Хойрдгч дүр хүвлһән Зая-пандит

Рувики-с

Зая-пандит II Цецн Шавзун (Төвд, Хар Хот балһсн, 1664 җил — Төвд, Лхаса балһсн, 1697 җил) — Өөрд-моңһлын гелң, шаҗна болн төрин зүтклтн, Зая-пандитын хойрдгч дүр хүвлһән. гелңгин нернь медгдхш.

Намтрнь

Төвдин хотл балһсн Лхасан хаҗудк Хар Хот гидг нертә селәнд орсин тоолар 1664 җилд хүвлв. Сарин Герл кемәх оршв гидг нертә Зая-пандит Намкай-Җамцын тууҗд энүнә тускар иигҗ келгднә: 1665 җилд Зая-пандит Намкай-Җамцын шев Эрк-цорҗ шевнринь эзлҗ суусн цагт Мергн келмрч гидг нертә нег шевнь Төвдт одх болв. Тер цагт Эрк Цорҗ «хүвлһән һарсн эс һарсиг деер әәлдхҗ медҗ ир», — гиҗ илгәв[1].

Хүвлһән һарсн эс һарсиг медхин төлә Гомаң лам бичг бәрҗ, иим зәрлг болв: «Табур-тубур мод тәрсн күрәд цаһан мөр теҗәсн цөөкн малта дунд бәәшңд төрл авв». Җил давсн хөөн Мергн келмрч Зууд күрәд, бас нег бичг бәрв. Хәрүднь: «Һалзу мүриг (һолыг) һатлҗ, Хар хотын Чаңсаң-д эргн бедр!» — гиҗ Зууһин лам зәрлг болв. Мергн келмрч тенд одад, хойр ламин зәрлгәр мөн тиим һазр олад, гер дотр орхла, тенд хойр наста көвүн бәәҗ. Мергн келмрч орад суухлань, тер көвүн өвр деернь орад суув. Келмрч шимнҗ: «Хутгтын хүвлһән мөн ви?» — гиҗ сурхла, «Мөн» - гиҗ хәрүлв[1].

Өөрдин Ик күрәһин Мергн келмрч Төвдт одсн дару җилнь эс гиҗ 1666 җилин арвн негдгч сарин 10 өдрт Зая-пандитын хүвлһәниг йосндан тодлсна тускар «V Дала ламын намтрт» дурдҗ бәәнә[2]. Йир Зая-пандитын хойрдгч дүр хүвлһән Цецн Шавзун гидг нертәһәр Дала ламин хаҗуд бәәснә туск медән «V Дала ламын намтрас» икәр һарч ирнә. Үлгүрлхлә, II Зая-пандитын гелңгин санврт күртснә туск медәг Дала лам эврән намтртан темдглҗ бәәнә:

Би Хамб болн үүлин сурһлын багш болҗ, Банчн хутгтын хүвлһәнд гелңгин санвр олһв. Бас Цецен Шавзун болн Үгр тәәҗин төөн хойрт гелңгин санвр олһв[2].

Дала-лам Зая-пандптын хойрдгч дүр хүвлһәнд гелңгин санвр күртәҗ, моңһлын сәкүсиг залад үзүлв. Хойрдгч дүр хүвлһән Зая-пандитла хамдан 25 өндр цолта ламнрт гелңгин санвр күртв. Тер цагт Дала-лам шин ирсн гелңгүдт Ямандаһан авшг хәәрлв. Хойрдгч дүр хүвлһән Зая-пандит Дала Ламин хамгин сән шевнрин тоод орҗ, өөрнь бәәдг күн болад суув. Насна турш моңһл келтнрлә бат залһлда бәрҗ бәәв. Орсин тооллын 1697 җилд өөрдин Зая-пандитын хойрдгч дүр хүвлһән насан барв.

Темдглл

  1. ↑ 1 2 Раднаабадраа. Равжам Зая бандидын тууж сарны гэрэл хэмээх оршив. Латин галиг, үгийн цэс үйлдэж кирилл бичгээр хөрвүүлэн, тайлбар бичсэн Х. Бямбажав. Bibliotheca oiratica, XII боть, Улаанбаатар, 2009. 63 х.
  2. ↑ 1 2 Мянгад Эрдэмт. Равжамба Зая бандида Намхайжамц судлал. Bibliotheca oiratica, VII боть, Улаанбаатар, 2008. 226 х.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Хойрдгч_дүр_хүвлһән_Зая-пандит&oldid=305484" халхас авсн