Бодь мөрин үй
Бодь мөрин үй (төвд. ལམ་རིམ; Wylie: lam-rim) — Төвдин Бурхна шаҗна дунд түгәмл делгрсн Бурхна номин бүрн Бодь хутг олх мөрин йовдлыг тодрха цәәлһсн көтлвр. Төвдин Бурхна шаҗна түүкд Ньигма, Кагью, Гелуг [1]. бөлгүдт олн нертә ламнрин зокасн «Бодь мөрин үйин» олн зүүлин хүвлврмүд бәәнә. Зуг цуг эн текстмүдин хүвлврмүднь XI-гч зун жилд Бурхна шажна нертә багш Зу Атишан [2] бичсн «Бодхипатапрадипа» (энд. बोधिपथप्रदीप, IAST:Bodhipathapradīpa; төвд. བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ Wylie: byang chub lam gyi sgron ma; хал. Бодь мөрин зул) гидг нертә үндсн текстд немсн болн улм тәәлврлсн хүвлврмүд болна.
Түүкнь
Эндкгин келн деерк «Бодхипатапрадипа» эк бичгиг зокасн Зу Атиша Эндкгәс Төвдүр ирхләнь, түүнәс судр болн түүнә тәәлврин илркә зөрүһәс һарчах буру үзлиг әрһлҗ, бүрн болн олнд амр-килвр медгдх номин суруһлиг төвдчүд эрҗ бәәв.
Эн күслиг үндслҗ, Атиша төвдин улст «Лам-Рим» эс гиҗ «Бодь мөрин үй» гиҗ алдршсн кевәр номиг заадг болв. Үүнә төлә Атиша Эндкгин Викрамашила сүмин ик пандитнр цуһар тәксн бәәҗ. Зу Атишаһас үндслҗ, хөөннь Төвдт Кадам гидг нертә йосн тогтҗ делгрв.
Төвдин алдрта йоһачари, Миларепан шев Гампопа (1079 - 1153) гидг Кадам бөлгин лам эврәннь шевнртән эн номиг үй-үйәр бүтәҗ, Бодь хутгт күрх йосар зааҗ бәәсн мөн. Түүнә Бодь мөрин үйин тәәлвриг хальмг келәр «Тоньлхин эрднь чимг» (Драгоценное украшение освобождения) гиҗ нерлдг болад, өдгә күртл Төвдин Кагью бөлгин олн усрхмулд олн янзар судлҗ бәәнә.
Төвдин Ньигма бөлгин Бодь мөрин үйин туск номнь «Бүкнд Сән ламин амн үг» (Слова моего всеблагого учителя) болҗ, Сакья бөлгин Бодь мөрин үйин туск һол номнь — «Номд орх үүдн» (Дверь, ведущая в Учение) болна. Бас талдан әдл утх-чинртә номмуд бәәнә[3].
Зу Атишан үүскн бәәһүлсн Кадам бөлгиг түгән делгрүлҗәх Гелуг бөлгин үндслгч Зоңкава (1357 - 1419) Бодь мөрин үйин тускар эврә һәәхмшгтә үүдәврмүдән түүрвҗ. Эннь: «Ик Бодь мөрин үй» (Ламрим Ченмо), «Дунд Бодь мөрин үй» (Ламрим Дрингва), «Бодь мөрин үйин товч хурасн» (Ламрим дордуй). Цуг эн үүдәврмүд бурхна номин бүтәлчд Бодь хутг олх мөриг үй-үйәр тәәлн цәәлһәд өгнә[4].
Гүн ухань
Бодь мөрин үйнь бурхна шаҗна бүтәлчнриг номин зөрлһин онцлгас хамарад, һурвн төрлктнд әңглҗ бәәдг.
Эн әңгллд зөрлһнь эн насндан сән-сәәхн бәәхин төлә күсх төрлктниг эс тоомсрлна. Тиим төрлктнә хамгин баһ шаардлһнь хөөт төрлдән сән орнд төрхСүнслэг бясалгалд тавигдах наад захын шаардлагыг тухайн хүний таатай төрөлтийг бий болгох хүслийн түвшинд далд байдлаар тогтоодог.
Зу Атиша «Бодь мөрин зул» гидг үүдәвртән (2-гч шүлгт) Ик күлгнә үзләр төрлктнә һурвн зүүлиг йилһх шаардлһта гиҗ бичҗ.
