Котвич, Владислав Людвигович

Владислав Людвигович Котвич
польш. Władysław Kotwicz
Төрсн җил-өдрнь	1872 җилин март сарин 20
Төрсн һазр	Оссовье селян, Лидын муҗ, Виленская губерния, Орсин хаата улс, өдгә Гроднын муҗ, Лидын район
Нас барсн җил-өдрнь	1944 җилин октябрь сарин 3
Нас барсн һазрнь	Вильнюсин хаҗудк Чарный Бор хотн, өдгә Вильнюсин район, Литва улс
Орнь	Орс хаата улс, Польш
Шинҗлх ухана салврнь	Дорд үзгин судлл, моңһл судлл, түрг судлл
Аҗлын һазрнь	Санкт-Петербургин ик сурһуль, Петербургин дорд үзгин әмд келмүдин ик сурһуль, Ян Казимирин нертә Ик сурһуль
Сурһульнь	Восточный факультет СПбГУ[d]
Шаңнлнь	Шаблон:Орден Возрождения Польши 3 степени Шаблон:Бронзовая медаль За долголетнюю службу Шаблон:Орден Святой Анны 3 степени
Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Владислав Людвигович Котвич (польш. Władysław Kotwicz; 1872 җилин март сарин 20, Лида балһсна өөрк Оссовье селән (өдгә Цаһан Орс улсын нутг-девскр) — 1944 җилин октябрь сарин 3, Вильнюс балһсна хаҗудк Чарный Бор селән) — Әрәсән болн Польшин кел судлач (1891—1924 җилмүдт Әрәсәд аҗллҗ бәәв), Алта келмүдин бүлгин һоллгч моңһл келмүдт мергҗсн дорд үзгин судлач, Әрәсән Шинҗлх Ухана Академин сурвлҗлгч гешүн (1923), Польшин Медлһин академин җиңкн гешүн, Польшин Дорд үзгин ниигмлгин дарһ (1922-1936).

Әмдрлнь болн үүл-аҗллһань

1891 җилд Владислав Котвич Санкт-Петербургин ик сурһулин Дорд үзгин судллын факультетд моңһл бүлгин келмүдиг сурч, мөн хамтнь манҗу, китд кел сурч бәәв. Дөрвн җил сурсна дару эннь Мөңгнә Саңгин министерствд көдлхәр орҗ (1895), түшмл болҗ көдлдгән эклв. Шинҗлх ухана үүл-аҗллһаг эннь зөвкн 1900 җилд ик сурһульд экләд, 1917 җил күрлт терүг алвн йосна көдлмшлә зергцүләд йовулҗ бәәв. Келхд, эннь Владислав Котвичд Монһлын шинҗлх ухан, эдин засг, улс төрин әмдрлд нөләтә олн улсла таньлдх болмҗиг өгәд бәәсн мөн.

Котвич докторын зерг хамһалҗ, приват-доцент гидг цол авсна дару ик сурһульд шинҗлх ухана аҗлыг эклҗ кех болмҗта болв. 1900 җилд тер Моңһлын филологин тиңкмин эрклгчин цол олв. Зуг Котвич 1917 җил күртл ик сурһулин бүтн цагин доцентын цол күләҗ бәәв. 1923 җилд Владислав Котвич профессорин цол күртв.

Котвич Хальмгт кесн дөрвн эрдм шинҗлһәнә экспедицд (1894, 1896, 1910, 1917) орлцад бәәсн болв чигн, шинҗлх ухана хамгин чухл айллнь Хөөт Моңһлур кесн экспедиц (1912) болад, тенд эртин Түрг бичәсн, Өргә (одаһин Улан Баатр) балһснас барун талын дөрвн зун километрин зәәд бәәсн Эрднь Зууһин киидиг (XVI зун җил) судлҗ бәәв.

Октябрин хүвсхлин дару Котвич Дорд үзгин әмд келнә төв күрәлң бәәһүлх көдлмшт орлцв. Зокан бәәһүллтин аҗл 1920 җилин намр күртл йовгдад бәәв. Үүнә зергцәһәр профессор Котвич шинәр бәәһүлгдсн күрәлнгин закрл болҗ тәвгдәд, 1922 җил күртл күрәлңгиг һардҗ бәәв.

