Делгә Эрднь
| Эрдни Теледжиевич Деликов | |
|---|---|
| хал. Делгә Төлҗин Эрднь | |
.jpg) | |
| Төрсн җил өдрнь | 1922 җилин ноябрь сарин 22(9) |
| Төрсн һазрнь |
Ик Зарһахн хотн, Баһ Дөрвдин улс, Астрахань муҗ, Зөвллт Холвана Улс |
| Нас барсн җил өдрнь | 21 июль сарин 1942 |
| Нас барсн һазрнь |
Пухляковск күүтр, Усть-Донецк район, Ростов муҗ, ЗХУ |
| Холвгддгнь |
 СССР |
| Цергин салврнь | мөртә церг |
| Церглсн җилмүднь | 1941—1942 |
| Цолнь | Сержант Шаблон:СССР, Сержант |
| Цергин әңгнь | 110-гч мөртә цергин дивизь |
| Дәәлснь/дәнь | Төрскән Харсгч Алдр Дән |
| Шаңнлнь | |
Делгә Төлҗин Эрднь (орс. Эрдни Теледжиевич Деликов; 1922 җилин ноябрь сарин 9 22, Астрахань муҗин Ик-Зарһахн хотн — 1942 җилин июль сарин 21, Ростов муҗин Пухляковск күүтр) — Зөвллт Холвана Улсин баатр, Хальмг Таңһчин ЗХУ-н баатр цолар түрүн шаңнгдсн күн.
Намтрнь
Делгә Төлҗин Эрднь 1922 җилин ноябрь сарин 9 (22)-нд Астрахань муҗин Баһ Дөрвдин улсин Ик Зарһахн хотнд (өдгә цагт Хальмг Таңһч, Сарпинск район) хар күүнә өрк-бүлд төрҗ һарв[1].
Бүрн биш дунд сурһуль сурад авч. Сурһулин дару эннь негдлин селәнд (колхозд) көдлҗ бәәв.
1941 җилин декабрь сард Улан Цергт мордв. Цергин сурһлт деерән бәәсн цагт Делгә Эрднь баһ һардачнрин сурһулиг төгсәһәд, Хальмгин 110-гч салу мөртә цергин 273-гч мөртә полкин эскадрона әңгд орв. (Большевикмудын) Цуг Әрәсән коммуна намин гешүн.
1942 җилин июль сарин дундурт Делгә Эрднь Ростов муҗин Пухляковск күүтрин хаҗуд бәәһә Тең һолын һатллһиг хамһалх даалһвр күцәхд танкмудт эсргүцх бууһин багиг (шаңнлын җигсәлтәр) һардв. Зурһан өдрин турш багихн иткмҗлгдсн һазриг хамһалв. Июль сарин 21-нд болсн ноолдана цагт Делгә Эрднь немшин һурвн хуйгта машиг танкин эсрг бууһар уга болһад, үүнә дару дәәснә дәврлтиг улм икдүлв. Эн дәврлтин хәрүд Делгә Эрднь немшин автоматта цергин 60 кү авад йовҗах һурвн ацата машиг нәрн мергн хаһад авсар уга болһв. Эн ноолданд Эрднь күнд шавтад, насан барв.
ЗХУ-ин Деед Зөвллин Тергүлгчнрин 1943 җилин март сарин 31-нд «Улан цергин һардачнрт болн йирин зергт ЗХУ-ин Баатр цол өгхин туск» зәрлгәр «Дәәнә даалһвриг йилһән сәәнәр күцәҗ, немшин дәәснә эсрг ноолдсн фронт деер эр-зөрг, баатрльг үүлсиг негн зерг үзүлсн» гиҗ нас барсна дару ЗХУ-ин баатр цолар шаңнгдв[2].
Делгә Эрднь Ростов муҗин Усть-Донецк района (хуучн Константиновск район) Раздорская станицын өөр оршагдсн бәәнә[3][4].
Память
Һазаһас ирсн зургуд
- 2022 җилд ЗХУ-ин баатр Делгә Эрднин дурсхлд зөрүлҗ, шүлгч Александр Колодяжный «Бамб цецг — цаһан өвсн» («Тюльпаны — ковыли») гидг ду зокав.
- 1982 җилд Салын-Тугтн (Сарпан район) гидг селәнд Делгә Эрдньд хөрүлсн дурсхлын музей неегдв.
- 1982 җилд № 2113 тоота баһ һаргт Делгә Эрдньд зөрүлҗ, Эрднь гидг нер хадв.
- Элст балһсна болн Садовое селәнә һудмҗст ЗХУ-ин Делгә Эрднь баатрин нер хадв.
- Хальмг Таңһчин көдәһин аҗ-ахуйин нег үүлдвр Делгә Эрднин нер зүүҗ бәәнә[5].
- Ростов муҗин Усть-Донецк района Раздорская станицын нег сурһуль Баатрин нер зүүҗ бәәнә.
- ЗХУ-ин цагт «Делгә Эрднин нертә Хальмгин Комсомолын шаңнлт» гидг цол-темдг бәәсн бәәҗ.[6].
- Хальмг Таңһчин Элст балһсна Баатрмудын һудмҗ деер Делгә Эрднин барельеф бәәнә.
Темдглл
- ↑ Герой Советского Союза Деликов Эрдни Теледжиевич на сайте «Герои страны» Архивировано 22 Мөчн сарин 2012 года.
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 31 марта 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 9 Мөрн сарин (№ 14 (220)). — С. 1.
- ↑ Найдены останки предположительно первого Героя Советского Союза из Калмыкии Архивная копия от 12 Хөн сарин 2014 на Wayback Machine (недоступная ссылка с 02-09-2016 [3640 дней])
- ↑ Найденные близ станицы Раздорской останки красноармейца будут направлены на экспертизу ДНК Архивная копия от 13 Хөн сарин 2014 на Wayback Machine (недоступная ссылка с 02-09-2016 [3640 дней])
- ↑ СПК имени Эрдени Деликова (недоступная ссылка).
- ↑ ВЛКСМ — Лауреат премии комсомола Калмыкии имени Эрдени Деликова Архивная копия от 13 Хөн сарин 2014 на Wayback Machine
Ном-зү
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1.
- Дейнега В. Его звали Эрдни // Звезды над степью: Очерки о Героях Советского Союза / Сост. Н. У. Илишкин. — Элиста, 1975. — С. 96-108.
- Трембач И. С. И друг степей калмык // Дорогой подвигов: Очерки. — Элиста, 1963. — С. 5-21.
- Шумский А. Так надо выполнять свой долг перед Родиной!: Советский богатырь Эрдни Деликов // Наши земляки — Герои Советского Союза. — Элиста, 1960. — С. 33-36.
- Эрдни Тельджиевич Деликов: биографические данные // Наши земляки — Герои Советского Союза: комплект из 22 буклетов. — Элиста, 1985. — буклет 7.
- Наградной лист на сержанта Деликова Эрдни Теледжиевича на сайте «Подвиг народа» // http://podvignaroda.ru
Холвас
- Делгә Эрднь (рус.). Сайт «Герои страны».
- Сержант Эрдни Тельджиевич Деликов
- Герои Советского Союза, удостоенные звания за подвиги на Дону Архивная копия от 20 Хулһн сарин 2016 на Wayback Machine.
- * Көкән Хулхачин Очр — (1940-гч җилин май сарин 9-д төрсмн) - хальмгин зурач, Әрәсән Федерацин Ачта зурач Хальмг АССР-ин билг-эрдмин Ачта үүлдәч, Делгә Эрднин нертә комсомолын мөрән мөрәлч.