- Дорд төрлктн;
- Дундд төрлктн;
- Деед төрлктн.
Дорд төрлктн орчлңин дотрас амулң-җирһл хәәдг; Тедн хөөтин наснд (үхлин дару) сана зовдг.
Дундд төрлктн саңсрин җирһлңгиг тевчҗ, эврә амулң хәәдг. Тед Баһ күгнә йосар пратьекабудда болн шравакабудда болҗ, орчлңгас һархар чиң зөрг һарһсн бәәнә.
Деед төрлктн хамг әмтиг зовлңгас гетлгхин төлә Бодьд зөргдҗ бәәнә. Эн болхла, Их күлгнә йосар Сәәтр Дууссн Бурхна мөр болна.
Ном-зү
Бодь мөрин үйин һол номмуд
Кадам Гэлуг хойрин (18 һол номнь)
Кадам үндсллиг үрглҗлүлҗ бәәх Гелуг бөлгин йоснд «Бодь мөрин үйин» туск дарани арвн нәәмн һол ном бәәнә.[5][6][7][8][9][10]:
Основные ламримы
- Атиша. Светоч на пути к Пробуждению = Bodhipathapradīpa // Чже Цонкапа Большое руководство к этапам пути Пробуждения / Перевод А. Кугявичюса, под ред. А. А. Терентьева. — Шаблон:Спб.: Нартанг, 1995. — Т. 2. — С. 133—146.
- Чжэ Цонкапа. Большое руководство к этапам Пути Пробуждения = lam rim chen mo / Перевод А. Кугявичюса, под ред. А. А. Терентьева. — 3-е. — Шаблон:Спб.: Нартанг, 2010. — Т. 1-2. — 2384 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-901941-21-8.
- Lama Tsongkhapa. Middle Length Lam-Rim with Trijang Rinpoche’s Additional Outlines = lam rim ‘bring po (англ.) (PDF) (недоступная ссылка — история). Jangchup Lamrim teachings by H. H. the 14th Dalai-Lama of Tibet. Jangchup Lamrim Teaching Organizing Committee (Така сар 2012). — Unpublished DRAFT translation (May 2012) by FPMT, Inc. Translated by Philip Quarcoo. Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
- Чже Цонкапа. Краткие основы практики постепенного Пути Пробуждения = lam rim bsdus don / lam rim nyams mgur // Чже Цонкапа Большое руководство к этапам пути Пробуждения / Перевод А. Кугявичюса, под ред. А. А. Терентьева. — Шаблон:Спб.: Нартанг, 1995. — Т. 2. — С. 166—175.
- Далай-лама III Сонам Гьяцо. Ламрим Сершунма. Сущность практики Ламрим Дже Цзонхавы = lam rim gser zhun ma / Перевод, ред. Б. Очирова. — Улан-Удэ, 1998. — 52 с. — 750 экз.
- Pan.chen bLo.bzang Chos.kyi rGyal.mtshan. Простой путь – Этапы пути к Пробуждению = lam rim bde lam.
- rGyal.mchog sKu.phreng lNga.pa Chen.po Ngag.dbang bLo.bzang rGya.mtsho. Священные слова Манджушри – Этапы пути к Пробуждению = lam rim ‘jam dpal zhal lung.
- Pan.chen bLo.bzang Ye.shes. Быстрый путь – Этапы пути к Просветлению = lam rim myur lam.
- Dwags.po sGom.chen Ngag.dbang Grags.pa. Сущность красноречия – Этапы пути к Пробуждению = lam rim legs gsung nying khu.
- Пабонка Ринпоче. Освобождение в наших руках: краткие наставления об этапах Пути к Просветлению = lam rim rnam grol lag bcangs / Перевод на нем. Клаудии Велнитц, перевод на рус. И. С. Урбанаевой. — 1-е. — Новосибирск - Улан-Удэ: Ганден, 2003. — Т. 1. — 350 с.
Остальные трактаты
- Чже Цонкапа. Три Основы Пути = lam gtso rnam gsum // Буддизм России : журнал / Перевод М. Н. Кожевниковой. — Шаблон:Спб.: Нартанг, 1999. — № 31. — С. 26—27.
