Шугран Вера

Шугран Вера
хал. Шугран Вера
Төрсн цаг-өдр	1940 ноябрь сарин 5(1940-11-05) (85 лет)
Төрсн һазр	Артезиан селән, Хар Һазрин район, Хальмг Таңһч
Иргншл	СССР →   Әрәсә, Орсин Холвана Улс
Мергҗл-үүлнь	поэт
Үүдәврмүдин төрл-зүүлнь	шүлг, поэм
Үүдәврмүдин келн	хальмг, орс
Шаңнлнь

Шугран Вера орс. Ве́ра Киргу́евна Шугра́ева; төрсн 1940 ноябрь сарин 5, Прикаспийский^[d], Хар Һазра район, Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик) — Хальмгин олн-әмтнә шүлгч, бичәч, седкүлч, багш, драматург, орчулач, дуд бичдг шүлгч, либреттист, надд бичдг зокъялч. Хальмг АССР-ин сойлын Ачта көдләч (1976), СССРин Баатр Делгә Эрднин нертә Хальмгин комсомолын мөрән лауреат (1977), «Улан Зала» үндсни мөрән лауреат (2004). Хальмгин күч-көлснә Баатр нериг 2025-гч җилин июль сарин 5-д, Хальмг Таңһчин 105 җилин Өдрлә зүүлә. Хальмгин частрин үгин зокъялч.

Намтрнь

1940-гч җилин ноябрь сарин 5-д Хальмг АССР-ин Улан-Холын улусин (ода Хар Һазрин район) Прикаспийский (ода Цекртә) селәнд төрсмн.

1958-гч җиләс авн 1959-гч җил күртл Яшлтын района «Кировский» совхозин № 1-гч фермин эклц школд багшлҗ йовсмн. Ставропольск багшин институт төгсәснә хөөн, 1959-1964-гч җилмүдт орс келнә болн литературин багшар Хальмг Таңһчин школмудт көдләд йовсмн.

1965-гч җилд Шугран Веран түрүн шүлгүдин негнь — «Богшурһа» барлгдсмн, 1968-гч җилд «Альд нарн хонв?» («Где ночует солнце?») гидг нерлһтә түрүн бичкдүдт нерәдсн шүлгүдин хураңһу барас һарсмн.

1965—1970-гч җилмүдт Хальмг дегтр һарһачд нәәрүлгчәр көдлҗ бәәсмн. 1970-гч җилд Шугран Вера Хальмгин бичәчнрин Ниицәнд орсмн, 1971-гч җилд — СССР-ин бичәчнрин Ниицәнд орсмн.

1980‑гчин сүл җилмүдт телеүзлврин болн шаңһа заллтын халхар ахлгч цол зүүҗ көдлсм: 1987-гч җилд Хальмг АССР-ин Гостелерадион һардачин дарук, 1987—1992-гч җилмүдт Хальмг Таңһчин министрмудин Хүүвиг ахлсмн. Тер цагт Шугран Вера келврмүд, шүлгүд бас бичәд бәәсмн, Хальмгин театрмудт, телеүзлврт, радиод пьесмуд бичсмн.

Үүдәлтнь

Шугран Вера бичкдүдт нерәдсн үүдәврмүдин түрвәч. Эн олн келврмуд, шүлгүд, туульс, наадд 30 дегтр бичҗ һарһад болн талдан келмүдәс — орс, украин, моңл, буряд орчулсмн. Тер дунд А. С. Пушкина «Я вас любил…» (орс. «Танд дуран өгләв…») болн А. П. Гайдарин «Голубая чашка» (орс. «Цеңкр ааһ»).

Шугран Вера Хальмг Таңһчин частрин үгин түрвәч, 2018-гч җилд Библин орчуллһна институтла хәрлцәд, арҗаксиннь орчулач («Книга Иова», «Экклезиаст», «Песнь песней»).

1989-гч җилд Хальмг ундсни театрт «Керм, нис!» (орс. «Корабль, лети!») нерәдлһтә түрүн хальмг келәр бичсн рок-опериг тәвсмн.

Орчуллһн

Шугран Вера шаҗна зокъялыг орчуллһнд ик тәвцән орулсн күн. Псалтирь орчулсн төләдән Орсин үнн алдрлтын шаҗна шаңнл авсмн. Русской православной церкви. Библин орчуллһна институтла ветхозаветн дегтрмүд орчулсмн («Иов», «Екклесиаст», «Песнь песней»). Бичкдүдин зокъялын олн үүдәврмүдиг орсин болн һазадын ордудын түрвәчнрин үүдәврмүдиг олар орчулсмн.

