Долан хонг

Долан хонг (тод. ᡑᡆᠯᡆᡃᠨ ᡍᡆᠨᡆᡎ, орс. неделя) — долан өдрин үй (дуһрг). Нег җилд 365,25 хонг бәәнә эс гиҗ дундҗар 52 долан хонгас нег җил бүрднә. Эн тогтлцаг эртин грекчүд зокан бәәһүлсмн. Теднәс эннь делкәһәр тарҗ, талдан сойлмудт чигн шиңгрәд орҗ одв. Соньн болдгнь, цуг моңһлчуд болн теднә тоод хальмгуд бас эврә келнә долан хонгин өдрмүдиг хальмг болн төвд келнәс үгчлн орчулсн эс гиҗ шуд зеелсн үгмүдәр нерлнә.

Хальмг Таңһчд аҗл-көдлмшин 5 өдр, нег аҗл-көдлмшин хаһс (өрәл) өдр болн нег бүтн амрлтын өдр болна.

Товч түүк

Хальмгуд ик эрт-урд цагас авн хонгиг өр цәәсәр хәләҗ тоолдг бәәҗ. Одн-һарин ухаг болхла, Зүн Һарин нутгас Иҗл-Зәәһүр авч ирәд, хальмгудын нутгт Төвдәс ухата эрдмтә гелүгүдиг залад, улм батрулсн бәәҗ. Хальмгудын эрт цагин үзләр оһтрһуд 9 һарг (планет) бәәдг. 7 һаргнь — үүнәр оһтрһуд йовх һаргуд, үлдсн хойриг Араха (энд. rāhu: ) болн Арахан сүл (энд. ketu) гиҗ нерлдг бәәҗ. Нарн Сар хойр кирцхлә (хаагдхла), Араха тедниг идәд, хойр әңг болҗ чавчгдсн болсар тедниг удан дотран бәрҗ чаддго бәәнә гиҗ хальмгудын өвкнр үздг бәәҗ. Эн үзлд ик нөлә күргснь Эндкгин болн Төвдин зурха болна. Хальмгуд, Эндкг болн Төвдиг дахҗ, оһртһуд йовх долан һарг долан хонгт ик нөләтә болдгиг үздг бәәҗ.

Долан хонгин өдрин нерн

Өдр	Һарг негн (Нарн өдр)	Һарг хойр (Сарң өдр)	Һарг һурвн (Миргмр өдр)	Һарг дөрвн (Үлмҗ өдр)	Һарг тавн (Пүрвә өдр)	Һарг зурһан (Басң өдр)	Һарг долан (Бембә өдр)
Төвд келн Төвд һальг Хальмг келнә дуудлһнь	ཉི་མ་ nyi ma Ньима	ཟླ་བ་ zla ba Дава	ཕུར་བུ། mig dmar Мигмар	ལྷག་པ་ lhag pa Лхагва	ཕུར་བུ phur bu Пхурбу	པ་སངས་ pa sangs Пасанг	སྤེན་པ་ spen pa Пенпа
Эндкгин келн Хальмг келнә дуудлһнь	Āditya Адья(н)	Soumya Сумья(н)	Aṅgāraka Аңһрг	Budha Буд	Bṛhaspati Бархасвадь	Śukra Суһр	Śanaiścara Санчр
Орс келн Һарг Өдрин нерн	Воскресенье Солнце Воскресенье	Понедельник Луна Понедельник	Вторник Марс Вторник	Среда Меркурий Среда	Четверг Юпитер Четверг	Пятница Венера Пятница	Суббота Сатурн Суббота

Эн көснгәс үзхлә, хальмг келнә долан хонгин нердиг төвд келнәс авсн бәәнә. Зуг, Нарн, Сарң, Үлмҗ гидг һурвн үгиг хальмг зурхачнр шуд эврә келндән орчулад, Мигмр (төвд: mig dmar), Пүрвә (төвд: phur bu), Басң (төвд: pa sangs), Бембә (төвд: spen pa) дөрвиг төвд келнәс авч, эврә келнә аю дахулҗ хүврүләд керглҗ бәәнә. Эндкгин долан хонгин нердиг болхла, ашглхш. Тер бийинь, эндкгин долан хонгин нердиг күүнә нердин кевәр ик ашглҗ бәәнә. Үлгүрлхлә, Адьян, Сумьян, Аңһрг, Суһр, Санчр. «Буд» һаргин нериг «Будаев» болн «Будгаряев» гидг овг нерн (фамиль) лавлҗ бәәнә, «Бархасвадь» гидг нериг ашглсна бәрмт ода деерән илрсн уга.

Долан өдр болн долан һаргиг онц темдгәр темдглдгнь

Эрт-урд цагт, Төвд моңһлчуд үзг-бичг уга бәәх үйд долан хонгиг болн теднд нөләлҗәх долан һаргиг онц зург-темдгәр темдглҗ, негн-негндән медүлдг бәәсн санҗ.

1. Нарн өдриг болн Нарн һаргиг улан төгрг темдгәр темдглнә;
2. Сарң өдриг болн Сар һаргиг сариг темдглдг зәрмдг сар темдгәр темдглнә;
3. Мигмр өдриг болн Мигмр һаргиг темдглдг улан нүдн темдгәр темдглнә (төвд келнә «mig dmar» — хальмг келнд «улан нүдн» гиҗ шуд орчулгдна);
4. Үлмҗ өдриг болн Үлмҗ һариг һарин альхна темдгәр темдглнә;
5. Пүрвә өдриг болн Пүрвә һаргиг һурвн иртә модн һасн темдгәр темдглнә;
6. Басң өдриг болн Басң һариг үлдин эс гиҗ һурвн үзүртә җид темдгәр темдглнә;
7. Бембә өдриг болн Бембә һаргиг эр күүнә белг (шода) темдгәр темдглнә.

Долан һарг тавн махбодла холвгдхнь

Төвдәс улмҗллсн хальмг улсин зурхад Нарн Сар хойриг тооллго, тавн һарг тавн махбодла болн тедниг темдглх өңглә холвата бәәнә. Эн холван иим:

Хальмг келн Орс келн Махбод Өңг	Нарн Солнце — —	Сарң Луна — —	Мигмр Марс Һал (Огонь) Улан (Красный)	Үлмҗ Меркурий Усн (Вода) Ноһан (Зеленый)	Пүрвә Юпитер Модн (Дерево) Цаһан (Белый)	Басң Венера Ки (Воздух) Көк (Синий)	Бембә Сатурн Шора (Земля) Шар (Җелтый)

Ном-зү

Холвас