Медлһин өдр

Рувики-с
Медлһин өдр
1 сентября - День знаний !.JPG
Җил-өдр Сентябрь сарин 1
Йослл дүрмтә хувцн
цецгин багла
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Медлһин өдр (тод. ᡏᡄᡑᡄᠯᡎᡄ ᡕᡅᠨ ᡈᡑᡈᠷ, орс. День знаний) — улсин байрин өдр, кичәлин җилин эклц. ЗХУ-ин Деед Зөвллин Тергүлгчнрин 1984-гч җилин июль сарин 15-а 373-11 тоот «Сентябрь сарин 1-иг Медлһин өдр гидг үндснә байр болһн зарлхин туск» зәрлгәр 1984-гч җиләс авн темдглҗ эклсмн[1]. Зөвллтин дарук зәрм улс-орнмудт, йилңһуя Әрәсә, Украин[2], Цаһан Орс[3] улст эн өдр алвн йосна өдр болдмн. Көдлмшин өдр болдг юмн. Кемрҗән сентябрь сарин 1 нарн өдрт таархла, байрин хургиг сентябрь сарин 2-т йовулгдна. Эннь зөвкн өндр җил мигмр өдрәс эклхлә эс гиҗ йирдин җил сарң өдрәс эклхлә, учрна.

Сентябрь сарин 1 болхла, Әрәсән сурһульчнр, оютнр, болн багшнрин икңкд сурһулин шин җилин эклц болна.

Тогтсн улмҗлл йосар эн өдрт дунд сурһульмудт йосллын хурл, әңгин цаг, медлһ, амр-амулң, аюл уга бәәдл, зөрг гих мет седвтә кичәлмүдиг йовулна.

Түүк

Багшт зөрүлсн яңһг болн җимснә идҗ болх багла, 2021-гч җил, сентябрь сарин 1

Түүкәс үзхлә, Әрәсән болвсрлын бәәһүллһмүд кичәлин җилән эрк биш сентябрь сарин 1-д эклүлдг уга бәәсмн. Җишә авад келхлә, Петр I-ин үйд зәрм сурһульмудт болвсрлын көдлмш август сарин сүүләр, сентябрь сарин дунд эс гиҗ октябрь сард эклдг бәәсмн. Селәнә бичг-үзгин сурһульмуд көдлмшән декабрь сарин 1-д[4] эклүлдг бәәснҗ. В.И.Даль «Орс ард түмнә иткл-үнмшл, мухр сүзг болн өрәсхл үзлин тускар» гидг өгүллин «Шинҗ-темдгүд» бөлгт темдглсәр, Баһ Орст Наумиг дурсх эн өдрт күмс күүкдүдән «тедн үлү оюн-уха эзлх» гиҗ иткҗ сурһульд йовулдг бәәсмн[5].

ЗХУ-т чигн 1930-гч җилмүдин дунд үй күртл кичәлин җил эклх тодрха өдр бәәсн уга. ЗХУ-ин Ардын Комиссармудын Зөвллин 1930-гч җилин август сарин 14-гч өдрин тогталар зөвкн «8-10 наста бүк күүкд намрин ульрлд сурһульд күлән авгдх йоста» гиҗ заасн бәәҗ[4].

Делкән негдгч дән эклснә дарунь баһ наста социалистнр җил болһн Олн улсин баһчудын өдриг тогтаҗ, бүк улс-орна сурһульмудт дәәнә эсрг үүл-аҗллһ, эңк-амулңгин кичәлмүдиг зокан бәәһүлх саначлһ һарһсмн. Баһчудын Коминтернә саначлһар Олн улсин баһчудын өдрнь 1932-гч җиләс авн сентябрь сарин 1 болҗ. 1935-гч җилин сентябрь сарин 3-д Ардын Комиссармудын Зөвлл, Большевикүдин Бүк Холвана Коммунист Намин Төв Хораһин тогталар ЗХУ-ин бүк сурһульмудыг сентябрь сарин 1-д кичәлмүд эклүлдг болһв. Төгсклнь йилһәтә бәәсмн: түрүн һурвн әңгд - июнь сарин 1, 4-7-гч әңгд - июнь сарин 10, 8-10-гч әңгд - июнь сарин 20[6][4]. 1939-гч җилин сентябрь сарин 1-д нацист Герман Делкән хойрдгч дәәниг эклүлсн учрас эн өдрин дәәнә эсрг ач холвгдл улм бүр немгдв.

Алвн йосар «Медлһин өдриг» ЗХУ-ин Деед Зөвллин Тергүлгчнрин 1984-гч җилин июнь сарин 15-гч өдрин 373-11 тоот зәрлгәр бәәһүлҗ[1].

Улмҗлл

Сентябрь сарин 1-д сурһульчнр болн эк-эцкнр багшнртан цецг өргҗ, кичәлин җил эклснд байр күргнә.

Төрин деед алвн тушалтнр багшнр болн сурһульчнрт Медлһин өдрин байр күргдг улмҗллта. Олн зүүлин болвсрлын бәәһүллһмүдт райодын, балһсдын болн улсин һардачнр гиичлҗ ирдмн[7].

