Җимбин Окна Бембә

Җимбин Окна Бембә
Җимбин Окна Бембә
	;
Хоч нерн	Бем Джимбинов
Төрсн цаг-өдр	22 ноябрь сарин (5 декабрь сарин) 1914
Төрсн һазр	Амур-Санан[d], Южненское селәнә муниципальн тогтац[d], Башнтан район, Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик, СССР[d];
Өңгрсн цаг-өдр	1986 июль сарин 10 (71 год)
Өңгрсн һазр	Зосимова Пустынь[d], Поселение Новофёдоровское[d], Наро-Фоминский городской округ[d], Орсин Холвана Улс;
Иргншл	Орсин хаата орн ; РСФСР ; СССР
Мергҗл-үүлнь	номт, бичәч, шүлгч,тууҗч, Дорд үзгин шинҗләч, нутгуд хоорнд зәңгллһнә седкүлч
Бүтәлин җилмүднь	1930-1986
Үүдәврмүдин келн	хальмг, орс

Җимбин Окна Бембә (орс. Джимбинов, Бембя Окунович; 22 ноябрь сарин [5 декабрь сарин] 1914, Амур-Санан^[d], Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик — 1986 июль сарин 10, Зосимова Пустынь^[d], Наро-Фоминский городской округ^[d]) — Хальмг АССР-ин Советин йосна төршлч болн ниигмин үүлдәч, Хальмгин Автономиг босхлһна Седвәрчнрин багин гешүн (1954—1956 җилмүд), номтн (тууҗч, Дорд үзгин шинҗләч), бичәч, нутгуд хоорнд зәңгллһнә седкүлч, Хальмг АССР-ин олн әмтнә шүлгч (1985 год), РСФСР-ин бичәчнрин Ниицәнә келн-улсин утх-зокъялын комиссин гешүн.

Намтрнь

Җимбин Бембә 1914-гч җилин ноябрь сарин 22-т Орсин хаата улсин Ставрополин губернийин Хальмгин Ик-Дөрвдин улусин Амр-Санан хотнд төрсмн. Эцкнь Кердәтд колхоз тогталһнд шунмһаһар орлцсмн, колхозин заллтын болн колхозин эдл-ахун ахлачар көдлҗ йовсмн. Колхозд оршго саната муҗгуд терүг алҗ.

1930-гч җилд Бембә Яшалтын района Ик-Чонса школ төгсәсмн. 1935—1937 җилмүдт Москвад «Үнн» нертә седкүлчнрин Цугсоюзин коммунистическ институтд сурһульд орсмн.

Төрскән харсгч Алдр дәәнә цагт правительствин бронь авад, 1945 җил күртл бәәсмн. 1944-гч җилд хальмг улс цааҗла харһулгдсн цагт өрк-бүлтәһән Омскур йовулгдсмн, зуг удан боллго Москваһур хәрү хәрсмн.

1956-гч җилд Хальмгтан хәрҗ ирсмн.

1959-гч җилин намрар ЦК КПСС-ин ниигмин номин Академьд орсмн. 1961-гч җилд тууҗин номин кандидатын девсңгин диссертациг харссмн.

1986-гч җилд Москвад насан барсмн. Донское оршаврт оршалһата. Үмстә буһшнь 1-гч А колумбарийин, 14-15 секцийин (дора зергт) бәәнә^[1].

Өрк-бүлнь

Гергнь — Надежда Фёдоровна Тростянская (1913—1994)

Күүкднь: көвүнь Станислав Бемович (рус.) (хал. (1938—2016), күүкнь Светлана (1940 җилд төрсмн).

Көдлмшнь

1930-гч җилд Хальмг Автономн муҗин Западн улусин «Ленина мөр» («Ленинский путь») газетд көдлҗ йовсмн. 1930—1935 җилмүдт «Улан хальмг (Өдрин соньн)» (Красный калмык)" болн «Ленина мөр» газетмудт әңгин ахлачар болн дааврта сегләтрәр көдлҗ йовсмн.

