Байрин Үлмҗин Николай

Байрин Үлмҗин Николай
Байрин Үлмҗин Николай
	Байрин Үлмҗин Николай
Төрсн җил өдрнь	1960 январь сарин 4
Төрсн һазрнь	Михайловка[d], Фёдоровскин сельсовет[d], Енотаевскин район[d], Астрахань муҗ, РСФСР[d], СССР[d];
Нас барсн җил өдрнь	1995 февраль сарин 4 (35 лет)
Нас барсн һазрнь	Чечен-Аул[d], Грозненскин район[d], Чечен улс, Орсин Холвана Улс;
Холвгддгнь	СССР; Әрәсә, Орсин Холвана Улс
Цергин салврнь	Аһарин церг
Церглсн җилмүднь	1978 — 1995
Цолнь	; майор
Дәәлснь/дәнь	Афгана дән (1979—1989),; Чечен негдгч дән

Байрин Үлмҗин Николай (орс. Николай Улюмжаевич Баиров; 1960 январь сарин 4, Михайловка^[d], Астрахань муҗ — 1995 февраль сарин 4, Чечен-Аул^[d], Чечен улс) — цергин нисәч, Әрәсән Федерацин Цергин майор, Афганистан, Чечен негдгч дәәнд орлцач, Әрәсән Федерацин Баатр (1996 җ. өңгрснә хөөн).

Намтрнь

Николай Баиров 1960 җилин январь сарин 4-нд Әәдрхнә муҗин Енотаевск района Михайловка селәнд төрҗ һарв. Хальмг үндстн. Дунд сурулян Копановка селәнд төгсәҗ авв^[1].

1978 җилин апрель сард Баиров Зөвллтин цергт мордхар дуудгдв. Немшт бәәсн Зөвллтин цергин бөлгин мотохалһна әңгүдт церглҗ бәәв. Цергәс бууһад, Баиров Борисоглебскин цергин нисхин деед сурһульд орҗ, терүг 1983 җилд төгсәв. 1986 җилин октябрь сарас авн 1987 җилин октябрь сар күртл Афганистана дәәнд орлцҗ бәәв. Афганистанас хәрҗ ирәд, Азербайҗана АССР-ин Закавказын цергин төөргин Аһарин цергин күчнә довтлһана нисхин полкд цергләд бәәв. 1992 җиләс авн эннь Гагаринә нертә Аһарин цергин академьд эчнәһәр сурад бәәв^[1].

1992 җилд Баировиг Ставрополин кизәрин Будённовск балһснд бәәрлҗ бәәһә 368-гч тусдан довтлһана нисхин полкд йовулв. 1993 җилд эскадрилин ахлгч болв.^[2].

Шидрдц

1994-гч җилин декабрь сарас авн чеченск түрүн дәәнд орлцв. Кесг дәкҗ дәәчин даалһврар ниссмн.

1995-гч җилин февраль сарин 4-д хойр «Су-25» штурмовикиг һардад, Чечен-Аул селәнә өмн үзгт бәрлдәнд орсмн. Тер һазрар кесг аһариг харсдг орм бәәһәд, Аргун һолын тагт манҗ бәәҗ. Теднә ЗСУ «Шилка» сумн Байрин Николайин самолётд тусҗ. Нисәч катапультар демнәд бууҗ. Цаараннь юн болснь зәңг уга. Түрүн авгтан бәрәнд орсн зәңг хөөннь герчлгдсн уга.

1999-гч җилин октябрь сарин 23-д батлсн Әәдрхнә Ленинскин зарһин шиидврәр өңгрсн тоод орулгдсмн^[3].

Шаңнлнь

Әрәсән Федерацин Йирңкәлгчин 1996 җилин июль сарин 20-гч өдрин зәрлгәр майор Николай Баировиг «тусха даалһвр күцәх йовцд үзүлсн эр зөрг, баатрльг бәәдлин төлә» Әрәсән Федерацин Баатр гидг цолар шаңнв. Мөн хойр одар ачлгдсмн: Улан Одна одн, «СССР-ин Аһарин цергт Төрскндән тус күргсн» III-гч зергин одн, «Залу зөрмг үзүлсн» медаль болн олн медаляр шаңнгдсн бәәҗ^[1]^[4].

Дурсхлнь

Баатрин төрҗ һарсн селәнә нег һудмҗ түүнә нер зүүҗ бәәнә.
Копановка селәнә дунд школ нернь зүүнә, хаша дотрнь бумб бәәнә.
Михайловка селәнә сурһулин хаҗудк сквер дотр баатрин көшә бәәнә^[5].
Хальмг Таңһчин Элст балһсна Баатрмудын һудмҗ деер Байрин Николайин барельеф бәәнә.
Будённовск балһсна әмнәсн хаһцсн нисәчнрт тәвсн бумбд Байрин Николайин нерн бичәтә.

Өрк-бүлнь

Өрк-бүлдән хойр күүктә — Елена болн Наталья^[6].

Темдглл

↑ ¹ ² ³ Байрин Үлмҗин Николай (рус.). Сайт «Герои страны».
↑ В Енотаевском районе прошли соревнования в честь памяти земляка – героя России, Енотаевский вестник. Дата обращения: 5 март сарин 2026.
↑ В селе Копановка прошло торжественное открытие бюста Героя Российской Федерации Николая Баирова (рус.). Боевое братство. Дата обращения: 5 март сарин 2026.
↑ Баиров Николай Улюмжаевич // Энциклопедический словарь Ставропольского края / Е. А. Абулова и др. ; гл. ред. : доктор социологических наук, профессор В. А. Шаповалов ; рецензенты: академик РАН Ю. А. Поляков, доктор исторических наук, профессор О. Г. Малышева. — Ставрополь : Изд-во СГУ, 2006. — С. 50. — 458 с.
↑ Нелли Халгинова. Во дворе Копановской школы Астраханской области открыт памятник Герою России Николаю Баирову (неопр.). Степные вести (11 ноября 2019). Дата обращения: 5 март сарин 2026.
↑ Памяти павших в Чечне (неопр.). Ветеранский информационный центр. Дата обращения: 5 март сарин 2026.

[wh-1] ¹ ² ³ Байрин Үлмҗин Николай (рус.). Сайт «Герои страны».

[2] В Енотаевском районе прошли соревнования в честь памяти земляка – героя России, Енотаевский вестник. Дата обращения: 5 март сарин 2026.

[3] В селе Копановка прошло торжественное открытие бюста Героя Российской Федерации Николая Баирова (рус.). Боевое братство. Дата обращения: 5 март сарин 2026.

[4] Баиров Николай Улюмжаевич // Энциклопедический словарь Ставропольского края / Е. А. Абулова и др. ; гл. ред. : доктор социологических наук, профессор В. А. Шаповалов ; рецензенты: академик РАН Ю. А. Поляков, доктор исторических наук, профессор О. Г. Малышева. — Ставрополь : Изд-во СГУ, 2006. — С. 50. — 458 с.

[5] Нелли Халгинова. Во дворе Копановской школы Астраханской области открыт памятник Герою России Николаю Баирову (неопр.). Степные вести (11 ноября 2019). Дата обращения: 5 март сарин 2026.

[6] Памяти павших в Чечне (неопр.). Ветеранский информационный центр. Дата обращения: 5 март сарин 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]