Үүлтнр (үндсни төсв)

Рувики-с
«Үүлтнр» үндсни төсв
Рабочие, занимающиеся ремонтом помещения.jpg
Эклснә җил-өдрнь 2024-гч җил
Учрнь Әрәсән Федерацин йирңкәлгч Владимир Путина даалһврар
Хохргчнрнь
Сайтнь национальныепроекты.рф

«Үүлтнр» (орс. «Ка́дры») — Әрәсән Федерацин йирңкәлгч Владимир Путина даалһврар бүрдәсн үндсни төсв[1]. Хамгин түрүнд эн төсвин тускар 2024-гч җилд Әрәсән йирңкәлгч Федералин Хургт нерәдсн зәрлгт келлә[2].

Хол бодлһна төрмүд

«Үүлтнр» үндсни төсв бүрдәгдснә тускар Владимир Путин зәңглв (2024)

2024-гч җилд Әрәсән йирңкәлгч Владимир Путин Федералин Хургт нерәдсн зәрлгтән үүлдлтин, номин болн нань чигн һол төрмүдин халхар иргчтән көдлх улс асрх кергтә, гисн күсл тәвәд. Тер юңгад гихлә - 2030-гч җилин алднд 20-тәһәс авн 24 наста улсин то 8,3 сай күрч өсх, 2035-гч җил күртл — 9,7 сай. Әрәсән йирңкәлгчин темдглсәр, нутгт 2023-гч җилин шинҗллтәр, көдлмш уга улсин то сүл цага хамгин бичкн болв — 2,9 %, тер учрар, Әрәсән экономикин делгрлт өөдән болснь мөн, зуг терүнәс иштә үүлтә улс иргчдән олар керглгдхмн[3]. Түрүн болҗ эн темдг үүлдлтин эдл-ахуст кедргдх, 2028-гч җилд олн-зүсн эрдмтә 1 сай көдләчнр кергтә болхмн[4].Эн асудл түргн кевәр күцәхин төлә, эдшлин халхар үүлддг эдл-ахусин керглттә ирлцүләд ик, дунд болн эрдмчнрин сурһулин көтлврт шинрлт орулх кергиг министрмүдин сүвдл, эдл-ахусин болн арһлачнрин ниицәс хамцу шиидврмүд батлҗ автха, гисн заквриг йирңкәлгч өгв:

…школас авн ик сурһуль күртл хамг сурһульсин көтлвриг хоорнднь залһх кергтә. Цуг эдн нег күслтәһәр көдлх зөвтә. Терүнә төлә эн кергт сурһуль авсн улст дарунь көдлмш өгх эдл-ахусин һардачнр бас орлцх зөвтә. Эн җиләс авн цуг Әрәсән школмудт зурһадгч классас экләд кесг эрдмсин тускар медрл авчана[5].

Үүлтнрин ховр болҗах то диглхин төлә тогтасн орн-нутгин хол бодлһна төрт нерәдәд шин үндсни төсв бүрдәсмн. Терүнлә ирлцүләд нань бәәх үндсни болн федералин төсвмүдиг залһҗ диглсмн[6]. С задачами национального проекта «Үүлтнр» үндсни төсвтә залһад, эрдм-сурһулин тогтлцана номин болн нань чигн кергтә халхсар күцәх кергүд диглгдв:

  • үүлдлтин дунд сурһулин бүрдәцст ясвр кеҗ, шин кев-янзар теткх (2030-гч җил күртл 120 җува арслң йилһгдҗәнә)[1];
  • ик сурһульсин ниитин 800 гермүдиг ясх (2030-гч җил күртл 124 җува арслң йилһгдҗәнә);
  • 2030 җил күртл 25 ик сурһульсин кампус тосхх (400 җува арслң йилһгдҗәнә); 40 шаху оютнрин бичкн балһсд тосхх зура бәәнә;
  • «Түрүлт-2030» гидг университетмудиг дөңнлтин шаңһа көтврт немр мөңг йилһх (2030-гч җил күртл 190 җува арслң йилһгдҗәнә);
  • 2030-гч җил күртл эрдмчнрин хамг сурһульсиг «Эрдмчтнр» федералин төсвт орулад, колледжмудиг арһлачнрта залһад, сурһуль авсн оютн болһнд көдлмш өгх[2];
  • номин болн ик сурһульсин эдл-ахуст бәәх дегтрин саңгсиг шин агслһар теткх (немр 9 җува арслң йилһгдҗәнә)[7];
  • багшнрин ик сурһулин көтлврсиг шинрүлх (9 җува арслң йилһгдҗәнә)[8];
  • номин болн технологийн арһ-зү дөңгллһнд арһлачнрин болн шаңһа талас хойр давхрулҗ мөңгнь немх (ВВП-н кирцәһнь 2030-гч җил күртл 2 % -тд өскх)[1].

Бүтәмҗнь

Бүтәмҗин кирцә-кемҗәнь бус-нутгсин, сурһульсин, арһлачнрин хамцу күчәр күцәҗәх кергүдин тодрха шинҗллтәр кегднә, тер мет бас оютнрин көрң орулллтар дамҗҗ күцәгдсн кергүд бас тоолгдна[1]. 2030-гч җил күртл оютнр бүрдәҗәх технологийн төсвмүдин то җил болһн 30 миңһ күргх зөвтә заквр батлгдла[9]. Тиим төсвмүдт көрң орулҗах венчурн чинртә арһлачнрт Әрәсән Правительств онц көтлврәрн мөңнә 50% хәрүлҗ өгх заквр батлв (эн кергт 13 җува арслң йилһгдҗәнә).