Оютн цагтан Җимбин Бембә СССР-ин министрмүдин Хүүвин ханьд бәәсн Советин Союзин Телеграфин агентствд (ТАСС) көдлҗ йовсмн. 1937 җиләс авн 1950 җил күртл Союзин зәңгллһнә хәр келтнрин радиосоңсхврин дааврта сегләтр бәәсмн. Барт һардго нарт-делкән зәңгсин бюрон ахлачин дарук болн бюрон эврә корреспондент болҗ көдләд йовсмн. ТАСС-д көдлҗ йовсн цагтан советскин кинофильмс хальмг келнд орчулад бәәсмн. Тедниг Хальмгин кинотеатрмудт болн селәдин клубст үзүлдг бәәсмн.

1950-гс җиләс авн 1955-гч җил күртл «Шин цаг» седкүлин редакцин әңгин ахлачар көдлсмн.

1955—1956 җилмүдт Совинформбюрод Өмн-Дорд үзгин Азийн нутгсин ах редактор болҗ көдлсмн^[2].

1957—1959 җилмүдт КПСС-ин Хальмгин обкомин селәтр болсмн. Тер кемд Хальмг автономн муҗиг РСФСР,-ин ханьд Автономн республикин нернд орулхар зүтксмн. 1943 җилин декабрь сарин 27-д СССР-ин Зааврар Әәдрхнд өггдсн Иҗлин көвәһәр бәәх Хальмгин һазриг хәрүлҗ авхар зүтксмн. 1956 җилд тер һазрмуд Хальмг АССР-т күцц хәрҗ ирсн уга.

1962 җиләс авн СССР-ин Номин Академин Азийн келн-улсин институтд номин ах көдләчәр орсмн.

Ниигмин үүдәлтнь

1940-гч җилмүдин эклцәр Җимбин Бембә Иосиф Сталинд хальмг улсиг цеврлтхә, Хальмг Автономиг босхтха гисн бичгүд илгәҗ йовсмн.

1954—1956 җилмүдт Хальмг Автономиг босхлһна Седвәрчнрин багин гешүн бәәсмн. 1956 җилин июнь сарла Седвәрчнрин багин улс К. Е. Ворошиловта харһад, терүгәр дамҗад ЦК КПСС-т бичг илгәсмн. Хальмг келн улсиг цеврлтхә гисн бичгиг Җимбин Бембә тогтаҗ бичҗ өгсмн. 1956-гч җилин чилгчәр Седвәрчнрин багин улс Москваһур, ЦК КПСС-т дуудулгдсмн. Хальмг муҗин партин оргбюрон Хальмг Автономиг босхх күцәгч комитетд Җимбин Бембә орсмн^[3].

1955—1956 җилмүдт номин болн төршлтин зәңгсиг тархаллһна Цугсоюзин хамцана лекц умшач болсмн.

1958-гч җилд Хальмг АССР-ин Деед Хүүвин 2-гч дуудврин элчтнрәр суңһгдсмн.

Хальмгин бичәчнрин Ниицәнә заллтыг толһалҗ бәәсмн. РСФСР-ин бичәчнрин Ниицәнә келн-улсин утх-зокъялын комиссин гешүн. Азийн болн Африкин нутгсин бичәчнрлә залһлдана комитетын гешүн. Бирма нутгта сойлын халхар залһлдана Советин йосна хамцана исполкомин болн Президиумин гешүн. Цугәрәсән Негдгч болн Цугсоюзин һурвдгч бичәчнрин чуулһна элч.

Үүдәлтснь

Бичәчин үүдәврмүднь Цугсоюзин, Әрәсән болн Хальмг Таңһчин седкүлсд болн газетмудт барлгддг бәәсмн, дегтрмүднь салу болн талдан бичәчнртә холвалсн хураңһуст һарсмн. Җимбин Бембән үүдәврмүд нарт-делкән кесг келнд орчулгдсмн.

Ут тоодан Җимбин Бембән үүдәсн 12 шүлгләнә, нәәрүлин дегтрмүд һарсмн, тедн дунд орс келәр: «Друг степей» (Теегин үр), «Второе крыло» (Хойрдгч җивр), «Вблизи и вдалеке» (Холд болн өөрхнд); Хальмг келәр: «Ончта одн».

1970-гч җилд «Художественн утх-зокал» дегтр һарһачд Җимбин Бембән хальмг келнәс орчулсн «Хальмгин шүлгчнр» дегтр һарсмн, терүнд хальмгин нертә Җаңһрч Шавалин Даван туск болн ода цагин шүлгчнрин тускар бичәтә. Дегтртән түрвәч 23 шүлгчнрин туск зурцмуд бичәд, теднә шүлгүд болн поэмс орулҗ.

