Пашков, Борис Климентьевич

Рувики-с
В Рувики есть статьи о других людях с фамилией Пашков.
Борис Климентьевич Пашков
Төрсн җил-өдрнь 1891 жилин июль сарин 21
Төрсн һазр Орсин хаата улс, Пензин муж, Ермоловка селән
Нас барсн җил-өдрнь 1970 җилин сентябрь сарин 1
Нас барсн һазрнь Элст балһсн, Хальмг Таңһч
Орнь Шаблон:Орсин хаата улс →  СССР
Шинҗлх ухана салврнь Дорд үзгин судлл
Аҗлын һазрнь Хальмг номин күрәлң
Сурһульнь
Номин зергнь доктор наук
Номин цолнь профессор
Шаңнлнь Шаблон:РСФСР-ин эрдм-шинҗлһәнә һавьята зүтклтн

Бори́с Климе́нтьевич Па́шков (1891 жилин июль сарин 21, Орсин хаата улс, Пензин муҗ, Ермоловка селән - 1970 җилин сентябрь сарин 1, Хальмг Таңһч, Элст балһсн) — Зөвллтин эрдмт, дорд үзгин судлач, китд, манҗу, моңһл келнә судлач, филолог номин доктор, профессор, Хальмг келн, утх зокал, түүкин судллһна күрәлңгин ахлач (1957-1959), РСФСР-ин шинҗлх ухана һавьята зүтклтн.

Намтрнь

Нертә эрдмт-номт Борис Климентьевич Пашков Пензин муҗин Ермоловка селәнә эңгин хар күүнә өрк бүлд 1891 җилин июль сарин 21-нд төрҗ һарв. Бичкндән чонҗин сурһульд сурч, дарунь Пенза балһсна чонҗин семинарь төгсәҗ авв. 1913 җилд Борис Пашков Владивосток балһсна Дорд үзгин деед сурһульд орҗ, китд, манҗу, япон, моңһл болн солңһс кел сурдг болв[1]. 1919 җилд Дорд үзгин деед сурһулиг йилһән сәәнәр төгсәҗ, Эрхү балһсна деед сурһулин ахлачнрин болн багшнрин үрлһәр Эрхүһин деед сурһульд ирҗ көдлв.

Эрхүһин ик сурһульд Борис Пашков Китд болн Япон келнә тиңкимүдиг һардҗ бәәһәд, моңһл келнә тиңкмиг үүскҗ, 1923 җилд профессор эрдмин цол күртҗ. Дарунь хамдан көдлсн багшнр Пашковин тускар:

«Борис Климентьевич Пашков Китдәс оңдан ик сурһулин практикт болҗ байхуа келнә курс зааҗ бәәһәд, Китд келнә тиңкмиг һардсн деерән Япон келнә тиңкмин һардач бәәв. Ик сурһульд моңһл келнә тиңкмиг бас зокан бәәһүлв... Үүнлә хамдан манҗу келнә немлт кицәл заадг бәәсн... Б.К. Пашков болхла, түрүңк улан профессормудын негн: 1923 җилин экәр Эрхүһин ик сурһулин китдин утх зокалын келнә тиңкмин профессор болһҗ батлгдв»[1].

1922 җилин зунын цагт Борис Пашков китд сурһульд төрскн кел заах, байхуа келнә медләһн өргҗүлх зөрлһәр Китд улст түрүңк шинҗлх ухана айллан кеҗ. Мөн тер 1922 җилин январь сард номт цуг Әрәсән Дорд үзгин шинҗлх ухана ниигмлгин (ДШУН) Эрхүһин салвриг бәәһүләд, һардҗ бәәв[1].

1923 җилин зунар Эрхүһин Дорд үзгин салвр хаагдсна хөөн профессор Пашков Владивосток балһснд одад, мөн җилин август сарас авн Владивосток балһсна Улсин Хол Дордын ик сурһульд көдлдг болв. 1925 җилин июль сард Хол Дордын Улсин ик сурһуль Б.К. Пашковиг дорд үзгин факультетин оютнрин келнә болвсрлд кинлт тәвҗ, байхуа судллын талар үрглҗлүлҗ судлхар илгәв. Б.К. Пашков 1926 җил күртл Хол Дордын Улсин ик сурһулин Китд келнә тиңкмиг һардҗ бәәв. Түүнә Әрәсән Дорд үзгин кесн шинҗлх ухана судлһана ашгтнь «Китд келнә көгҗлин үндсн үе-шатмуд» гидг нертә бичкн болв чигн, гүн болн нәрн бүтәл болв[1].

1926 җилин сүүләр номт Москвад нүүҗ һарад, Москваһин Наримановин нертә Дорд үзгин судллын күрәлңд китд келнә профессор болҗ көдлв. 30-ад җилмүдин экәр Б.К. Пашков ЗХУ-ин Төв Күцәгч Хораһин медлд бәәһә Цуг Холвана Шин Цаһан толһан Төв Хорад амҗлттаһар көдлҗ йовҗ. Бас тер цагт Әрәсән хотл балһснас нүүҗ һарад, Н.Г. Чернышевскийин нертә Саратовин улсин ик сурһульд сурһн күмүҗүлх факультетин 1932 җилд неегдсн Хальмг тиңкмин һардач болҗ көдләд, хөөннь тиңкмлә хамдан Әәдрхн балһснур нүүһәд һарч[1][2].