Технологийн бий даалт

«Үүлтнр» үндсни төсв Әрәсән номин болн технологийн хол бодлһна һол әңг болҗана. Терүнә күчәр Әрәсән экономикин хамг халхсар делгрлт күцх нәәлвр бәәнә: станкостроенин болн производствин цуг кев-янзар, Челябинск кузнечно-прессин эдл-аху һарһҗах робототехникин, залач угаһар йовулдг эв-арһар, химийин [10]. Хол болһна йовудт 2030 җилд технологийн деед чинртә кев-янзин то Әрәсән дотр бәәдл-җирһлд 6 дәкҗ өсх зөвтә, һазадын ордудт йовулх энд тоотс хойр давхрас давуһар өөдлүлх болв[1]. Терүнә йовудт һазадын ордудт йовулх тоотиг харх кергтә болҗана: 1999-гч җилд энүнә то ВВП-н 26 % күрдг бәәсн болхла, 2023-гч җилд энүнә то ВВП-н 19 % күртл хасгдв, 2030-гч җил күртл ВВП-н 17 % күрх зөвтә[1]. Тер мет Әрәсә технологийн чинртә тоотсиг һазадын ордудас авдган уурад, теднәс сүл җилмүдт эс ирҗәх тоотсиг эврән тогтаһад күцәҗ авх болҗана.

Немр зәңг

2024-гч җилин апрель сарла Күч-көлнә министр Антон Котяков зәңглсәр, 2021-гч җиләс авн көдлмш уга бәәх баһчудын то кистундур дәкҗ хасгдад, 5,1 % болв[11].

2024-гч җилин декабрь сарла Әрәсән вице-премьер Александр Новак зәңглсәр, Әрәсәд кергтә өөдән чинртә эрдмчнрин то 1,5 шаху сай күн болв. Вице-премьерин тоолврар, тосхлһна, көлгнә болн ЖКХ-н тогтлцанд ода деерән үүлтнр ховр болҗана[12].

2025-гч җилин февраль сарла Әрәсән вице-премьер Татьяна Голикова «Үүлтнр» үндсни төсвд орулсн мөңгнә тетквриг тоолад, 116 җува арслң орв, гиҗ ашлв[13]. 2025-гч җилин февраль сарин 21-д эн келсәр, төсвин 43,8 % эдлврт орв[14].

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Әрәсән Федерацин йирңкәлгч Федералин Хургт нерәдсн зәрлгәс. http://kremlin.ru (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 4 март сарин 2024.
  2. ↑ 1 2 «Үүлтнр» үндсни төсв бүрдәгдснә тускар Владимир Путин зәңглв. https://edu.gov.ru (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 6 март сарин 2024.
  3. ↑ Путин: Әрәсәд көдлмш уга улсин то 2,9% күрч баһрв, тиим йовдл нутгин тууҗд учрад уга, TACC. Дата обращения: 7 март сарин 2024.
  4. ↑ Путин: 2028-гч җил күртл олн-зүсн эрдмтә 1 сай көдләчнр белдх кергтә, AiF. Дата обращения: 7 март сарин 2024.
  5. ↑ Әрәсән йирңкәлгч Федералин Хургт нерәдсн зәрлг. http://kremlin.ru (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 6 март сарин 2024.
  6. ↑ Леонов, Сергей. Өрк-бүл, баһчуд, медәтнр. Әрәсән иргнчүдт нерәдгдҗәх шин мөңнә теткврин тускар Путин зәңглв, AiF. Дата обращения: 4 март сарин 2024.
  7. ↑ Номин дегтрин саңгсиг агслһар тетктхә гисн заквриг Путин батлв, РИА Новости (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 29 Лу сарин 2024.
  8. ↑ Әрәсән багшин ик сурһульсин шинрлтд йисн җува арслң йилһгдҗәнә, РИА Новости (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 29 Лу сарин 2024.
  9. ↑ Дмитрий Чернышенко: 69 бус-нутгс «Университетин технологийн арһлачнрин талвңг» нерлһтә федеральн төсвд орлцв. http://government.ru (6 Хулһн сарин 2022). Дата обращения: 19 Лу сарин 2024.
  10. ↑ Технологийн хол бодлһна керг күцәх кергтә, гиҗ Путин келв, РИА Новости (29 Лу сарин 2024). Дата обращения: 7 март сарин 2024.
  11. ↑ Путин правительствин гешүдлә баһчудын төриг хаһлв - Әрәсән газет, Российская газета (4 Мөрн сарин 2024). Дата обращения: 9 Мөрн сарин 2024.
  12. ↑ Александр Новак: Әрәсәд ода 1,5 сай өөдән чинртә үүлтнр кергтә | Эксперт (рус.). Эксперт. Дата обращения: 11 Бар сарин 2024.
  13. ↑ Татьяна Голикова «Үүлтнр» үндсни төсвд орулсн мөңгнә тетквриг 116 җува арслң күрв, гиҗ ашлв. Эксперт (18 Лу сарин 2025). Дата обращения: 19 Лу сарин 2025.
  14. ↑ Голикова: «Үүлтнр» төсвин 43,8 % эдлврт орчкв, TACC (21 Лу сарин 2025). Дата обращения: 21 Лу сарин 2025.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Үүлтнр_(үндсни_төсв)&oldid=319297" халхас авсн