Делкән шүлгләнә өдр

Рувики-с

Делкән шүлгләнә өдр (тод. ᡑᡄᠯᡄᡍᡄᡅ ᡕᡅᠨ ᠱᡉᠯᡉᡎ᠋ᠯᡄᡃᠨᡅ ᡈᡑᡈᠷ, орс. Всемирный день поэзии) гидг байриг җил болһн март сарин 21-нд темдглдг. 1999 җилин ноябрь сарин 15-нд батлсн ЮНЕСКО-н Йирңкә хургин 30-гч хургин тогталар ЮНЕСКО (Негдсн Үндстнә Бәәһүллһин Сурһуль, Шинҗлх ухан, Сойлын Бәәһүллһ) үүскн бәәһүлв[1]. ЮНЕСКО-н шиидврт темдглсәр, эн байриг бәәһүлх зөрлһнь «шүлгләнә илркәлләр дамҗулҗ, кел шинҗллин олн зүүлин бәәдлиг демҗх, ик ховргдсн келиг соңсх болмҗиг өгх» болна.

Түүкнь

Алвн йосна шүлгләнә өдриг бәәһүлх түрүн ухан-санан 1930-ад җилмүдин сүүлчәс эклв: 1938 җилд Америкин Огайо муҗ шүлгч Тесса Суизи Уэббин[2] санаһар октябрь сарин 15-нд эрт Римын шүлгч Виргилийин төрсн өдрт шүлгләнә өдр болһад зарлҗ[3]. 1951 җилин турш, эн өдриг АНУ-ин һучн нәәмн муҗ, тер мет Мексик улс күлән зөвшәрҗ, үндснә шүлгләнә өдр болһад темдглдг болҗ. Дарунь эн өдриг оңдан улс-орнд Делкән шүлгләнә өдр болһҗ темдглҗ эклв[4], и отмечалась как Национальный день поэзии. Затем этот день стал праздноваться и в других странах как Всемирный день поэзии[5].

1998 җилд Мароккоһин санл медүлсәр ЮНЕСКО-н Йирңкә Ассамблейин Күцәгч хораһас Делкән шүлгләнә өдриг темдглх кергиг келлцҗ, әдл янзта арһ-кемҗәг тал-талдан улс-орнд зокан бәәһүлхиг зөвлснә төлә түрүн шүлгләнә өдрмүд ЮНЕСКО бәәһүлҗ алвн йосар зарлхас чигн өмн Шүлгләнә өдр болҗ бәәв[6].

Әрәсәд

Москвад, Парж, Брюссель болн делкән оңдан кед-кедүхн хотл балһдт шүлгләнә түрүн өдриг 1999 җилин март сарин 21-нд Петровка һудмҗин Улсин утх зокалын музейд зокан бәәһүлв. Энүг Орсин шүлгләнә ниигмлг саначлв; Арһ-кемҗәг мөн шүлгләнә ниигмлгин түрүңк йирңкәлгч Анатолий Кудрявицкий көтләд, түүнә үрҗ таньлцулсн шүлгчнр дунд Генрих Сапгир, Игорь Холин, Константин Кедров, Татьяна Щербина, Михаил Айзенберг болн талдан әмтн бәәв.

2000 җилд Шүлгләнә өдриг Таганкан театрт темдглв; Андрей Вознесенский, Константин Кедров, Елена Кацюба, Алина Витухновская, Юрий Любимов болн талдан әмтн 2001 җилд Кедров болн «ДООС»-ин үүл-йовдлта зергцәһәр Таганка театрт О.Г.И клубын асхн йовулгдад, Михаил Айзенберг, Сергей Гандлевский, Иван Ахметев, Вера Павлова болн «Вавилон» альманахин зокагчнр орлцв[7]. 2001 җиләс хооран Кедровин удрддг көгҗм, шүлгләнә көтлвр, мөн хойр өдр давулдг залучудын шүлгләнә наадан улмҗллта болв[8].

Делкән шүлгләнә өдрин Москваһин көтлвр цагин турш Улсин утх зокалын музейин ивәл дор йовгдад, олн зүүлин арһ-кемҗәсин бүтн сар болҗ хүврв[9]. ОХУ-ин талдан балһсдт мөн ЮНЕСКО-н литин өдрт зөрүлсн олн зүүлин арһ кемҗә зокан бәәһүлгдв: үлгүрлхлә, 2002 җилин март сарин 20-21-нд Магнитогорск балһснд Делкән шүлгләнә форум[10], 2014 җилд Санкт-Петербургд Михаил Лермонтовин өөнд зөрүлсн марафон гүүлтин цагт җөҗгчнр, шүлгчнр болн цуг әмтн түүнә шүлгүдиг умшв.

Темдглл

  1. ↑ Всемирный день поэзии. ООН. Дата обращения: 4 Үкр сарин 2021. Архивировано 11 Үкр сарин 2020 года.
  2. ↑ Tessa Sweazy Webb, Founder of Ohio Poetry Day Архивная копия от 19 Һаха сарин 2015 на Wayback Machine // Historical Marker Database (англ.)
  3. ↑ Shereen Gertel Rutman. Let’s celebrate!: A year’s worth of holiday projects. — Troll Associates, 1992. — P. 15. (англ.)
  4. ↑ International Who’s Who in Poetry. — International Biographical Centre, 1977. — P. 522 ff. (англ.)
  5. ↑ A World Poetry Day function in Sydney, 1963 // National Archives of Australia (англ.)
  6. ↑ Документы 157-й сессии исполкома ЮНЕСКО. Дата обращения: 27 Туула сарин 2018. Архивировано 14 Мөчн сарин 2017 года.
  7. ↑ Всемирный день поэзии в Москве: на Таганке — Витухновская и Борзов, в ОГИ — Гандлевский и Павлова Архивная копия от 11 Лу сарин 2017 на Wayback Machine // Лента.ру, 21.03.2001.
  8. ↑ Ю. Идлис. Третий фестиваль молодой поэзии (Москва, 21—23 марта 2003 года) Архивная копия от 11 Лу сарин 2017 на Wayback Machine // «Новое литературное обозрение», 2003, № 62.
  9. ↑ Год литературы // «Книжное обозрение», 2015, № 3-4 (2405—2406), с. 4.
  10. ↑ Всемирный форум поэзии стартовал в Магнитогорске Архивная копия от 11 Лу сарин 2017 на Wayback Machine // «КоммерсантЪ», 20.03.2002.

Холвас

"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Делкән_шүлгләнә_өдр&oldid=307514" халхас авсн