнрин профсоюзин төв тогтацин күндллһнә һашг;
  • 1979 — Хальмг АССР-ин Деед Хүүвин Президиумин күндлһнә һашг;
  • 1981 — "За трудовую доблесть"медаль;
  • 1983 — «Хальмг АССР-ин Ачта җөҗгч»;
  • 1987 — «РСФСР-ин Ачта җөҗгч»;
  • 1990 — балетмейстермудын би дигләчнрин 1-гч Цугәрәсән марһана мөрәлч;
  • 1990 — «Өскә цокгд» болн «Чичирдг» бииһсиг диглсн төләд Цугәрәсән марһана мөрә болн II зергин шаңнл;
  • 1995 — Моңһл нутгин Нәәрмдлин медаль;
  • 2009 — Хальмг улс Әрәсән ханьд орсна 400 җилин өөнд нерәдсн «Мөңкинд хамдан» медаль;
  • 2013 — сойлын халхар Әрәсән Федерацин Правительствин мөрә;
  • 2014 — Хальмг Таңһчин күндллһнә һашг;
  • 2024 — «Хальмг Таңһчин күндтә иргн» болн нань чигн.

Үүдәлтин репертуар

40 һар бииһин наадна дигләнд орлцсмн, тедн дунд[3][6]:

  • «1812-гч җилин хальмг дәәчнрин би»;
  • «Үр Сар»;
  • «Тоһруна би»;
  • «Дамҗг»;
  • «Товшур»;
  • «Баатрмудын би»;
  • «Торһуда би»;
  • «Ишкмдг»,
  • «Хөөчнр»;
  • фолк-балет «Бадм-цецг»;
  • «Чичрдг»;
  • «Зәәсңгүдин би»;
  • «Өөрднрин күүкдин би»;
  • «Чонсахн» болн нань чигн.

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 4 Эрдниев Валерий Борисович, Единая Россия. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  2. ↑ Моисеев Игорь Александрович (рус.). old.bigenc.ru. Большая российская энциклопедия 2004–2017. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Глава Калмыкии Бату Хасиков выразил соболезнования в связи с кончиной Валерия Эрдниева. Официальный сайт Главы Республики Калмыкия (2025). Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  4. ↑ Глава Калмыкии Бату Хасиков выразил соболезнования в связи с кончиной Валерия Эрдниева (рус.). riakalm.ru. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  5. ↑ Юбилейный концерт Заслуженного артиста России Валерия Эрдниева (рус.). www.kalmykiatour.com. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  6. ↑ 1 2 Вита Баирова. Вся жизнь в танце. Элистинская панорама (26 Туула сарин 2024). Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  7. ↑ Ойраты - Государственный театр танца Калмыкии. gttk-oiraty.ru. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  8. ↑ Хореографическое искусство России понесло большую утрату. gaskarov-ensemble.ru (2025). Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  9. ↑ Сегодня стало известно о кончине заслуженного артиста России, Почетного гражданина Калмыкии Валерия Эрдниева (неопр.). vesti-kalmykia.ru. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  10. ↑ Ушёл из жизни известный в Калмыкии хореограф Валерий Эрдниев. Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.
  11. ↑ В Калмыкии простились с выдающимся танцором Валерием Эрдниевым - Лента новостей Калмыкии, Лента новостей Калмыкии (22 Мөрн сарин 2025). Дата обращения: 4 Туула сарин 2026.

Холвас

"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Эрднин_Ботин_Валерий&oldid=319498" халхас авсн