Манҗин Нимгр

Манҗин Нимгр
Манҗин Нимгр
Һарсн җил-өдр	1905
Төрсн һазр	Хар Һазра район, Хальмг Автономн Советск Социалистическ Республик, СССР[d];
Нас барсн җил-өдр	1936
Нас барсн һазр	Ялта[d], СССР[d];
Орн-нутг	Орс хаата улс[d]; СССР[d];
Мергҗлнь	поэт, писатель

Манҗин Нимгр (орс. Нимгир Манджиевич Манджиев, 1905 җил, Цекртә хотн, Улан Холын улс (өдгә цагт Хальмг Таңһчин Хар Һазрин район), Астрахань муҗ, Оросин хаата улс, 1936 җилин март сар, Ялта, СССР)) — Хальмг бичәч, шүлгч, җүҗгин зокалч. Харти Кануков бол Антон Амур-Сананла хамдан өдгә цагин хальмг урн зокалыг үндслгчдин негн гиҗ үздг.

Намтрнь

Хальмг бичәч Манҗин Нимгр 1905 җилд угатя күүнә гер-бүлд төрҗ һарв. Октябрин хүвсхләс өмн Нимгр Улан-Хол улсин баһ сурһулиг төгсәд авв. Эцкән алдсна хөөн Нимгр хөөч, заһсч болад, заргдад көдлҗ йовҗ. 1920 җилд мөртә отрядт орҗ, цергин сурһуль төгсәв. 1921 җиләс авн Астрахань балһсна намин сурһульд хойр җил сурч, негн зерг Астрахань муҗин һазрин һардачнрин һазрт агрономчин курст сурад бәәв. 1923 җилд Манҗин Нимгр Ленинградын Көдә аҗ-ахун деед сурһулин көдләчнрин тиңкмд орҗ, эрүл-мендин учрар сурһулян оркхас оңдан арһ уга болв. 1925 җилин май сард бичәч Әрәсән коммунист баһчудын холвана Астрахань муҗийн хораһин гешүн болҗ суңһгдв. Үүнлә хамдан Манҗин Нимгр Хальмгин «Таңһчин зәңг» өдрин соньна редакцд цуглрсн утх-зокалын дуңһран көдлмшт орлцҗ эклв. Эн дуңһрад орлцачнр Сусён Аксён болн Сән-Белгин Хаср дарунь Хальмг Пролетар бичәчнрин холвана түрүңк гешүдин тоод орв. 1927 җилин октябрь сард Манҗин Нимгр «Красная степь» өдрин соньн болн түүнә хавсрлт «Таңһчин зәңг»-ин йирңкә редакторын орлгч болҗ орв. 1930 җилд Улан профессормудын деед сурһулин Саратовин салврт орҗ, ниигм эдин засгин шинҗлх ухана мергҗл авч, негн зерг В. И. Ленинә нертә Дорд Волган коммунист ик сурһулин Хальмгин тиңкмин эрклгч болҗ орв.

1934 җилин октябрь сарла Манҗин Нимгр «Мана Келн» сеткүлин эрклгч, мөн тер җилин ноябрь сард Сойлын судлһана күрәлңгин закрл болҗ тәвгдв.

1935 җилин экәр бичәчин улс төрин хавчлһ эклв. 1935 җилин апрель сарин 17-нд «Ленинский путь» гидг нертә өдрин соньнд Манҗин Нимгр «Ядуһин селвгч Улан Манҗ» гидг келвр бурушасн нерән нуусн седкүлчин «Матьхр толь» ниитлл барлгдв. 1935 җилд болсн Хальмгин бичәчнрин түрүңк ик хург деер Манҗин Нимгрин бүтәлиг бурушаҗ:

«Түүнә урн бүтәлин улс төрин хамгин ик алдань — өдгә цагин тодрха тогтлцанд үндстн үзлин алда бий болсн; эннь эврә урн бүтәлән ода бәәһә ниигмин тогтлцанас салһсн йовдл болна. Манҗин Нимгрин аль чигн бүтәлд пролетариатын дараңһулл, мана намин һардлһна үүргиг тусхдг уга»^[3].

1936 җилин зунын цагт бичәч Манҗин Нимгр Хармд бийән эмнҗ одад, Ялта балһснд насан барҗ.

Урн бүтәлмүднь

Бичәч Манҗин Нимгр нурһлҗ хальмг келәр бичдг бәәҗ.

1927 җилд Отхна Эрнҗәнлә хамтрад «Мууһин сүл, сәәни түрүн» («Конец плохого — начало хорошего»), «Өмн hарсан чикнәс — хөөт урhсн өвр үлдг» («Позже появившиеся рога длиннее раньше выросших ушей») олн әңгтә җүҗгүдиг барлв.

1928 җилд «Мана келн» седкүлд Манҗин Нимгр «Дорҗин Улан» җүҗгиг һарһв.

1929 җилд бичәч «Һашута Үнн» келврмүдин цуглулһиг барлҗ һарһв.

1930 җилд «Тавн салата одн» поэман һарһв.

1933 җилд Сталинградт «Уршгта Улан Манҗ» гидг шог зокалнь хальмг келәр, 1934 җилд «Хальмгин урн зокалын хураңһу»-д орс келәр орчулгдҗ һарв.

1936 җилд негдлин аҗ-ахуһинн туск «Колхозин туск келврмүд» гидг дегтр һарч.

Сурвлҗс

Джимгиров М. Э. Писатели Советской Калмыкии. Биобиблиографический справочник. — Элиста, 1966. — стр. 134—138
Церенов В. З. Нимгир Манджиев: Творческая биография. — Элиста, 2005. — ISBN 5-94587-061-7

Холвас

Манджиев Нимгир Манджиевич — статья из Большой советской энциклопедии.

Темдглл

Хальмгин пролетарийин бичәчнрин Холва (орс. Калмыцкая Ассоциация пролетарских писателей) — 1927-гч җилд тогтагдад, 1932-гч җил күртл бәәсн хальмгин бичәчнрин ниицән. 1928-гч җил күртл эн Цугәрәсән пролетарийин бичәчнрин Холвад орҗ бәәсмн, 1928 җиләс авн — ВОАПП-д.

↑ ¹ ² Nimgr Manžin // NUKAT — 2002.
↑ ¹ ² Манджиев Нимгир Манджиевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ "О калмыцкой художественной литературе. Материалы к докладу Мацакова И. на I областном съезде Союза советских писателей Калмыкии, Элиста, 1935, стр. 11. Цитата согласно В. Церенов, Нимгир Манджиев: Творческая биография, стр. 31

[_5548aa1280bb2326-1] ¹ ² Nimgr Manžin // NUKAT — 2002.

[_ae7671b868731c0f-2] ¹ ² Манджиев Нимгир Манджиевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[3] "О калмыцкой художественной литературе. Материалы к докладу Мацакова И. на I областном съезде Союза советских писателей Калмыкии, Элиста, 1935, стр. 11. Цитата согласно В. Церенов, Нимгир Манджиев: Творческая биография, стр. 31

[1]

[2]

[3]