Сазыкин, Алексей Георгиевич

Рувики-с
Сазыкин Алексей Георгиевич
Сазыкин Алексей Георгиевич
Төрсн җил-өдрнь 1943 җилин август сарин 15
Төрсн һазр Ольга, Приморск кизәр, Зөвллт Холват Улс
Нас барсн җил-өдрнь 2005.03.31
Нас барсн һазрнь Санкт-Петербург, Орсин Холвана Улс
Орнь ЗХУ, ОХУ
Шинҗлх ухана салврнь келн-бичг
Аҗлын һазрнь Номин Академин Дорд үзг шинҗллһнә күрәлң
Юуһарн алдршснь Дорд Үзг судлач

Алексей Георгиевич Сазыкин (1943 җилин август сарин 15, ЗХУ, Приморск кизәрин Ольга селән — 2005 җилин март сарин 31, Орсин Холвана Улс, Санкт-Петербург балһсн) — Әрәсән моңһлч эрдмт-номт, моңһл текст судллын тергүлх мергҗлтн. Келн-бичгин номин кандидат[1].

Намтрнь

Алексей Георгиевич Сазыкин Зөвллт Холвана Улсин Приморск кизәрин Ольга гидг нертә селәнд 1943 җилин август сарин 15-нд төрҗ һарв. Дунд сурһулян төгсәһәд, цергт мордҗ цергләд авчкад, Ленинградын Улсин Ии Сурһулин Дорд үзгин факультетин моңһл филологин әңгд орҗ сурв[2]. 1971 җилд Ленинградын Улсин ик сурһулин дорд үзг шинҗллһнә салврин моңһл келн-бичгин тиңкмиг төгскәд, яг тер җилд ЗХУ-ин Номин Академин Дорд үзг шинҗллһнә күрәлңгин Ленинград балһсндк филиалын көдләч болсмн[1]. Энд, түрг судлл болн моңһл судллын әңгд лаборантас экләд, ах номин көдләч болв. 1975 җилд диссертацан дуусхв. Диссертацнь болхла, «"Чөөҗд дагнин тууҗ" — моңһл урн зокалын дурсхлмудын негнь» ("Повесть о Чойджид-дагини" как памятник монгольской литературы XVII века) гидг моңһлын дурсхлын судлл болад[3], хойр дәкҗ тус дегтрәр барлгдҗ һарв[4].

Ахр хуһцанд ЗХУ-ин Дорд Үзг шинҗллһнә күрәлңгин Ленинград балһсндк филиал болсн Азин музейин моңһл һар бичмл болн бар-сиилврин цуглулһин һол болн ор һанцхн судлач болҗ, тус күрәлңд 33 җилдән көдлҗ бәәв[1]. Моңһлын һар бичмл, модн сиилврин һурвн боть каталогиг белдәд кевлүлснь түүнә һол бүтәл гиҗ үзҗ болна (М., 1988, 2001, 2003). Үүнәс талдан 7 монографь, 80 һару өгүллин зокагч болҗ бәәв. Түүнә судлһань Орсин ШУА-ин Дорд үзгин түүкин күрәлңгин Моңһлын саңд хадһлгдҗ бәәх эк сурвлҗта шуд холвата болна. Тер дунда «Гүсү ламин тууҗ», «Нарна-Герлин тууҗ» зокалын төрл болһна хүвлвр, орчулһин туск цуврл ниитлл, Таслгч Очр судрин ач-тусин тускар өгүүлл ниитлүлҗ авв[3].

Нертә моңһлч номт 2005 җилин март сарин 31-нд Санкт-Петербург балһснд насан барв

Һол бүтәлмүдин чинрнь

Алексей Сазыкин эрдмт-номтын һол керг-үүлнь болхла, моңһл болн өөрдин чуг һар бичмл болн бар-сиилврин цуглулһин һурвн болт каталог хураҗ кевллд белдснь болна[3]. 2003 җилд А.Г. Сазыкин профессор Анна Цендинлә хамтрад, Бурядын алдрта Хамб лам Дорҗин Агвана (1854–1938) намтр-түүкин моңһл хүвлврин түрүңк бүрн кевллиг белдв[5]. Әрәсән Шинҗлх Ухана Академин Дорд үзгин судллын күрәлңгин цуглулһд хадһлгдҗ бәәх, өмннь орс болн Европин келәр орчулгдад уга һар бичмлд тулһурлад, уг бүтәлиг һарһсн бәәнә. Эн бүтәлнь шинҗлх ухана лавлх тәәлврәр хаңһагдсн юмн: тәәлврнь, тәәлвр толь, индекстә бәәнә[6].

Эрдмт-номтын бүтәлчин намтрт талдан нег хамтрҗ бичсн бүтәл бәәнә. Эннь Орсин ШУА-ин Дорд үзгин түүкин күрәлңгин цуглулһд бәәһә «Сарин герл: Рабҗам Зая-пандитын түүк» гидг өөрд һар бичмл кевлгдснлә холвата болна. Эн һар бичмлин үүсл, судалһана түүкнь ик соньн. 1938 җилд Г.Н. Румянцев гидг номт өөрдин Зая-пандитын түүкин негдсн дурсхл, орчулһиг белдәд авв[7]. Зуг, А.Г. Сазыкин хармсҗ темдглсәр «эннь Румянцевин күцәһәд уга, үгчләд орчулсн бүрн ясгдад уга орчулһнь олн җилин өмн шинҗлх ухана кергләнд невтрҗ, дотадын моңһлч ностнрин бүтәлин дунд зокх бәәр-сүүрән эзлсн бүтәл болҗ чадсн уга»[7]. А.Г. Сазыкин өмнк үйин номтын аҗлыг дуусхҗ, мергҗлин өндр зергин кевәр барлҗ кевлв.