1922 җилд Котвич Польшд аҗллх хойр үрлһ авч: Краков балһсна Ягеллонын ик сурһуляс болн Львов балһсна Ян Казимирин ик сурһуляс. Львов балһсна ик сурһулин закрлын закрһан дорд үзгин судллын ик институт неех саната бәәсн төлә Котвич Львовин сурһулиг суңһад авч. Тиимәс теднә үрлһ номтд үлү сән иргчтә сангдад бәәв. 1923 җилд Котвич Польшур хәрҗ, 1924 җилд Львов балһснд ирҗ, түүнд зөрүлҗ тусха бүтәсн Хол Дорд үзгин филологин тиңкмин эрклгч болҗ көдлв.

Мөн тер җилд Польшин Дорд үзгин ниигмлг бәәһүлгдәд, түүнә дарһнь Владислав Котвич суңһгдҗ, нас барх күртлән эн үүргиг дааҗ йовсн болдг. 1927 җилд Котвич «Rocznik Orientalistyczny» (Дорд үзгин җил болһна седкүл) седкүлин йирңкә редактор болв. 1902 җилд Котвич «Collectanea Orientalia» (Дорд үзгин судллын түүвр) цуврлыг зокан бәәһүлҗ, эврә мөңгәрн барлҗ (1939 җил күртл 16 тойг барлгдҗ кевлгдв; дәәнә хөөн эннь һардган уурв).

Дәәнә хөөн олн җилин туршарт Владислав Котвич Алтан хамгин алдрта мергҗлтә судлачнрин негн гиҗ тоолгддг бәәҗ. Котвич болхла, Алта келмүдин нег һарл-үүслиг уга гиҗ, анхн әмтнә нег болад негдмл бәәдлин үр-дүңд тедниг иҗл төстә бәәдлиг тәәлврләд бәәв.

Номтын әмдрлин эс медгдх соньн бәрмт болхла, 1940 җилд Вильнюс балһснд «Литван келнә дүрм. Ахр курс» (137 халхта) гидг дегтр һарһв.

Одаһин бәәдләр Котвичин нас барсна дару үлдсн һар-бичмлмүд болн оңдан материалмуд Польшин Шинҗлх Ухана Академь болн Краковд бәәһә Польшин Ур-чадврин Академин шинҗлх ухана архивд хадһлгдҗ бәәнә.

Котвичин һол бүтәлмүд (150 һару бүтәл кевлҗ һарһв)

• 1902 Лекции по грамматике монгольского языка. Санкт-Петербург, 1902;
• 1905 Калмыцкие загадки и пословицы;
• 1909 Материалы для изучения тунгусских наречий // Живая старина. 1909;
• 1911 Обзор современной постановки изучения восточных языков за границей, 1911;
• 1914 Краткий обзор истории и современного политического положения Монголии, 1914;
• 1915 Опыт грамматики калмыцкого разговорного языка. Петроград (второе издание: Жевница под Прагой, 1929);
• 1918 Монгольские надписи в Эрдени-дзу // Сб. Музея антропологии и этнографии при Российской АН, т. 5, в. 1, П., 1918;
• 1919 Русские архивные документы по сношениям с ойратами в XVII—XVIII вв. // Известия Российской Академии наук. 1919. № 12—15;
• 1936 Les pronoms dans les langues altaїques, Kraków;
• 1939 La langue mongole, parlée par les Ouigours Jaunes près de Kan-tcheou, Wilno.
• 1948 Contribution à ľhistoire de ľAsie Centrale // Rocznik Orientalistyczny.

Нас барсна хөөн кевлгдсн һол бүтәлмүднь

• 1948 Józef Kowalewski orientalista (1801—1878), Wrocław;
• 1951 «Studia nad językami ałtajskimi», Rocznik Orientalistyczny 16 [1951]: 1-317.

Шаңнлнь

• Командорский крест Ордена Возрождения Польши (11 ноября 1936)
• Бронзовая медаль «За долголетнюю службу» (1938)
• Орден Святого Станислава II степени (1904)
• Орден Святой Анны III степени (1901)
• Орден Святого Владимира IV степени
• Медаль «В память 300-летия царствования дома Романовых» (1913)

Темдглл

• Хальмгин утх-зокъял — хальмг келәр бичсн болн хальмгин бичәчнрин олн келәр үүдәсн утх-зокъял.

Сурвлҗ

• M. Lewicki. Władysław Kotwicz (20.III 1872 — 3.X 1944) // w: Rocznik Orientalistyczny 16 (1953): XI—XXIX.

Холвас

• Профиль Владислава Людвиговича Котвича на официальном сайте РАН
• Котвич Владислав Людвигович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
• Сидорчук И. В., Ростовцев Е. А. Котвич Владислав Людвигович // Биографика СПбГУ