Библиографнь

• «Альд нарн хонв?» («Где ночует солнце?») — бичкдүдт нерәдсн шүлгүдин дегтр (1968);
• «Би теегт бәәдв» — поэтическ хураңһу (1969);
• «И всё, что я люблю» — шүлгүдин дегтр (1981);
• «Улицы моего города» — бичкдүдин шүлгүд болн поэмс (1983);
• «Семь братьев» — шүлглсн туульс (1985);
• «Мирный свет дня» — шүлгүдин хураңһу (1987);
• «Бесконечный день» — шүлгүд, туульс, поэм (1989);
• «Степь послушаем с тобой» — шүлгүд, туульс, поэмс (1992);
• «Куслин заль» — шүлгүд, туульс, поэмс (1995);
• «Шүлглән = Поэзия» — хальмг келәр шүлгүдин болн дуусин хураңһу

(2010).

Ниигмин болн сойлын үүдврнь

Шугран Вера умшачнртаһан олн харһлтс давулна. Энүнә үүдәврмүд болн орчлврмуд хальмг кел делгрүллһнә болн эрдм-сурһульд ик ончта болна. Шугран Веран намтрнь болн үүдәврмүдин туск зәңгллһс нутг медлһнә музеймудт, дегтрин саңст, архивмудт таңһчин бәәнә.

Ачлврмуднь

• «Владимир Ильич Ленина 100 җилин өөнд нерәдсн» медаль (1970, март сар);
• Хальмгин ВЛКСМ-ин Обкомин күндллһнә һашг (1970, апрель сар);
• РСФСР-ин Министрмудын Хүүвин ханьд үүлддг барлһна Комитетын болн Сойлын көдләчнрин профсоюзин Цутхлң комитетын күндллһнә һашг (1970, сентябрь сар) — олн җилдән советскин барлһна одлмш күцәҗ йовснд болн Советск Хальмгин автономин 50 җилин өөнд нерәдәд;
• ЦК ВЛКСМ-ин ЦК-н күндллһнә һашг (1974);
• Хальмг АССР-ин сойлын ачта көдләч (1976);
• Хальмгин комсомолын Советск Союзин Баатр Делгә Эрднин нертә мөрә (1977);
• Хальмг Таңһчин олн әмтнә шүлгч (1995);
• лауреат республиканского конкурса «Төрскнч чинртә үүдәврмүд „Әрәсән күүкд улс — Төрскндән цергллт“» («Произведения патриотической тематики „Женщины России — на службе Отечества“») (2002);
• Хальмг үндстнә «Улан Зала» мөрә (2002);
• «Ниигмин ачлвр» («Общественное признание») мөрә;
• «Святитель Иннокентийин, митрополит Московскин болн Коломенскин» III девсңгин Орденар Псалтириг орчулсн төләд ачлгдла (2006)
• «А. П. Чехов» медаляр Орсин өдгә цагин литературин девшлтд ач күргсн төләд ачлгдла (2011).
• «Хальмгин күч-көлснә Баатр» (орс. «Герой труда Калмыкии») (2025).

Һарһсн дегтрмүднь

• Вера Шуграева. И все, что я люблю : Стихи. [Для ст. школ. возраста. Пер. с калм.]. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1981. — 95 с.
• Шуграева, Вера Киргуевна. Улицы моего города : Стихи, поэмы. [Для мл. и сред. шк. возраста]— Переизд. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1983. — 104 с.
• Шуграева, Вера Киргуевна. Семь братьев : Сказки [ в стихах Для сред. и ст. шк. возраста] [Пер. с калм. Д. Долинского. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1985. — 88 с.
• Шуграева, Вера. Мирный свет дня : Стихи / Вера Шуграева; [Пер. Д. Долинского]. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1987. — 30 с.
• Шуграева, Вера. Бесконечный день : Стихи, поэма, сказки : [Для сред. и ст. шк. возраста]. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1989. — 126 с.
• Шуграева, Вера. Степь послушаем с тобой : Стихи. Поэмы. Сказки : [Для мл. и сред. шк. возраста : Пер. с калм.]. — Элиста: Калм. кн. изд-во, 1992. — 135 с.
• Шуграева, Вера. Күслин заль: Стихи, сказки, поэмы : [Учеб. пособие : Для сред. шк. возраста]. — Элиста: Гос. ред.-изд. предприятие «Ботхн», 1995. — 92 с. — ISBN 5-87024-060-3.

Темдглл

Холвас

• С юбилеем, Вера Киргуевна (рус.). Сайт Общественной палаты РК. Дата обращения: 29 Така сарин 2025.