Туурһ (ишкә герин)

Туурһ (орс. Средние войлочные кошмы калмыцкой юрты) — нүүдлч сойлта улсин ишкә герин ораг уньна өрәләс иргвчин хаһс күртл бүтәҗ авдг дөрвн ишкә. Хальмгудын ишкә герин бүтцин һадрлад бүркх 12 ишкәһин негнь болна.

Тодрхаллт

Туурһнь гидм болхла, термин кемҗәтә әдл болад, термиг бүркҗ дарулсн ишкәг келдг. Туурһ — ишкә герин дундк дөрвн ик ишкә болна. Туурһин дорд талнь деерк таласнь өргн, хаҗудк талынь дотран хәәчлҗ авдг. Эн ишкән һурвн ирмгиг дорк талынь эс тоолхла, ноосн сүлҗмл эс гиҗ цемгәр ясад уйҗ, ирмглә зергцүлҗ, һазаһаснь зег гидг тасмар уяд авна. Хошлң гидг нертә ноосн деесәр туурһин деерк талын хойр булңд торһдг. Ишкә герин уньна өрәлинь эклҗ бүркәд, дорагшан дөрвн туурһар бүркҗ, туурһин дорк үзүрнь иргвчин деерк кесгиг бичкәр бүркҗ авдг. Шинҗәңгин өөрдин ишкә герин туурһиг эврә йосар кеҗ бәәдг. Тенд җөөлн цаһан ишкәг ут дөрвлҗн ут дөрвлҗн келвртә ишкҗ цеглн уяд, деернь әдл зәәтә дөрвн бүч хадҗ бәәдг.

Торһдгнь

Ишкә гер модар кесн болад, деерәснь күнд ишкәһәр кесн иргвч, туурһ, өрк тәвв чигн, хольврад ундг биш, өркән бардг уга бәәсн бәәҗ. Учрнь юундв гихлә, эннь герин бүтц болһнь, үй болһнь хоорндан бат уята болад бәәсн бәәҗ. Энүнә тускар нертә хальмг шүлгч болн бичәч Эрнҗәнә Константин «Цецн булг» гидг дегтртән иигҗ бичҗ бәәнә:

Харачиг уньдар өргәд, термин толһаст уньна салдрһ өлгхлә, харач, дөрвн туурһ, хойр деевр кедү чиңгә күнд болв чигн, дорагшан хольврҗ унхш. Тер юңгад гихлә, терм һазр деер зогсчана, термин толһаст уньдын салдрһс өлгәтә.

Тиигәд, дорас уньдын күрәһәр болн термин толһад өлгсн уньна бөксин салдрһс, деерәснь хошлң батрулсн туурһ ундг чигн уга, дорагшан хальтрҗ герин бүркүлиг оңһрхалҗ чигн оддг уга бәәсн санҗ.

Темдглл