Цакли

Рувики-с
Хаягриван зургта цакли. Төвд, 13-14 зун җил, Метрополитен музей, Нью-Йорк

Төвдт Бурхна шаҗн көгҗхин кирәр бичкн зургуд болсн цакли (төв. tsak li) гидг төвдин урн зургин онц төрл һарч ирсн болад үүг «авшгин зург» гиҗ нерлдмн. Tsak li эс гиҗ tsa ka' li гидг үгнь бийнь төвд һарлта биш, эндкгин келнәс орҗ ирсн бәәҗ маһд уга.

Цакли болхла, нууц тәрнин заң-үүл, авшг, эш, оршалһна заң-үүлд чигн керглгддг. Цакли деер ямаран болвчн зүүлиг дүрслҗ болна - зөвкн Багш эс гиҗ Идам биш, зәрм цакли деер заң-үүлин шинҗ-чинр, өргл, төрл бүрин белг-темдг гих метиг заң-үүл, сурһлын мөчлгиг үлү сән медхин төлә дүрслдмн. Эннь болхла, цакли, зург шүтән хойрин һол йилһврнь: зург шүтән деер бүк шинҗ-чинр, өргл, Идам һол дүрлә хамдан нег нәәрлһд дүрслсн бәәдг болхла, цакли деер нег шинҗ-чинр, Идам, белг-темдг гих метиг онцлҗ дүрслсҗ болна. Иим кевәр нег заң-үүлин авшгт зун күртл цакли кедг бәәҗ.

Эн урн зургин төрл үүсснь заң-үүлд зөрүлсн урн зургиг керглхинь килвр болһснла холвата болдмн. Бичкхн дүрсиг маш хурдн бүтәҗ болсн деернь, тернь баһ зә эзлдг болад, терүгинь тханкала әдләр эдәр бүсләд уйх керго болдмн. Цаклиг бальңд хавсрулад, дүрсллиг тодлҗ авхин төлә авшгт үзүлдг. Сүм-киид босхх йовудт дөрвн үзгтнь сәкүснлә хамднь цаклиг ирлцдг чигллд харулад суулһдг. Бас зөөврин тәклин ширәд ашглдг бәәв. Түүнәс нань бүтәхнь кецү бәәсн заң-үүлин зүүлиг цаклиһәр сольдг

Оршалһна йосллын йовудт Зуурдын судрла холвата заң-үүл йовулх цагт чигн цаклиг өргн ашглдг бәәҗ. Тиигхлә, цакли деер нас барсна дарунь 49 хонгт үзгдҗәх үзгдлмүдиг дүрслдг. Эс гиҗ иим цакли деер догшд болн амрльңһу зун бурхдын мандлыг дүрслҗ болад, теднә атрибутмудла дүрслдг онц цаклимүдлә хамднь 80 болн түүнәс үлү цакли болҗ һардг.

Цакли кехлә, Цаста уулын цаасар кесн эд эс гиҗ картон ашглдг бәәсмн. Цаклиһин зәрм цуврлыг Гималайин гилңгүрин маш нимгн хуудсн деер бүтәҗ авдг. Бас цаклиг бар деер сииләд, хөөнь цаасн деер эс гиҗ эд деер барлдг бәәсмн.

Цаклид ашглдг урн зургин кев-янзнь зург шүтәнә кев-янзас йилһрдг уга. Цогт уулын (палри) көгҗлин йовцд цаклиг цогт уулын (палриһин) кев-янзар зурдг бәәсн болад, менри, гадри хойрнь һарч ирснәс хөөн цаклиг зурхла, эн хойр кев-янз ашглдг болсмн. Цаклиг ямаран болвчн девскр дүрсн уга, ямаран болвчн кев-янзас һазань кеҗ болна.

Цакли болхла, нурһлҗ терма дуһргиг дүрслн харулхд ашглгддг бәәсмнҗ. Иим цаклиһин ик цуглулһиг Hiamalayan Art сайтас олҗ болна: [1]

Цакли эртин Эндкг, Китд, Зүн-Өмн Азьд бәәдг бәәсмн гисн батллһ бәәдг уга учрас эннь цевр Төвдин улмҗлл гиҗ таамглна. Маһд уга негн цагт бусд орнд керглҗ бәәсн болвчн, хамгин өргәр Төвд болн моңһл келтнр дунд дулгрсмн. Цаклиг экләд һанцхн Төвдин урн зургин улмҗлл бәәснь, хөөннь Моңһл, Буряд зерг Төвдин бурхна шаҗна урсхлд орҗ ирсмн.

Холвас

"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Цакли&oldid=308594" халхас авсн