Мигзм
Мигзм (төвд. དམིགས་བརྩེ་མ; Wylie dmigs-brtse-ma; тод бичг: migzema) — Зоңкава гегәнд зөрүлсн Шар шаҗнд хамгин түгәмл делгрсн Эзн Зоңкавин зальврл.
«Мигзм» зокасна түүкнь
Эзн Зоңкава (1357–1419) Төвдин Цечен гидг һазрин Ньяпон Кунга Пел гидг номин сүмд зочлҗ бәәхдән Саҗа багш Рендавата харһҗ, түүг хоҗмдан эврә үндсн багш гиҗ үздг болв. Эзн Зоңкава Рендаваһин күндллд зөрүлҗ, дөрвн мөртә шүлг бичәд зокаҗ йовулв. Тер шүлгиг үзәд, Рендава эк хүвлврт эврә нериг Зоңкавин нерәр сольҗ, хәрү шевнртән йовулв. Тиигҗ «дөрвн мөртә Мигзм» гидг ном һарсн болдг.
Зальвлрын нернь эн зальврлын хамгин алдрта хүвлврин экн үгәс (དམིགས་མེད་བརྩེ་) һарлта болн өөрлцәһәр орчулхла, «Седкш уга энрлин эк» гиҗ орчулҗ болна.
Керглдгнь
«Мигзм» гидг нертә зальврлнь Нүдәр Үзгч бурхна тәрнь «Ом мани падме хум» болн «Иткл йовулх, седкл үүскх» хойрла Шар шаҗна номиг дахад йовҗах улсин дунд хамгин түгәмл бүтәлмүдин һол нег юмн болна[1]. Үүг III-гч Богд гегән моңһл лам болһнд эрк биш умшх йоста гиҗ зәрлг болсн [2].
«Мигзм» гидг нертә зальврлын дөрвн хүвлвр бәәдг: йисн мөртә, зурһан мөртә, тавн мөртә, дөрвн мөртә. Сүүлин һурвн хүвлврт бүтн экин сүүлин дөрвн мөриг «Лобсаң Дагвин өлмәд зальврму» (төвд: བློ་བཟང་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།) гисн мөрәр сольгдна, бас бодьсадванрин туск мөрин то әдл биш бәәдг.
Мигзм гидг зальврлнь бий даасн болн Зокавин дүртп холвата одан нәрн төвгтә тәрнин бүтәл-үүлдврин нег кесг болҗ өргн керглгддг; үлгүрнь: Лама чодпа (Ламин тәкл), Гаден лхагьяма (Төгс Байсхлнтын зун теңгр) гих мет бүтәлмүдт тарсшго нег кесг болҗ ордг. Пабоңка Ринпочин келсәр эн зальврлнь күүг лууһин хорас, хор өггчин ад-тодхрин нөләһәс ирвәҗ, зедкр беркшлиг әрлһҗ, цуг төрлин бузр цуврлыг әрлһдг ном болна[3].
| Хальмг орчуллһнь | Төвд эк бичг[4] |
|---|---|
| Хамг сиддин һарх орн — Чадгчин эрктә Очр Дара, Седкш уга энрлин ик саң — Нүдәр Үзгч, Кир уга әәлдхин эрктә — Манҗушри, Шулмсин ээмнл даргч — Нууцин эзн, Цастын мергдин оран чимг — Лобсаң Дагба! Һурвн иткл бүгдиг хурасн — Лам бурхнд Һурвн үүдәр бишрх үүднәс зальрму Би бусдыг болвсрн гетлгхәр әдстидл, Деед болн йирин сидди өршән сөөрх! |
དངོས་གྲུབ་ཀུན་འབྱུང་ཐུབ་དབང་རྡོ་རྗེ་འཆང། དམིགས་མེད་བརྩ་་འི་གཏེར་ཆེན་སྤྱན་རས་གཟིགས། དྲི་མེད་མཁྱེན་པའི་དབང་པོ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། བདུད་དཔུང་མ་ལུས་འཇོམས་ཛད་གསང་བའི་བདག། གངས་ཅན་མཁས་པའི་གཙུག་རྒྱན་བློ་བཟང་གྲགས། སྐྱབས་གསུམ་ཀུན་འདུས་བླ་མ་སངས་ལ། སྒོ་གསུམ་གུས་པའི་སྒོ་ནས་གསོལ་བ་འདེབས། རང་གཞན་སྨིན་ཅིང་གྲོལ་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། མཆོག་དང་ཐུན་མོང་དངོས་གྲུབ་སྩལ་དུ་སོལ།། |
Немҗ үзтн
Һазадын холвас
Холвас болн ном-зү
- ↑ Позднеев А. М. Очерки быта буддійскихъ монастырей и буддійскаго духовенства въ Монголии въ связи съ отношеніями сего последняго къ народу. СПб., Типография Императорской Академии наук, 1887. — с. 26
- ↑ Позднеев А. М. Монголия и монголы. СПб., Типография Императорской Академии наук, 1896. — с. 528
- ↑ А. Батцэнгэл. Бадарчин, который читал мигдзему. Уртон (19 март сарин 2012). Дата обращения: 9 Үкр сарин 2015. (монг.)
- ↑ Текстнь иим кевлләс татч ниитлгдҗәнә: Приход к Прибежищу и зарождение бодхичитты // Тексты для ежедневных практик. Сост., пер. Тендзин Гонпо, Тендзин Чойдзин. М., «Икар», 2004. — ISBN 5-902-619-02-5 — сс. 37-38