Хальмг үнн (Өдрин соньн)
Хальмг үнн (орс. Калмыцкая правда) — Хальмг Таңһчин Элст балһснд барлгдҗ кевлгддг хальмг, орс келәр һарчах Таңһчин улсин ниигм-улс төрин өдрин соньн (газет). Эн соньнд Хальмг Таңһчд болҗ бәәх ниигм, улс-төрин үүл-йовдлмудыг медүлҗәх деерән хальмг улсин сойл, келн, тууҗ-түүкин туск материалмуд барлгдна. 1970 жилд «Хальмг үнн» өдрин соньн «Күндтә темдгин Одн» (Орден «Знак почета») гидг одар шаңнгдв.
2024 җилин июнь сарин медәлләр «Хальмг үнн» гидг нертә өдрин соньн долан хонгт һурв дәкҗ 3700 хүвәр һарч бәәнә (1976 җилд - 7 миңһн хүв һарчаҗ).
Түүкнь
«Хальмг үнн» гидг өдрин соньнь 1920 җилд «Улан хальмг» гидг нертәһәр бәәһүлгдҗ, 1926 җилд «Таңһчин зәңг» (Таңгчин зäңг/Тангчин зянггә/Taꞑhçin zәꞑ) нертә болҗ. Нернь кедүхн дәкҗ сольгдад йовҗ. 1943 җиләс 1956 җил күртл хальмгуд Сиврт туугдҗ одсар болҗ барлгддго бәәҗ. 1957 җилин апрель сарин 14-әс өдгә цагин нерәр сергҗ барлгдад бәәнә. Эн цагт өдрин соньна толһалгч редакторнь Му Көвүнә Дорҗ болв. Дааврта сегләтрнь (Дааврта нәрн бичгин дарһнь) Дорҗин Басң болв. Ахр цагт «Хальмг үннә» һардачнр бат болн билг-эрдмтә әмт хураҗ негдүләд, өдрин соньнан хальмгудт туста болһв. Калян Санҗ, Эрнҗәнә Константин, Инҗин Лиҗ, Көглтин Дава гидг нертә хальмг бичәчнр болн шүлгчнр тер цагт Хальмг үннә сурвлҗлгчнрнь (җурналистнрнь) болҗ көдлцхәв. Урн зокалын кесгинь Сән-Белгин Хаср толһалад, олн баһ наста шүлгч болн бичәчнриг шүлгләнә хаалһд һарһв[1].
«Хальмг үнн» өдрин соньниг сергәҗ авчах үйд редакцнь Элст балһсна Ленинә һудмҗин (уульнцин) 259 герт, дәәнә өмнк хойр давхрта бәәрнд бәәсн бәәҗ (өдгә цагт ормднь шин бәрсн Ростелекомин офис бәәнә). 1970 җилд «Хальмг үнн» «Күндтә темдг» гидг нертә одар шаңнгдсн болдг. 1978 җилд өдрин соньна редакц шин бәрсн бәәрнд, «Барин герт» нүүҗ орв. Хаҗуднь бәргдҗ көдлмшән эклсн барлһна гер (кевллин хора) көдлмшән эклхлә, өдрин соньна көдләчнриг теңкән уга байрлулв[2].
Өдгә цагт редакцнь «Хальмг» гидг нертә Таңһчин зәңгллһнә агентствин нег кесг болҗ бәәнә. 2020 җилин февраль сарин 4-гч өдрәс эклн, йирңкә редакторнь Евгений Бембеев болҗ бәәнә.
Темдглл
- Дякиева Р.Б., Журналистика Калмыкии: история и современность, изд. Джангар, Элиста, 2001.
- Большая Советская энциклопедия
- Реестр печатный издания России
- «Хальмг үнн» — 100 лет. История и современность. Альбом. Сост. Д.Б. Дорджиева. Элиста, АУ РК «РИА «Калмыкия», 2017. С. 24-38.