Иргвч (ишкә герин)
Иргвч (орс. Нижние войлочные подкладки решетчатых стен юрты) — Нүүдлч сойлта улсин ишкә герин эрсиг дорас бүтәҗ авдг дөрвн эс гиҗ зурһан ик ишкә. Хальмгудын ишкә герин бүтцин һадрлад бүркх 12 ишкәһин негнь болна.
Тодрхаллт
Иргвчнь гидм болхла, ишкә герин термтә эрсин дорк дөрвн эс гиҗ зурһан ик икшә болҗ бәәдг. Өргнәрн эннь нег арчм (70 орчм сантиметр) эс гиҗ түүнәс үлү болдг. Утарн болхла, ишкә герин цуг термин кемҗәнлә әдл болх йоста бәәҗ. Иргвчәр хальмгуд ишкә герин термиг дорас зузарулад бүтәҗ, киитн цагт һазак салькн, шора-тоосн, чиг-цасн, ки-киитн бичә ортха гидг бәәҗ[1].
Зунын цагт серүкн аһар орулҗ, ишкә гериг сеүцхин төлә хальмгуд салькн көдлҗ үләдг талас болн нарн йовҗах таласнь үзҗ таарулад, иргвчән өргдг бәәҗ. Зәрм халун өдрт цуг иргвчән өргәд авдг чигн бәәҗ[2].
Иргвч болхла, ишкә герт бәәҗәх хальмгудыг олн хорта хорха-шивҗәс харсҗ хамһалдг бәәсн санҗ. «"Ноосна зуңһг чимин хорна дарңх, мөрнә көлсн моһан хорна дарңх" гиһәд моһата, чимтә теегтән әл уга ширдгән, мөрнә көлсн шиңгрсн тохман делгәд, хонад, түнәд йовдг бәәсмн» [3]. Иргвчин хамгин һол чинрнь — ишкә герин ишкә эрс болад, герт бәәсн әмтиг дуладхх деерән хорта хорха, аралҗн, моһа мет юмсиг гер дотр эс орулх юмн. Хөөнә ноосар кесн эн иргвч зуңһгта болсар, хорха-мекләс түүнәс хол йовдг бәәҗ.
Иргвч сольдгнь
Ишкә герин бүтцнь зорсн модн болн ноосар кесн ишкә болад, удан ашглхд болдг уга бәәҗ. Модн күрәг 10 җилд сольдг болхла, ишкәнь шуурад, салврад, илҗрәд чигн оддг чинрәрн 3-4 җилд нег дәкҗ сольгддг бәәҗ[4].