1984-гч җил күртл сентябрь сарин 1-д йосллын хурл болҗ, дарунь Эңк-амулңгин кичәл[7], дарунь хуварлт дахҗ наадк кичәлмүд йовгддг бәәсн болад, эннь бүтн кичәлин өдр (5-6 кичәлтә) бәәв. 1984-гч җиләс авн сентябрь сарин 1-д сурһульмудт кичәл болхш, зөвкн негдгч әңгин сурһульчнрт ончта оньг хандулдг йосллын хурл (сурһульчнр әңг-әңгәрн хувагдҗ зогсна) болн нань чигн байрин арһ-кемҗәнмүдиг зокан бәәһүлдг. 2017-гч җилин сентябрь сарин 1-әс авн Медлһин өдр «Иргчд зөрдг Әрәсә» гидг неелттә кичәләр эклдмн[8].

Дунд мергҗлин болн деед болвсрлын бәәһүллһмүдт йириндән йосллын хурл йовулдго (1-гч курсин оютнр алвн йосна хургт ордмн, хәрн наадк курсмудын оютнр кичәлмүдтән ордмн)[9][10].

  • Әрәсән йирңкәлгч Владимир Путин Медлһин өдрт Курган балһсна 7-гч тойгта дунд сурһульд, 2013 год

    Әрәсән йирңкәлгч Владимир Путин Медлһин өдрт Курган балһсна 7-гч тойгта дунд сурһульд, 2013 год

  • Донецкин дунд сурһульд болсн йосллын хурл, 2013-гч җилин сентябрь сарин 1

    Донецкин дунд сурһульд болсн йосллын хурл, 2013-гч җилин сентябрь сарин 1

  • 2013. Донецк 334.jpg

    Хоңх — Медлһин өдрин темдг

  • Моску балһсна Суворовин цергин сурһулин Медлһин өдр

    Моску балһсна Суворовин цергин сурһулин Медлһин өдр

2014-гч җилд Моску балһсна сурһульмудын негнд «Вера» саңгин туслмҗтаһар «Цецгин ормд күүкдүд» гисн акциг йовулсмн: Медлһин өдрт сурһульчнр болн эк-эцкнрнь багшнрт үнтә багла хулдҗ авсн уга болад, хадһлсн мөңгән күнд өвчтә болн өнчн күүкдүдт туслхд өгцхәв. Җил болһн ОХУ-ин шин болвсрлын бәәһүллһмүд эн үүл-аҗллһнд негдҗ ордмн[11][12].

ЗХУ-ин 1986-гч җилин Медлһин өдрт зөрүлсн урлгин темдгллтә дугту

Медлһин өдр - урн бүтәлд

ЗХУ-т Медлһин өдрт зөрүлҗ поштын марк һарһсн уга болвчн, эн байрин өдрт зөрүлсн урн сәәхнә темдгллтә дугтуг олн дәкҗ һарһсн бәәҗ.

Ном болн медлһин өдр, Литваһин пошт, 2015

Медлһин өдрт зөрүлсн поштын маркиг Литва улс 2015-гч җилд һарһсмн. Тодрха келхлә, эннь Литва улст сентябрь сарин 1-д темдглдг «Ном болн медлһин өдрт» (лит. Mokslo ir žinių diena) зөрүлгдсн бәәв.

Темдглл

  1. ↑ 1 2 Указ Президиума Верховного Совета СССР от 15.06.1984 N 373-XI «Об объявлении 1 сентября всенародным праздником — Днём знаний» — текст документа на сайте КонсультантПлюс
  2. ↑ В Украине сегодня отмечают День знаний (рус.). NEWSru.ua (1 Һаха сарин 2014). Дата обращения: 1 Һаха сарин 2014. Архивировано 3 Һаха сарин 2014 года.
  3. ↑ В Беларуси празднуют государственный праздник — День знаний (рус.). Гродненский государственный медицинский университет (1 Һаха сарин 2014). Дата обращения: 1 Һаха сарин 2014. Архивировано из оригинала 3 Һаха сарин 2014 года.
  4. ↑ 1 2 3 День знаний в России: история праздника
  5. ↑ Полное собрание сочинений Владимира Даля (Казака Луганского). — СПб., М.: Издание товарищества М. О. Вольф, 1898. — Т. 10. — С. 385.
  6. ↑ Об организации учебной работы и внутреннем распорядке в начальной, неполной средней и средней школе. Постановление Совета Народных Комиссаров СССР и Центрального Комитета ВКП(б) // Под знаменем Ленина : газета. — Первоуральск, 1935. — 9 сентября (№ 204 (1160)). — С. 2.
  7. ↑ 1 2 Анастасия Анушевская. Откуда пошла традиция праздновать День знаний 1 сентября? (рус.). Аргументы и факты (1 Һаха сарин 2014). Дата обращения: 1 Һаха сарин 2014. Архивировано 1 Һаха сарин 2014 года.
  8. ↑ Россия, устремленная в будущее
  9. ↑ Первое сентября в колледже/университете: как проходит, что лучше надеть и взять с собой
  10. ↑ Недолгожданное 1 сентября
  11. ↑ Дети вместо цветов — Благотворительный фонд помощи хосписам «Вера». Дата обращения: 1 Һаха сарин 2017. Архивировано 28 Хөн сарин 2019 года.
  12. ↑ Воспитанники Екатеринбургского СВУ впервые приняли участие в акции «Дети вместо цветов» : Министерство обороны Российской Федерации. Дата обращения: 1 Һаха сарин 2017. Архивировано 1 Һаха сарин 2017 года.
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Медлһин_өдр&oldid=307274" халхас авсн