Хальмг улсин негдсн үндснә утх зокалын кел көгҗүлх, көгҗүлх зөрлһәр 1932-1933 җилмүдт профессор Б.К. Пашков Приволжский, Сарпинский болн нань чигн Хальмг нутгин һазрмудар кел шинҗллин экспедициг амҗлтта кевәр кев. Экспедицин ашгт келнә үгин бүрдл, айлһуг бүрн судлх, улсин амн зокалас материал цуглулх болмҗ бәәв. Экспедицин материалмуднь шинҗлх ухана нер-томья, зөв ​​бичгин дүрм болн үндснә келнә бүтцин оңдан кергиг болвсрулх үндсн сүүр болв[2]. Тер цагт номт хөөннь нертә номтнр болсн хальмг оютнр Бадмин Бата, Болдра Борис, Калян Санҗ, Мацга Иван, Мунин Бембә, Очрин Уташ, Павла Дорҗ, Ташнина Николай болн нань чигн оютнриг сурһад бәәв[2].

1935 җилд номт Москваһур хәрҗ ирв. Профессор Б.К. Пашков 1937 җилин сентябрь сарас авн 1941 җил күртл Москваһин Н.Наримановин нертә Дорд үзгин судллын күрәлңгин китд келнә тиңкмиг һардад бәәв. Төрскән харсгч Алдр Дәәнә үйд профессор Б.К. Пашков кел, бичгин күрәлңд шинҗлх ухан, сурһн күмҗүлх керг-үүлән үрглҗлүлҗ, Һазадын худлдын күрәлңин Хол Дордын келнә тиңкмиг һардад бәәв. 1951 җилин июль сард ЗХУ-ин ШУА-ин Ахлачнрин шиидврәр Б.К. Пашковыг ЗХУ-ин ШУА-ин Дорд үзгин судллын күрәлңд йовулв[2].


1957 җилд профессор Борис Пашков цөллһәр тасрсн хальмгудла холваһан сергәҗ, тус улсин шинҗлх ухана сегәтнрин анхны төләлгчнрин дунд Хальмг Таңһчд ирҗ, улсин шинҗлх ухан, сурһулин бәәһүллһсиг сергән засврлх, сурһуль, шинҗлх ухана үндснә деед болвсрлын күч белдх көдлмшт шамдҗ орлцв[2]. Тер цагас авн профессор Хальмг келн, урн зокалын судлл-шинҗллһнә күрәлңгин ахлач болҗ, 1959 җилд И.К. Илишкин ормднь ирҗ орхла, хальмг кел шинҗллһнә салврин йирин көдләч болҗ бәәв[2].

Арвн һар җил номт хальмгудын хальмг келнә болн урн-зокалын мергҗлтриг белдх, номин шинҗләчнр-судлачнриг белдҗ һарһх керг-үүлд күч-чидлән әрвлл уга көдлҗ бәәв. Тер цагт Бадмин Андра, Увшин Николай, Пүрбән Григорий болн нань чигн Хальмг Таңһчд нертә, тоомсрта багшнриг сурһҗ, теднә җоладгч багш болҗ, 1970 җил күртл бәәв. 1970 җилин сентябрь сарин 1-нд номт Борис Пашков Элст балһснд ирәд насан барҗ[2].

Номтын цогциг Элст балһснас һарһҗ авад, Москва балһсна Введенск үкәрин һазрт оршаҗ бәәв.

Бүтәлнь

Эрдмт-номт Борис Пашковин шинҗлх ухана соньрхлын күрән ик өргн бәәсн бәәҗ. Тер 50 орчм шинҗлх ухана бүтәлин зокагч болад, түүнд онлын судллһн, дорд үзгин талк күмүнлгин тулһмдсн керг-үүлд зөрүлсн бүтәлмүд багтҗ бәәнә. Эднә тоод «Китд келнә көгҗлин үндсн үй-шатмуд», «Манҗу келн», «Хуучн хальмг бичг – Хальмг улсин сойлын һәәхмшгтә өв» гих мет бүтәлмүд болна. Хармслта болдгнь, байн бүтәлч әмтнә негн болсн Профессор Борис Пашковин өв ода күртл барлгдад уга болад, шинҗлх ухана олн ниитд күртәмҗ уга кевәр бәәнә. Борис Климентьевич эврән шинҗлҗәх һазр-нутгудар йовҗ, зав уга болсар, җөөлн заңта болсна төлә бүтәлән барлхар деед бәәһүлһст кезә чигн ханддг уга бәәҗ.