Дәкәд эн хальмг туульсин хамгин ик хураңһу һарһсмн.

1985-гч җилд Җимбин Бембәд Хальмг АССР-ин олн әмтнә бичәчин нер зүүсмн.

Нәәрүлһснь

Хальмг келәр

Социализмин бичкн тосхачнр (Юные строители социализма), очерки. Элиста, 1932;
Мана цагин айсмуд. Элиста, 1935;
Дуулыч, теегм, дуул! Элиста, 1958;
Теегин иньг. Элиста, 1959;
Ончта одн (Нетленная звезда), стихи, Элиста, 1962.

Орс келәр

Друг степей. Стихи и поэмы. Элиста, 1959;
Советская Калмыкия. М., 1959;
Калмыцкие сказки. М., 1962;
Цветы на камне, стихи, 1972;
Пальма и ель, стихи, 1974.

Номин нәәрүлһс

Джимбинов Б. О. От феодализма к социализму, минуя капиталистическую стадию развития [Текст : (Ист. очерк соц. строительства в Калмыц. АССР) : Автореферат дис. на соискание ученой степени кандидата исторических наук / Акад. обществ. наук при ЦК КПСС. Кафедра истории советского о-ва.]. — М.: Изд-во ВПШ и АОН, 1967. — С. 19.
Джимбинов Б. О. 350 лет вместе с Россией. — М.: Знание (общество), 1959. — С. 18.
Калмыцкие сказки / Сост., общая ред., примеч. и словарь Б. О. Джимбинова. — Ставрополь: Кн. изд-во. — Т. 1959. — С. 94.
Сост. и предисл. Б. Джимбинова. Калмыцкие сказки: Пер. с калмыц.. — М.: Гослитиздат, 1962. — С. 183.
Джангар: Калм. героич. эпос : [Для сред. и старш. школьного возраста. Перевод с калм. С. Липкина] / Подготовка текста, коммент. и послесл. канд. ист. наук Б. Джимбинова; Грав. худож. В. Захарова. — Элиста: Калмиздат, 1966. — С. 63.

Ачлврмуднь

«Күндтә Темдг» Одн (1958)

Темдглл

↑ Джимбинов Бем Окунович (1914 – 1986) (рус.). moscow-tombs.ru. Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025.
↑ Менке Конеев. На крыльях исторической памяти (неопр.). Хальмг унн (5 Бар сарин 2014). Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 6 Үкр сарин 2019 года.
↑ Памяти Бема Джимбинова (неопр.). ГТРК Калмыкия (25 Бар сарин 2014). Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 6 Үкр сарин 2019 года.

Утх-зокъял

Джимгиров М. Э. Писатели советской Калмыкии. — Элиста: Калмыцкое книжное изд-во, 1966. — 223 с. — С. 88—92.
Нармаев М. Б. Весна возрождения: документальная повесть. //Советская Калмыкия. 8 ноября 1988.
Сусеева Д. А. История старой фотографии, или Хроника 1956 года в истории калмыцкого народа. // Элистинские новости, 1996, ноябрь. — С. 6-7.
Алексеева П. Э. Большедербетовский улус. // Хальмг унн, 2002, така сарин 3 (13 июля).
Манджиев Н. Ц. Кердата и кердатинцы. — Элиста: АПП «Джангар», 2004. — 528 с.
Кокшунова Л. Е., Джимбинов К. Д. Судьба семьи — судьба народа. М.: «Океан мудрости», 2017. — 349 с.

Холвас

Җимбин Окна Бембә // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
Джимбинов Бем Окунович

[1] Джимбинов Бем Окунович (1914 – 1986) (рус.). moscow-tombs.ru. Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025.

[2] Менке Конеев. На крыльях исторической памяти (неопр.). Хальмг унн (5 Бар сарин 2014). Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 6 Үкр сарин 2019 года.

[3] Памяти Бема Джимбинова (неопр.). ГТРК Калмыкия (25 Бар сарин 2014). Дата обращения: 23 Үкр сарин 2025. Архивировано 6 Үкр сарин 2019 года.

[1]

[2]

[3]