Пальмов, Николай Николаевич

Николай Николаевич Пальмов
Николай Николаевич Пальмов
	Пальмов, Николай Николаевич
Һарсн җил-өдр	25 декабрь сарин 1872
Төрсн һазр	Орсин хаата улс, Әәдрхн балһсн
Нас барсн җил-өдр	1934 февраль сарин 11 (61 год)
Нас барсн һазр	Хальмг Танһч, Элст балһсн,
Орн-нутг	Орс хаата улс[d]; СССР[d];
Мергҗлнь	Христос бурхна шаҗ судлач, Хальмг түүкч,

Николай Николаевич Пальмов (1872 җилин декабрь сарин 21, Орсин хаата улс, Астрахань балһсн — 1934 җилин февраль сарин 11, Зөвллт Холвана улс, Астрахань балһсн) — Әрәсән номт-эрдмтн, түүкч, профессор, Хальмг түүк судллын үндслгч, Хальмгин түрүңк музеин үндслгч. Өдгә цагт номтын гегән дурсхлд зөрүлҗ, Хальмгин үндснә музеиг Николай Пальмовин нертә болһсн бәәнә.

Намтрнь

Николай Николаевич Пальмов 1872 җилин декабрь сарин 21-нд Астрахань балһснд орс гелңгин гер-бүлд төрҗ һарв. Аавнь, Гавриил Пальмов, Астрахань балһсна һол чонҗин хамб бәәсн бәәҗ. Эцкнь, Николай Гавриилович, Киевин теологин академиг төгсәһәд, Астрахань балһсна иргнә болн шаҗна сурһулин бәәһүллһст түүк, Бурхана хуулиг зааҗ, орн-нутгин түүкин асудлыг соньрхҗ бәәҗ. Эцкнь орн-нутгин түүкин ниигмлг бәәһүлх сана һарч ирхлә, терүг демҗҗ, 1874 җилд бәәһүлгдсн Астрахань муҗин Пётрин судлачнрин ниигмлгин зокан бәәһүлгчнрин негн болад, түрүңк бүрн эрктә гешүдин негн болв. Николай Гаврилович эрт цагиг соньрхх соньрхлан көвүндән төрүлсн бәәҗ^[1].

Гер-бүлин улмҗллан дахҗ, Николай Николаевич Пальмов Астрахань балһсна теологин семинариг төгсәһәд, 1893 җилд Киев балһсна теологин академьд орад, 1897 җилд терүг төгсәҗ авв. Теологин академьд Пальмов «Гелң болх йосн. Үнн алдр шаҗна гелңгүдиг грекин чонҗд болһх йосн» седвәр диссертациг бичәд хамһалв. Шаҗна мергҗлтн болад, түүнә эрт Византийин, Гүрҗ, Киевин болн Әрәсән урлгин түүкин халхар кесн судллһнь^[2] «Киевин теологин академин бичг» (Труды Киевской духовной академии), «Өмн Әрәсән урлг» (Искусство на юге России), «Христиан Дорд үзг» (Христианский восток) гих мет седкүлмүд бәәҗ-бәәҗәһәд һарад бәәв^[3].

1912—1918 җилмүдт Пальмов Киев балһсна теологин академин Урлгин түүк, археологин тиңкмд (кафедрт) багшлад бәәв. Эн жилмүдт номт Киевин сүмин археологин ниигмлг, Киевин ик сурһулин түүкч Несторин нертә түүкин ниигмлгин көдлмшт шамдҗ орлцв. Москваһин түүкин ниигмлглә көдлҗ, Пальмов 1915 җилд терүнә гешүн болҗ суңһгдв. Тиигҗ судлл кеһәд йовҗ, Николай Пальмов Киевин теологин академьд ик мергҗлтә номт, профессор болв.

