Делкән нарна өдр
| Делкән нарна өдр | |
|---|---|
 | |
| Зүүл | Олн улсин өдр |
| Алвн йосна нернь | International Sun Day |
| Талдан нернь | Делкән Нарна өдр, Олн улсин Нарна өдр |
| Темдглгднә | җил болһн |
| Җил-өдр | май сарин 3 |
| Кедгнь | лекц, семинармуд, үзсклң |
Делкән нарна өдр (анг. International Sun Day; орс. Всемирный день солнца) — җил болһн май сарин 3-нд темдглдг олн улсин байр.
Һол зөрлһнь сергәгдх эрчм күчнә эк үүсвриг ашглх болмҗд олн ниитин оньгиг хандулҗ татад, мөн нарна эрчм күчиг суртлчлх йовдл болна[1].
Байрин түүкнь
Нарна өдриг Америкин бәәһл орчна харсач, нарна эрчм күчиг демҗгч Деннис Хэйес үүскн бәәһүлҗ. 1970 җилд Хэйес түрүн болҗ Һазр бөмбгин Делкән өдриг темдглҗ бәәһәд, кесг цагин дару нарнд зөрүлсн әдл янзта байриг зокан бәәһүлхәр шиидв[2]. 1978 җилин май сарин 3-нд Йирңкәлгч Җимми Картер Америкин Негдсн Улст нарна өдриг алвн йосар зарлв[3].
Олн улсин кемҗәнд эн байриг 1994 җилин май сарин 3-нд Олн улсин нарна энергин ниигмлгин (ОУНЭН) (анг. ISES-Europe)[4][5] Европин салврас саначлн бәәһүлҗ. Үүнә зөрлһнь нарна эрчм күчнә бәәһлин эк үүсвриг идвктә ашглх болмҗд олн ниит, улс төрчнр, төрин тергүлгчнрин оньгиг татад хандулх йовдл бәәв. Байрын үүл-аҗллһанд соньмсачнр, төрин бәәһүллһс, хүвин негҗүд орлцв.
Байр-йосллын улмҗллнь
Нарна өдриг Олн улсин нарна энергин ниигмлгин гешүн болҗах цуг улс-орнд темдглдг. Эн байриг икңкдән Әрәсә, Европ, АНУ-д темдглдг.
Эн өдриг нарна эрчм күчнә чадвр, делкә деер ашглх кетин төлвиг харулсн седвчлсн арһ-кемҗәнмүдәр темдглдг. Эн арһ-кемҗәнд нарна батареймудын үзсклң, нарна эрчм күчәр көдлдг ода бәәһә орн-сууцын төслмүд, нарна эрчм күчәр көдлдг цәклһән машин, көдлгүр зерг багтдг бәәнә.
Бас болвсрлын кичәл, семинар, конгресс, хург, сурһуль, оюутнрин төслин урлдан-темцән зокан бәәһүлдг. Сурһульчнр дунд хамгин сән зургин уралдан түгәмл бәәдг. Эрдм-шинҗлһәнә бәәһүллһст неелттә үүднә өдриг зокан бәәһүлдг. Делкән номтнр харһлт-хург кеһәд, эрчм күчнлә холвата төр-асудлыг шиидҗ бәәдг[6]. Нарна өдрт зөрүлсн седвчлсн көтлврнь хойр долан хонг күртл үрглҗлнә[7].
Соньрхлта бәрмтс
- Славян сойлд нарнла холвата дөрвн одн-орна үзглдин байр чухл бәәр-сүүр эзлдг бәәнә: Хаврин өдр теңцән, Зула нарн, Намрин өдр теңцән болн Маңна нарн.
- Җил болһн апрель сарин 15-нд Хөөт Солңһст эн өдрт мендлсн Ким Ир Сенд зөрүлсн «Нарна өдр» гидг нертә улмҗллта байр болдг. Байрин хаҗуһар иргдт ховр күмс-бара өгдг йосн бәәнә.
- Европд эн байриг делгүлснә дару нарна эрчм күчиг ахуһин болн үүлдврллин зөрүллтар ашглх төслмүдин то немгдәд ирсн болдг.
- Британин Стоунхенҗ болхла, зула нарнла холвата хамгин эрт мегалитин дурсхлмудын негн болна.
- Нариг үнтә одн гиҗ темдгләд бәәнә, түүнә бодснь аср ик кемҗәнә алтн, уран хойриг аһулҗ бәәнә.
Немҗ үзтн
Темдглл
- ↑ Международный праздник — День Солнца. Культура.рф. Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.
- ↑ Graetz, Michael J. The end of energy : the unmaking of America's environment, security, and independence (англ.). Library "Internet Archive". Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.
- ↑ Proclamation 4558—Sun Day, 1978 (англ.). The American Presidency Project.
- ↑ https://www.meteovesti.ru/news/1651556409928-vsemirnyy-den-solnca-otmechaetsya-segodnya. Метеовести (3 Хөн сарин 2022). Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.
- ↑ 3 мая – день Солнца и паранормальных явлений. Журнал "Добро" (3 Хөн сарин 2023). Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.
- ↑ 3 мая – Всемирный день Солнца. Национальная библиотека Удмуртской Республики. Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.
- ↑ Sun Day (англ.). Days Of The Year. Дата обращения: 23 Мөрн сарин 2024.