А.Г.Сазыкиныг Әрәсән ШУА-ин Дорд үзгин түүкин күрәлңгин моңһл һар бичмл, модн сиилврин цуглулһин хамгин гүн судлачнрин негн гиҗ нерәдҗ болна. Түүнә белдҗ кевлүлсн «ЗХУ-ин ШУА-ин Дорд үзгин судллын күрәлңгин моңһл һар бичмл, модн сиилврин каталог» [ЗХУ-ин ШУА-ин Дорд үзгин судллын күрәлңгин моңһл һар бичмл, модн сиилврин каталог, 1988; 2001; 2003] өдгә цагин судлачнрин олҗ авч, керг-үүлдән ашглдг эк сурвлҗин хамгин чухл сурвлҗин негн болна[8]. Өмнк үгдән А.Г. Сазыкин:

Дорд үзгин олн улсин түүкин өңгсрн үйин туск медәг... бичмл дурсхлыг сәәнәр, иҗ-бүрн судлл угаһар болмҗ уга[9] — гиҗ нәрн кевәр темдглсн бәәдг.

А.Г.Сазыкина шинҗлх ухана керг-үүлин туск эн товч медән болв чигн, түүг һәәхлтә моңһлч эрдмт-номт гиҗ тодрхалҗ бәәнә. Түүнә оллт, амҗлт, шинҗлх ухана йиртмҗин аһу ик эрк-медлнь марһан уга бәәнә.

Бүтәлмүднь

  • История Чойджид-дагини. Факсимиле рукописи. Транслитерация текста, перевод с монгольского, исследование и комментарий А. Г. Сазыкина. М.: Наука; ГРВЛ, 1990. 253 с. (Памятники письменности Востока. Bibliotheca Buddhica XXXVII).
  • Каталог м онгольских рукописей и ксилографов Института востоковедения АН СССР». Т. I. М.: Наука; ГРВЛ, 1988. 507 с.
  • Каталог монгольских рукописей и ксилографов Института востоковедения РАН. Т. II. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2001. 415 с.
  • Каталог монгольских рукописей и ксилографов Института востоковедения РАН. Т. III. М.: Восточная литература, 2003. 280 с.
  • Видения буддийского ада. Предисловие, перевод, транслитерация, примечания и глоссарий А. Г. Сазыкина. СПб.: Изд-во А. А. Терентьева, 2004. 256 с.
  • Раднабхадра. «Лунный свет»: История рабджам Зая-пандиты. Факсимиле рукописи, перевод с ойратского Г. Н. Румянцева и А. Г. Сазыкина; транслитерация текста, предисловие, примечания и указатели А. Г. Сазыкина. СПб. Петербургское Востоковедение, 1999. 176 с.
  • Доржиев А. Занимательные заметки вокруг света (автобиография). Пер. с монг. А. Д. Цендиной; транслитерация, предисл., коммент., глоссарий и указ. А. Д. Цендиной, А. Г. Сазыкина. М.: Восточная литература, 2003. 160 л. (Памятники письменности Востока. Bibliotheca Buddhica CXXXIII).
  • Ойратская версия истории Гусю-ламы. Факсимиле рукописи / Исследование, транслитерация перевод с ойратского, комментарии А.Г. Сазыкина и Б.А. Бичеева. Отв. ред. Н.С. Яхонтова. СПб.: ИВР РАН, 2017. 213 с. («Corpus Scriptorun Oiratorum», IV).
  • Повесть-наказ Цаган Дара-эхэ (Повесть о Нарану Гэрэл) /Факсимиле рукописи. / Исследование, транслитерация перевод с ойратского, комментарии А.Г.Сазыкина. Отв. ред. Н. С. Яхонтова. Перевод с калмыцкого Б. А. Бичеева. СПб.: ИВР РАН, 2015. 199 с. (“Corpus Scriptorun Oiratorum”, III).

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 Сазыкин А.Г. Книги онлайн
  2. ↑ Орлова К.В. А.Г. Сазыкин (1943–2005) в российском монголоведении (К 80-летию со дня рождения) // Mongolica XXVI. 20023. №2. С.6
  3. ↑ 1 2 3 Алексей Георгиевич Сазыкин
  4. ↑ «Повесть о Чойдид-дакини» в собраниях Ленинграда, Улан-Удэ и Кызыла
  5. ↑ Дорджиев А. Занимательные заметки. Описание путешествия вокруг света (Автобиография). Факсимиле рукописи, пер. с монг. А.Д. Цендиной, Транслит. предисл. коммент. глоссарий и указатели А.Г. Сазыкина и А.Д. Цендиной. Москва, 2003.
  6. ↑ Орлова К.В. А.Г. Сазыкин (1943–2005) в российском монголоведении (К 80-летию со дня рождения) // Mongolica XXVI. 20023. №2. С.7.
  7. ↑ 1 2 Ратнабхадра. Луунный свет. История рабджам Зая-пандиты. Факсимиле рукописи. Пер. с ойр. Г.Н. Румянцева и А.Г. Сазыкина. Транслит. текста, предисловие, комментарий, указатели и примечания А.Г. Сазыкина. Санкт-Петербург, 1999. С. 12.
  8. ↑ Орлова К.В. А.Г. Сазыкин (1943–2005) в российском монголоведении (К 80-летию со дня рождения) // Mongolica XXVI. 20023. №2. С.8.
  9. ↑ Каталог монгольских рукописей и ксилографов Института востоковедения АН СССР, Москва : Наука, 1988. C. 6
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Сазыкин,_Алексей_Георгиевич&oldid=308804" халхас авсн