1918 җилд Пальмов Астрахань балһснур хәрәд ирв. Түүнә нутгт хәрәд ирснь Зөвллтин түрүңк деед болн дунд мергҗлин сурһулин бәәһүллһсиг энд зокан бәәһүлҗ бәәсн үйлә учрсн бәәҗ. Николай Пальмовиг шин неегдсн Астраханин ик сурһулин Археологь, урлгин түүкин тиңкмд дуудв. 1920 җил Астраханин ик сурһулиг Улсин сурһулин күмүҗүлх деед сурһуль болһҗ сольгдад, Николай Николаевич профессор болҗ багшлв. Бас тер цагт Астрахань балһсна урн-зургин герт оютнрт кичәл зааҗ бәәв.

1918—1920 җилмүдт түүнә соньрхлнь Астрахань муҗин эрт цагин түүк, онц Хазарын үйиг судлхд шамдҗ бәәв. Николай Николаевич сурһульд бәәһүлгдсн шинҗлх ухана ниигмлгин ахлач болад, мөн тер сурһулин «Эрдм шинҗлһәнә темдглл»-д ик барлгддг бәәҗ. Пальмов «Эрт Христиан Кавказын урлг» седвәр ик сурһульд лекц белдҗ, Астрахань мужин өңгрсн үйин түүк, археологин эссе барлхар белдәд авч. 1920 җилд зунын цагт номт Шареный Бугор археологин дурсхлыг (Алтн Ордн болн Астраханин хаана үйин сүүр, Хаҗ-Тархан балһсна үлдгдл) судлад авч. Пальмовин зааврар Царев балһсн болн Селитренное гидг селәнә эргндк һазрт судлл кегдҗ бәәв. Эн һазрмудт археологин малтлһ кех болмҗиг тодрхалҗ авсн болдг.

1921 җилин январь сарин 29-нд Хальмг Улсин сурһулин һазрин хург архив, музейин кесг бәәһүлхин туск тогтал батлҗ. Түүк, келн-улсин зүүһин музей, Хальмг улсин Архивын йирңкә һардврнь Астрахань балһсна ик сурһулин профессор Николай Николаевич Пальмовд даалһгдв. Хальмг архивнь Хальмг улсин закрһана хуучн бәәшңгин подвалд бәәрлдг бәәҗ. Иргнә дән болн үүмәнә дару 1713—1917 җилмүдин хальмг улсин түүкин үнлш уга үнтә бәрмт бичгүдин архив бүрн «идән-будан» болад бәәҗ^[4].

Николай Пальмовиг Хальмг Таңһчин Улсин сурһулин һазрин архив, музейин салврин ахлач болһҗ тәвәд, архив, үндснә орн-нутгийн түүкин музейиг зокан бәәһүлх үүрг даалһв. Пальмов болхла, архивин бәрмт бичгиг дигләд системчлх, дүрслх йовцдан Хальмгин түүкиг көгҗүлҗ эклв. Шин бһһәүлгдсн Хальмг үндстнә түрүңк музейин судлач, архивч, түүкч, шинҗлх ухана олн асудлар чадврлг мергҗлтн болҗ.

Хальмг Таңһчд көдлҗ йовх цагтан Николай Пальмов «Очерки истории калмыцкого народа за время его пребывания в пределах России» (1922 җ.), «Приволжские калмыки» (1928 җ.), «Этюды по истории приволжских калмыков XVII и XVIII вв.» (I—V кесг, 1926—1932 җҗ.) нертә дегтр бичҗ барлв^[5].

1921 җилин март сарин 23-нд Пальмовин шуд орлцаһар Элстд Хальмг муҗин түүкин музей бәәһүлгдҗ, хөннь Хальмгин үндснә музей гиҗ нернь сольгдв. 1922 җилд Пальмов музейин ахлач, 1923 җилин сүүләр музей, архивин салвр хувагдҗ, Хальмг Таңһчин Төв хораһин медлд бәәһә архивин салврин ахлач болҗ көдлв. Н. Н. Пальмов Хальмгин архивин аҗлг зокан бәәһүлх, Хальмг улсин түүкин олн асудлыг болвсрулхд икихн хүв-немр орулв. Архивин салврт түүнә һардвр дор архивин бәрмт бичгиг бүрдүлх, бүрткх, хадһлх, ашглх талар олн көдлмш кегдҗ бәәв. Бас номт бүс нутгин музейин көгҗлиг үрглҗлүлхд соньрхҗ бәәв.

