Ик күлгн

Ик күлгн (эндкг келәр: mahāyāna; төвд келәр: theg pa chen po; моңһл келәр: Их хөлгөн; хальмг келәр: Ик күлгн) — Баһ күлгнлә хамдан Бурхна шаҗна һол хойр урсхлын негн. Ик күлгнә ном эндкгин келәр бичәтә судрмудар сүүр болһҗ, зәрм һазр-нутгудар гүн ухана онл болн бүтәлин хүвд хоорндан ик йилһәтә бәәнә. Ик күлгнә урсхлнь Эрт Эндкгт һарад, цааранднь Азийин оңдан һазр-орнд ик делгрәд, Китд, Солңһс, Япон, Вьетнам, Төвд, Балв, Бутан, Моңһл болн Орсин Холвана Улсин Буряд, Хальмг болн Тувад түгәмл делгрв.

Ик күлгнә һолнь — Бурхна заасн мөрәр йовҗ, хамг әмтнә тусин төлә зовлңгас тоньлҗ, бурхна хутг олх. Ик күлгнә онл-бүтәлин сүүрнь — Бодь седкл үүскҗ, Билгин чинд күрсн йовдлар йовх. Бас Ик күлгн Бодьсадвин йовдлар йовх мөр болсн учрар энүг Бодхисаттваяна (хальмг келәр: Бодьсадвин күлгн) гиҗ нерәднә.

Питер Харвей гидг номтын темдглсәр, Ик күлгнә йос дахад йовҗах әмтнә тонь 2013 җилд 360 сай күн болҗ бәәнә.

Ик күлгнә һарсн цагиг мана үйин өмнк I зун җил гиҗ номтнр темдглнә.

Ик күлгн болн Баһ күлгнә номин һолнь — Бурхна цагас цааснд эс бичсн Һурвн әәмг савас үндслҗ авсн йосн болҗ бәәнә. Ик күлгнә эндкгин келәр бичәтә бәәсн Һурвн әәмг савнь өдгә күртл хадһлгдҗ ирсн уга болв чигн, китд келәр болн төвд келәр орчулсн хүвлврәр үлдсн бәәнә. Эн хойр орчуллһ хоорндан бас йилһәтә бәәдгиг бас онц темдглх кергтә.

Төвдин ик ламнр болн зәрм номт-эрдмтнр Ик күлгнд Очр күлгиг орулҗ үзнә.

Ик күлгнә үүсл-һарл

Түрүләд Ик күлгн нууц (эндкг келәр: guhya; төвд келәр: gsang-ba, хальмг келәр: нууц) номин йосар делгрҗ йовҗ. Тер йосна цуг номнь онц номин хураңһу болҗ тогтв (үлгүрнь: Деед ном “Цаһан Бадм” кемәх судр болн наадк Билгин чинд күрсн судрмуд). Эн судрмудыг Наһарҗуна (мана үйин II-III зун җил) эврә зокасн номдан бәрмтлсн бәәҗ.