- Чже Цонкапа. Основы всех благих качеств = yon tan gzhir gyur ma / Перевод И. С. Урбанаевой. Архивная копия от 26 Туула сарин 2013 на Wayback Machine
- Bhikshu Tsong Khapa Lo Sang Drag pay pal. Destiny Fulfilled. Tsong Khapa's Education As A Song of Realization (англ.) = rtogs brjod mdun legs ma // Robert A.F. Thurman Life and Teachings of Tsong Khapa / Пер. Alex Berzin, Sherpa Tulku and Glen Mullin. — Library of Tibetan Works & Archives, 1982. — P. 40—46. Архивировано 18 Ноха сарин 2012 года.
- kong po bla ma ye shes brtson ‘grus. Essence of Nectar = lam rim bdud rtsi snying po / Пер. Geshe Lobsang Tharchin, при участии Benjamin-а и Deborah Alterman. — 2-е, испр., илл. — Paljor Publications, 2002. — 106 с. — ISBN 8185102023, 9788185102023.
- rje dge ‘dun ‘jam dbyangs. Южная линия − Этапы пути к Пробуждению = lho rgyud lam rim.
- a mdo bla ma dge ‘dun bstan ‘dzin rgya mtsho. Трактат Жамара Пандиты по этапам пути к Пробуждению = zhwa dmar lam rim.
- a mdo bla ma dge ‘dun bstan ‘dzin rgya mtsho. Трактат Жамара Пандиты по випашьяне = a mdo bla ma dge ‘dun bstan ‘dzin rgya mtsho.
- Trijang Rinpoche. Middle Length Lam-Rim with Trijang Rinpoche’s Additional Outlines = lam rim ‘bring po’i sa bcad (англ.) (PDF) (недоступная ссылка — история). Jangchup Lamrim teachings by H. H. the 14th Dalai-Lama of Tibet. Jangchup Lamrim Teaching Organizing Committee (Така сар 2012). — Unpublished DRAFT translation (May 2012) by FPMT, Inc. Translated by Philip Quarcoo. Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
Кагью
- Дже Гампопа. Драгоценное Украшение освобождения = dam chos yid bzhin nor bu rin po che'i rgyan / Перевод Б. Р. Ерохина, ред. Б. И. Загумённова. — 2-е. — Шаблон:Спб.: Карма Йеше Палдрон, 2005. — XXXII с. + 304 с. — ISBN 5-94121-005-1.
- Phagmodrupa. Engaging by Stages in the Teachings of the Buddha / Пер. Terence Barrett, Werner Bruns. — Munich: Otter Verlag, 2008. — Т. 1-2. — 229 с. — ISBN 3933529212, 9783933529213.
Ньингма
- Минлинг Тэрчен Гюрмэд Дорджи. Драгоценная лестница. Ламрим школы нингма* / Пер с тиб. Tsepak Rigzin, пер. с англ. Фарида Маликова. — 2-е. — Шаблон:Спб.: Ясный Свет, 2003. — 250 с. — ISBN 5-87761-017-1, 81-85102-76-7.
- Патрул Ринпоче. Слова моего всеблагого учителя = kun bzang bla ma'i zhal lung / Пер. с тиб., ред. Сонам Т. Кази. Пер. с англ. Ф. Маликова, ред. Т. Науменко, А. Кулик. — Шаблон:Спб.: Уддияна, 2004. — 536 с. — (Классика буддизма). — 1000 экз. — ISBN 5-94121-024-8. Архивная копия от 9 Бар сарин 2012 на Wayback Machine
- Jigme Lingpa. Treasury of Precious Qualities = yon tan mdzod / Пер. Padmakara Translation Group. — 2-е, илл., испр.. — Boston: Shambhala Publications, 2010. — Т. 1. — 576 с. — ISBN 1590307119, 9781590307113.
Сакья
- Соднам-Цзэмо. Дверь, ведущая в учение = chos la 'jug pa'i sgo / Перевод с тибетского, послесловие и комментарий Р.Н.Крапивиной. Ответственный редактор Л.Н.Меньшиков. — Шаблон:Спб., 1994. — 224 с..
