Эрднин Эрднин Өрүҗр

Эрднин Эрднин Өрүҗр
Эрднин Эрднин Өрүҗр
Төрсн җил-өдрнь	1910 декабрь сарин 1
Төрсн һазр	Һашун-Бурһста[d], Көтчнрә район, Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик, СССР[d];
Нас барсн җил-өдрнь	1999 сентябрь сарин 7 (88 лет)
Нас барсн һазрнь	Элст, Орсин Холвана Улс;
Орнь	Орс хаата улс[d]; СССР[d]; Орсин Холвана Улс;
Шинҗлх ухана салврнь	Хальмгч ном[d]
Аҗлын һазрнь	Сиврин индустриальн ик сурһуль[d];
Сурһульнь	Москван күңкл номин, утх-зокъялын болн тууҗин институт[d];
Шаңнлнь

Эрднин Эрднин Өрүҗр (орс. Урюбджу́р Эрдни́евич Эрдни́ев; 1910 декабрь сарин 1, Һашун-Бурһста^[d], Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик — 1999 сентябрь сарин 7, Элст) — советскин хальмгч номтн, этнографч, Хальмг АССР-ин Ик сурһулин, хальмг келн-әмтнә тууҗин үндсләч, Хальмгин Ик сурһулин тууҗин факультетын түрүн декан, тууҗин номин доктор, Хальмгин түрүн археологч^[1].

Намтрнь

1910-гч җилд Һашун-Бурһста селән төрсмн. Өнчрәд, элгн-садндан өссмн. 1920-гч җилин хаврас авн 1922-гч җилин намтр күртл мал хәрүлҗ йовсмн. 1924-гч җилин сентябрь сарас авн 1927-гч җилин октябрь күртл Әәдрхнә өөр бәәсн Калмбазарин интернатын школд сурсмн. 1927-гч җилин октябрь сарас авн 1930-гч җилин июнь сар күртл Хальмг багшнрин техникумд сурсмн, терүг төгсәһәд, багшин мергҗл авсмн. 1931-гч җиләс авн Баһ Дөрвдин улусин олна эрдм-сурһулин әңгиг ахлсмн. 1933-гч җилд Москван күңкл номин, утх-зокъялын болн тууҗин институтд (рус.) (хал. орад, 1938-гч җилд төгсәсмн. 1938-гч җиләс авн 1939-гч җил күртл Кировин нертә Әәдрхнә багшнрин институтд багшлад, Хальмг багшнрин институтын тууҗин факультетын кафедрин толһач болҗ көдлсмн. 1938-гч җилд Әәдрхнд Хальмг багшнрин институтын багшар көдлсмн, терүнә тууҗин болн филологин факультетын декан бәәсмн.

Төрскән харсгч Алдр дән эклсн цагт Улан цергт мордсмн. 1942-гч җилин зунас авн 1943-гч җилин хавр күртл Улан Октябрин нертә Ленинградын артиллеристнрин училищд КПСС-ин тууҗин багшар көдлсмн. Училищиг хаасна дару дәәнд йовулгдсмн. 1943-гч җилин декабрь сарин сүүләр хальмгудыг цүллһсн цагт Сиврүр туугдсмн. Барнаулын Сиврин Деед үзгин дәәнә округт туссмн. 1944-гч җилин намрас авн 1946-гч җил күртл Соколовскин дундын школд тууҗин багшар көдлсмн. 1946-гч җиләс авн Сталинскин (ода Новокузнецкин) багшнрин институтын хуучна тууҗин болн археологин ахлгч багшар көдләд болн Новокузнецкин нутг медлһнә музейин номин көдләч бәәсмн. Хөөннь Кемеровин багшнрин институтын ахлгч багшар көдлсмн. 1952-гч җиләс авн Сталинскин (Новокузнецкин) эмчнрин училищд латынь келнә багшар көдлсмн.

1959-гч җилд өрк-бүлтәһән Хальмгтан хәрҗ ирәд, Әрәсән номин Академин Хальмг гуманитарин шинҗллтин институтын (рус.) (хал. ахлгч номин көдләчәр болн тер институтын археологин болн этнографин әңгиг ахлсмн.