1931 җилд Хальмг Таңһчин 10 жилин өөнд тохҗ бәәснлә холвгдулҗ, бүс нутгин ахлачнр профессор Н. Н. Пальмовиг Көдлмшин һавьяна Улан тугин одар шаңнхар холвгдх бәрмт бичгиг Москвад илгәв. Тендәс «көрңгтнә мергҗлтниг әрлһх» зәрлг дарунь һарв. СССР-ин әңглләр, Николай Пальмов орс санврта күүнә «тамһта» болад, однд күртсн уга. 1931 җилин март сарин 25-нд Бүс нутгин Күцәгч хораһин ахлачнр Цуг Әрәсән Төв Күцәгч Хораһин Ахлачнрт Пальмовиг шаңнлд нер девшүлхиг «түүнә өмнк урвлын керг-үүлин туск материал бәәснә төлә күчн уга болһх» өргдл Һарһхар шиидәд, Н. Н. Пальмовиг Хальмг архивин салврин ахлачас көөх гиһәд дуудв. Зуг, Хальмг Таңһчин нам, төрин нертә зүтклтнр номтыг харсх үг келәд, көдлсн ормднь үлдәсн болдг^[6].

Николай Николаевич Пальмов көдлмшән кеҗ, олн җил амрлт уга, хот-хол уга болад өлсҗ йовад, күнд кецү бәәдлд күрч ирв. 1934 җилин февраль сарин 11-нд көдлмштән йовх хаалһ деер унад, зүркнь хаһрҗ насан барв^[7].

Дурсхлнь

Хальмг АССР-ин министрмудын зөвллин 1968 җилин май сарин 29-нд 282-гч тоота тогталар Хальмг Үндснә музейиг профессор Н. Н. Пальмовин нерәр нерлв.
Хальмг Таңһчд җил болһн Николай Николаевич Пальмовд зөрүлсн «Пальмовин эрдм-шинҗлһәнә умшлһ» (Пальмовские чтения) болн 2014 җиләс авн «Пальмовин шинҗллһнә бичг» (Пальмовский вестник) һарһҗ бәәнә^[8].

Шаңнлнь

Үүдәврмүднь

Высокопреосвященный Феогност, митрополит Киевский и Галицкий, как учитель христианской жизни. — Киев, 1903.
Духовные нужды русского народа и православное пастырство. По воззрениям С. А. Рачинского. — Киев, 1903.
Воскресенско-мироносицкий женский общежительный монастырь в Астраханской губернии вблизи г. Черного Яра. — Киев, 1910.
Пострижение в монашество. Чины пострижения в монашество в греческой церкви Архивная копия от 23 Һаха сарин 2017 на Wayback Machine — Киев, 1914.
Очерк истории калмыцкого народа за время его пребывания в пределах России. — Астрахань: Калмгосиздат, 1922.
Этюды по истории приволжских калмыков. I—IV кесг. — Астрахань: Изд. Калмоблисполкома, 1926—1931.

Сурвлҗс

Л. С. Бурчинова, Слово об авторе/Н. Н. Пальмов, Очерк истории калмыцкого народа за время его пребывания в пределах России, Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 1992, стр. 5 — 25, ISBN 5-7539-0195-6
Л. С. Бурчинова, Учёный, педагог, человек, Элиста, Калмыцкое книжное издательство, 1978

Темдглл

[1] Николай Николаевич Пальмов (1872—1934)

[2] Сафонов Д. В. Николай Николаевич Пальмов — историк византийского богослужения и основатель современного калмыковедения

[3] Николай Николаевич Пальмов (1872—1934)

[4] Основатель архивной службы и музейного дела Калмыкии

[5] Николай Николаевич Пальмов (1872—1934)

[6] Николай Николаевич Пальмов (1872—1934)

[7] Сафонов Д. В. Николай Николаевич Пальмов — историк византийского богослужения и основатель современного калмыковедения

[8] В свет вышло первое издание «Пальмовского Вестника»

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]