Джонанг
- Таранатха. Источник амриты. Ступени наставлений для людей трех типов, вступающих на путь учения Будды / Пер. с тиб. Вилла Бейкер (Лама Палмо), пер. с англ. Вагид Рагимов, ред. Павел Батюк. — Москва: Центр "Джонангпа", 2010. Архивная копия от 9 Ноха сарин 2012 на Wayback Machine
Современные книги Ламрим и комментарии к ним
- Practicing the Path: A Commentary on the Lamrim Chenmo, Yangsi Rinpoche, Wisdom Publications, ISBN 0-86171-346-X
- Steps on the Path to Enlightenment, Volume 1: A Commentary on the Lamrim Chenmo, The Foundational Practices, by Geshe Lhundub Sopa, Wisdom Publications, ISBN 0-86171-303-6
- Steps on the Path to Enlightenment, Vol.2: Karma : A Commentary on the Lamrim Chenmo by Geshe Lhundub Sopa, Wisdom Publications, ISBN 0-86171-481-4
- Illuminating the Path to Enlightenment, TDL Publications, ISBN 0-9623421-6-5
- Joyful Path of Good Fortune: The Complete Buddhist Path to Enlightenment, Tharpa Publications (2nd. ed., 1995) ISBN 978-0-948006-46-3
- The New Meditation Handbook: Meditations to Make Our Life Happy and Meaningful, Tharpa Publications (2003) ISBN 978-0-9817277-1-4
- Path to Enlightenment in Tibetan Buddhism, Geshe Acharya Thubten Loden, Tushita Publications, ISBN 0-646-16500-3
- Meditations on the Path to Enlightenment, Geshe Acharya Thubten Loden, Tushita Publications, ISBN 0-646-27043-5
- Essence of the Path to Enlightenment, Geshe Acharya Thubten Loden, Tushita Publications, ISBN 0-646-34241-X
- How to Meditate, Kathleen McDonald, ISBN 0-86171-341-9
- Еше-Лодой Ринпоче. Краткое объяснение сущности Ламрима / Пер. с тиб. Жаргал Урабханов. — Спб. — Улан-Удэ: Нартанг — Нютаг, 2002. — 320 с. — 1000 экз. — ISBN 5-901941-03-9.
Немҗ үзтн
Холвас
- HH the Dalai Lama's Illuminating the Path to Enlightenment
- Lamrim Outline pdf
- Transcripts
- "Kadampa Buddhism and Lamrim"
- Lamrim Mindmap
- LamRim Radio
- LamRim TV
- LamRim Mongolia
Холвас
- ↑ Сакья бөлгт эдү мет Ламдре гидг нертә номин зүүл бәәнә.
- ↑ Lamrim: the Gradual Path to Enlightenment. Дата обращения: 24 Мөрн сарин 2011. Архивировано 13 Хөн сарин 2020 года.
- ↑ Корнеев Г.Б., О буддийских сочинениях класса «Ламрим»
- ↑ Стихотворное предисловие к Среднему Ламриму Цонкапы: Тибетский оригинал и ойратский перевод
- ↑ The Eighteen Jangchup Lamrim Commentaries (англ.). Jangchup Lamrim teachings by H. H. the 14th Dalai-Lama of Tibet. Jangchup Lamrim Teaching Organizing Committee. Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
- ↑ Далай-лама дарует учения по восемнадцати коренным текстам и комментариям традиции Ламрим в монастырях Дрепунг и Ганден (рус.). Фонд «Сохраним Тибет» (29 Хөн сарин 2012). Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
- ↑ Geshe Michael Roach. A Gift of Liberation. Course Two: Why Are We Alive? Class Four: Sweetening Our Motivations (англ.) (PDF) (недоступная ссылка — история). The Knowledge Base. Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
- ↑ Bstan-ʼdzin-rgya-mtsho (Dalai Lama XIV), Glenn H. Mullin, Tsepak Rigzin, Lobzang Dawa. Translator's Introduction // The Path to Enlightenment / Glenn H. Mullin. — 2-е изд. — Ithaca, New York: Snow Lion Publications, 1995. — P. 18-19. — 237 p. — ISBN 1559390328, 9781559390323.
- ↑ Александр Берзин. Сравнение ламрима Дхармы-лайт с ламримом истинной Дхармы (рус.). Study Buddhism. Berzin Archives e.V. Дата обращения: 20 Мөчн сарин 2016. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.
- ↑ The Lamrim, the Stages of the Path to Enlightenment (англ.). Institut Ganden Ling & Institut Guépèle. Дата обращения: 17 Ноха сарин 2012. Архивировано 17 Ноха сарин 2012 года.