Профессор Борис Климентьевич Пашковин шинҗлх ухана бүтәлч бәәдл олн талта, невтркә толь мет бәәсн бәәҗ. Номт неелттә, талдан әмтнд туслхд үрглҗ белн, ик өгәмр седклтә, нәәрсг күн бәәсн бәәҗ. Эннь зөвкн нөкрлл тедү угай Москвад сурһуль сурч бәәһә баһчудт хандх хандлһаснь илрч һардг. Номт җалван хувалцхар чигн туслх кергтә гиҗ санад бәәсн. Энүнә тускар хальмг номтнр Бадмин Андра болн Увшин Николай келәд бәәдг бәәҗ. Теднә сурһуль сурх цагт хальмг аспирантмудын негн әдл Борис Клименьевичәс "Пашковин" нертә теткмҗ күртдг бәәҗ.

Профессорин герин үүдн хальмг нәәҗнрт, хамдан көдлсн көдләчнрт болн теднә күүкдт кезә чигн секәтә бәәсиг шевнрнь дурсҗ йовҗаҗ. Энүнә тускар профессор Бадмин Бата, Ивана Михаил болн нань чигн шевнрнь дурсмҗдан бичҗ темдглцхәв. Б.К. Пашков мик сән зокан бәәһүллтин чадврта, өндр хәрүцлһта, седкл татм күн бәәҗ. Номт көдлмш үүлин шинҗ-чинрәрн түүнлә хамдан көдлдг эс гиҗ өдр болһна әмдрлдән таарсн әмтнә өндр эрк медл, күндтклиг үрглҗ күртдг бәәҗ[2].

Дурсхлнь

  • Хальмг улсин үндснә сойлыг көгҗүлх, деед сурһуль олһх, мергшсн мергҗлтнриг белдхд орулсн онцха хүв немриг үнлҗ, 1959 җилин июль сард РСФСР-ин Деед Зөвллин Тергүлгчнр профессор Борис Климентьевич Пашковд РСФСР-ин Шинҗлх ухана һавьята зүтклтн гидг цол олһв. Эн күндтә шаңнлыг номтд Хальмг улсин Әрәсән төрд сән дурарн орсна 350 җилин өөниг темдглх цагт бәрүлв.
  • Элст балһсна нег һудмҗ Борис Климентьевич Пашковин нер зүүҗ бәәнә.
  • Хальмг улсин нертә шүлгч Көглтин Дава эрдмт-номт Б.К. Пашковд зөрүлҗ, шүлг бичсн бәәҗ.

Ном-зү

[Текст] // Народы Азии и Африки. — 1962. — № 1. — С. 213—217.
[Текст] // Записки / Калмыц. науч.-исследоват. ин‑т яз., лит. и истории при Совете министров Калмыц. АССР. — 1962. — Вып. 2. — С. 17—29.
  • Б. К. Пашков : [Некролог] // Народы Азии и Африки. — 1970. — № 6. — С. 228—229.
  • Восточная филология : Характерол. исследования [Сб. ст. Посвящ. памяти проф. Б. К. Пашкова] / Отв. ред. Ю. В. Рождественский. — М. : Наука, 1971. — 231 с.
Из содерж.: Джимбинов Б., Калимов А. Борис Клементьевич Пашков (1891—1970). — С. 7—9.
Концевич Л. Р. Список опубл. работ проф. Б. К. Пашкова. — С. 9—13.
Список публикаций о Б. К. Пашкове. — С. 13.
  • Скачков П. Е. Очерки истории русского китаеведения. — М. : Наука, 1979. — С. 285—286, 308, 319, 339, 348. — 505 с.
  • Пашков Борис Клеменьтевич // Учёные Калмыцкого института гуманитарных исследований РАН / П. Э. Алексеева, Е. Н. Бадмаева, М. Б. Байсхланова, В. Ш. Санжиева ; Рос. акад. наук. Калмыц. ин‑т гумманитар. исслед. — Элиста : Джангар, 2001. — С. 298—300. — 440 с. — 300 экз. — ISBN 5-71020-391-4.
  • Пашков Борис Клементьевич // Востоковеды России : XX — начало XXI в. : биобиблиогр. слов. / С. Д. Милибанд ; Ин‑т востоковедения РАН ; Ин‑т науч. информ. по обществ. наукам РАН. — М. : Вост. лит., 2008. — Кн. 2 : Н—Я. — С. 116—117. — 1005 с. — 800 экз. — ISBN 987-5-02-036368-7.
  • Дацышен В. Г. Борис Климентьевич Пашков. Выдающийся русский синолог и основатель иркутского университетского китаеведения // Готлибовские чтения. Азиатско-Тихоокеанский регион в контексте глобального развития : материалы Международной научно-практической конференции, Иркутск, 18-20 октября 2017 г. — Иркутск : ИГУ, 2017. — С. 83-95

Темдглл

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Борис Климентьевич Пашков. Выдающийся русский синолог и основатель иркутского университетского китаеведения
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Очирова Н.Г. Вклад русской интеллигенции в развитие науки и высшего образования в Калмыкии: Профессор Пашков Б.К. (К 130-летию со дня рождения)
"https://xal.ruwiki.ru/w/index.php?title=Пашков,_Борис_Климентьевич&oldid=307804" халхас авсн