Петкин Церн

Петкин Церн (орс. Петкиев Церен Петкиевич; Баһ Дөрвдин улсин (өдгә цагт Хальмг Таңһчин Сарпан район) Шевнрин әәмгин Аршан Землмн гидг хотнд 1877 җилин август сарин 8-нд төрҗ һарад, Әрәсә, Хальмг Таңһч, Үстин района Харба гидг селәнд 1967 җилд таалл төгсв) — РСФСР-ин болн Хальмг Таңһчин ачта багш, Хальмгин төр ниигмин зүтклтн, хүвсхләс өмнк болн Зөвллтин засг тогтасна дару хальмг келәр сурһулин болвсрл олһх көдлмшиг зокан бәәһүлгч.

Намтрнь

1889 җилд 12 насн деерән улсин сурһульд орҗ, дунд әңг күртл сурч авад, хөөннь хальмг байн малчинд багш болҗ көдләд, көвүдинь сурһҗ. 1892 җилд Астрахань балһсна Хальмгин баһ сурһульд сурхар одад, 1894 җилд терүг төгссн. 1898 җилин август сард Петкин Церн Астрахань балһсна җиңкн сурһульд (Реальное училище) орв. 1905 җилд тер җиңкн сурһулян төгсәһәд, Хальмг улсин йирңкә закрһанас Люблин (Польш) балһсна Көдә аҗ-ахун деед сурһульд цааранднь сурхар илгәсн болв чигн, күнд гем-өвчнәс көлтә тер сурһулян оркхас оңдан арһ уга болад, көдлмшт һарх күслтән медүлв. Тиигхлә, Канцелярин һурвдгч зергин ахлач болҗ тәвгдв. 1906 җилд Хальмг Улсин йирңкә һазр Петкин Церниг Хальмг Базр (1937 җиләс авн Астраханьла негдв) гидг селәнә сурһулин багш болһҗ. Хальмг келәр кичәл йовулдг эн сурһульд Петкин Церн 1916 җил күртл көдлв.

1918 җилин февраль сарин 3-нд Астраханьд Зөвллт засгин эрк тогтасна дару Петкин Церн Хальмг Базр селәнә хург хураҗ, Хальмгт Зөвллт засгин эркиг тогтахин төлә Хальмг улсин төләлгчнрин ик хургиг хурах санл болһв. 1918 җилин февраль сарин 20-нд Хальмг Базрт ик хург хурҗ, олн улсин төләлгчнр орлцв. Эн ик хург деер 1918 жилин февраль сарин 28-әс март сарин 12-ин хоорнд болсн Астрахань муҗин Зөвллтин ик хург көдлх депутатмуд суңһгдв.

1918 җилд Петкин Церн Хальмг Базрт негдгч болн хойрдгч зергин колхозын баһчудын сурһуль бәәһүлҗ. Петкин Церн мөн харан-кинлт уга күүкдиг, өнчн күүкдиг хамһалх бәәр зокан бәәһүлҗ. Түүнә күчн-чидләр Хальмг Базрт болн Астраханьд иим дөрвн асрмҗин гер бәәһүлгдв.

1925-1926 җилд Петкин Церн Хальмг Базрин интернатыг хәрүцҗ бәәв.

Петкин Церн хальмг улсин амн зокал цуглулҗ, орс-хальмг толь бичг кеһәд бәәсн күн. 1931 җилд түүнә «Орс-хальмг толь бичгнь» Саратовин Дорд Волга дегтрин кевллин һазрас барлгдҗ, Хальмгин сурһульмудын һарин авлһ болҗ.

Петкин Церн 1934 җил күртл Хальмг Базр селәнд багшлҗ, дарунь Красноярск кизәрин Емельяновский района шилин үүлдврин сурһульд олн җил көдлҗ йовсн бәәҗ.

Петкин Церн РСФСР, Хальмгин Автономтә Зөвллт Хальмг Таңһчин Улсин һавьята багш цолар шаңнгдҗ. Петкин Церн 1967 җилд Үстин района Харба селәнд нас барҗ. Түүг Хальмг Базр селәнд оршасн болдг.

Сурвлҗ

• О. Д. Мукаева, Жизнь — служение народу, Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 1978.

Ссылки

• Калмыкия в период революции 1905—1907 гг. Архивная копия от 4 март сарин 2016 на Wayback Machine