Ульяна Дамбо-Даши

Рувики-с
Ульяна Донбо-Даши
Ульяна Донбо-Даши
Потаповскин станицын гелң цолта
Теңгин Муҗин хазгудын Цергин
1886 — 1913
Чонҗ гелуг

Төрсмн 1844
Насан барсмн 1913
Эцк Манҗга Ульян

Ульяна Дамбо-Даши (орс. Дамбо-Даши Ульянов; 18441913) — Теңгин Муҗин хазгудын Цергин Лам, Төвд эмнлгин эмч, орчулач болн бичәч.

Намтрнь

Эрт цагнь болн сурһульнь

Дамбо-Даши 1844 җилд Хальмг улсин нүүдлин Теңгин Цергин Деер улусин 4-гч зууна һазрт, Эрктнә станицд хальмг хазгин Манҗга Ульяна өрк-бүлд төрсмн. 13 настадан Эрктнә хурлын шаҗни сурһульд орад, 34 нас автлан «тод бичг» болн гүн ном, төвд кел дасад йовсмн. 1878 җилд Моңһлын Урһа һазрт одад, хойр җилдән төвдин эмнлгин сурһульд орад хәрҗ ирсмн. 1882 җилд дәкн Урһад одад дөрвн җилдән бәәһәд, тер сурһулиг төгсәһәд, эмчин цол зүүнә.

Эмнлһнә үүлдврнь

Әрәсәд ирснә хөөн Дамбо-Даши Теңгин муҗин Цергин гелң болҗ орна. Тер саамд йосна зөв угаһар халяр гемтә улсиг эмнләд, зарһд орна. Зуг эмнлһнь туста болснас, энүг сулдхсмн. 

1901-гч җилд Дамбо-Даши «Жуд-Ши» — I-гч томин мөр дахулсн орчуллһ кесмн, хойр җил давад, Бадмаев, Пётр Александрович бүклднь орчулсмн[1] 1903-гч җилд — «Төвдин эмнлһнә нәәрүллһсин „Дже-ду-нин-нор“ (гл. 91) болн „Хлан-таб“ (гл. 30) орчуллһн. Мальг, халяр, замхра гемсиг эмнлһн».

Төвд-орсин хоорндк хәрлцәнд орлцлһн

1904-гч җилд Козлов Пётр Кузьмичиг Әрәсән империн Ахлгч штабин даалһврар Төвдүр йовулсн цагт, теднлә йовсн хальмг шар шаҗна сүзгтнрин багд 1-гч Теңгин хазгудын цергин подъесаул Улана Нарн орсмн, Дамбо-Даши Багш болхла тер багиг һарсмн[2] Январь сарин 14-д Дамбо-Даши, Улана Нарн хойрта Зимний дворецд Николай II харһад күүндсмн.[3] Төв Азийн һазр һатлад, Төвдд күрәд, 1905-гч җилин июль сарин 23-д Әрәсән багиг Төвдин хотл Лхаса балһснд Потала бәәшңгд тосҗ[4].

1907-гч җилин апрель сарла Дамбо-Даши «Орсин хаана Романовихнә туск Бурхн Багшин зәрлг болн мини 1904—1905 җилмүдт Төвдин һазрт одсна туск зурц» нерлһтә дегтр бичсмн[5]. Тернь 1913-гч җилд Санкт-Петербургд Бурхн Багшин номин «Гунзэчойнэй» Хурл секлһнд нерәдҗ барас һарсмн. Тер нәәрүллһдән Дамбо-Даши Романовихнә тохмиг Алдр Шамбала хаана Сучандрас һарснь тодлҗ. Санкт-Петербургд эн 1910-гч җил күртл бәәһәд, С. М. Кировин нертә Цергин эмнлһнә Академин сурһуль төгсәнә, дәкәд болхла хотл балһснд Бурхн Багшин шаҗна шин хурлмуд тосхлһна кергүд үүдәсмн.

Темдглл

  1. Батырева С. Г. Старокалмыцкое искусство XVII — начала XX века. — М., «Наука», 2005. — ISBN 5-02-033262-3 — с. 99
  2. Андреев А. И. Тибет в политике царской, советской и постсоветской России. — СПб.: СПбГУ; Нартанг, 2006. — 464 с. — ISBN 5-288-03813-9, ISBN 5-901941-16-0 — с. 123—124
  3. Оконов Б. Б. К святыням Тибета // Новая неделя. 16 января 2004 г., № 3 (580)
  4. Алексеева П. Э. Дамбо Ульянов: в поисках истины // Шамбала. 1994. № 1. С. 25-29
  5. Ульянов Д. Предсказания Будды о доме Романовых. Краткий очерк моих путешествий в Тибет в 1904-1905 г.г.. — Амрита-Русь, 2024. — 156 с. — ISBN 978-5-413-00228-5.