1970-гч җиләс авн 1990-гч җил күртл Хальмгин Ик сурһульд СССР-ин тууҗин кафедриг һардсмн^[2].

Номин үүлдвр

Сиврт бәәсн цагтан Кузбассд (рус.) (хал. археологийн малтвр кесмн. Тенд Маяк городищиг, әмтн бәәсн цөөкн бәәр малтҗ олад, Кемеровскин муҗин Писаная селән алднд хадын зургуд олсмн. Терүнә аштнь «Городище Маяк» болн «Археологические памятники в верховьях реки Томи» гидг номин нәәрүллһс үүдәсмн.

1961-гч җиләс авн 1974-гч җил күртл Саратовин Ик сурһулин профессор И. В. Синицынта хамдан Элстин эргнд болн Манц һолын Дорд үзгәр, Хальмгин Лола селәнә эргнд болн Ар Хар һолын көвәһәр нүүдл улсин сойлыг шинҗлхәр археологин малтвр давулсмн.

Тер саамд 761 толһас малтад, 2040 шаху оршавр олҗ авсмн. Бас тер кемд хальмг улсин этнографий шинҗлдг болсмн. 1971-гч җилд Һашун селәнә эргнд толһас малтад, 1972-гч җилд — Тачин-Царң ормд малтврин көдлмш кесмн. 1974-гч җилд Үстин района Харба селәнә өмн бәәсн мезолит үйин зогсал бәәриг бәәцәсмн. 1983-гч җилд Хар Һазрин аһуд археологин шинҗллт күцәсмн.

1965-гч җилд СССР-ин Номин Академин Институтд «XIX — XX эклцин зун җилмүдт хальмгудын эдл-ахун болн бәәдлин сойл» төрәр диссертациг харссмн. 1970-гч җилд «Хальмгуд. Тууҗин болн этнографин зурцс» гидг дегтр бичсмн, тернь хөөннь кесг дәкҗ барас һарсмн. 1973-гч җилд тер дегтриг докторин номин зерг харссн цагтан олзлсмн^[2].

Ачлврмуднь болн ачта зергин нернь

РСФСР-ин номин Ачта үүлдәч (1980)^[3].

Туурсн нәәрүллһс

10 номин монографийсин болн 100 шаху номин нәәрүллһсин түрвәч.

Памятные места города Сталинска Архивная копия от 18 Үкр сарин 2016 на Wayback Machine
«Городище Маяк», Научно-популярный очерк, Кемерово, 1960, 68 стр.
«Новые археологические памятники на территории Калмыцкой АССР (по раскопкам 1962—1963 гг.)»// Труды Калмыцкого республиканского краеведческого музея, Вып. 2., Элиста, 1965 г., 20 стр.
«Калмыки. Историко-этнографические очерки» (1970);
«Элистинский курганный могильник», Элиста, 1971, 139 стр.
«Археологические памятники Южных Ергеней», Элиста, 1982, 114 стр.;
«Древности Восточного Маныча», Элиста, 1987, 172 стр.;
«Загадки древней степи», Элиста, 1989, 92 стр.;
«Историческая судьба ойратов», Элиста, 1993, 79 стр.;
статья «Калмыки»/ Народы Европейской части СССР, серия «Народы мира», т. 1-2, 1964, стр. 742—770.

Темдглл

↑ Научное наследие профессора У.Э. Эрдниева, elibrary.ru. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.
↑ ¹ ² КалмГУ. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.
↑ Эрдниев Урюбджур Эрдниевич — "Отечественные этнографы и антропологи. XX век" (рус.). ethnographica.kunstkamera.ru. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.

[1] Научное наследие профессора У.Э. Эрдниева, elibrary.ru. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.

[:0-2] ¹ ² КалмГУ. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.

[3] Эрдниев Урюбджур Эрдниевич — "Отечественные этнографы и антропологи. XX век" (рус.). ethnographica.kunstkamera.ru. Дата обращения: 7 Хөн сарин 2026.

[1]

[2]

[3]